Кіріспе
Рамаяна Мантара (; "жұмбақ") – индуістік Рамаяна дастанындағы кейіпкер. Дастанда ол патшайым Каикейді Айодхья тағының оның ұлы Бхаратаға тиесілі екеніне және оның өгей ұлы – тәж мұрагері Раманы (Рамаянаның басты кейіпкері) елден қуғынға жіберу керектігіне көндіргені айтылады. Ол Каикей мен оның егіз ағасы Юдхажиттің анасы ретінде бейнеленеді, олардың анасы қуылғаннан кейін оларды тәрбиелеген. Ол Дашаратқа үйленгеннен кейін Каикейге еріп Айодхьяға келді.
Manthara (; lit: "humpbacked") is a character in the Hindu epic Ramayana. In the epic, she is described to have convinced Queen Kaikeyi that the throne of Ayodhya belonged to her son Bharata and that her step son—crown prince Rama (the protagonist of the Ramayana)—should be exiled from the kingdom. She is portrayed as a mother figure to Kaikeyi and her twin Yudhajit, following the banishment of their mother. She accompanied Kaikeyi to Ayodhya after her marriage to Dasharatha.
Кейкейге әсері
Кейкейдің қызметшісі ретінде Мантара оның туған сәтінен бастап бірге өмір сүрді. Патша Дашараттың үлкен ұлы Раманы (Каикейдің ұлы Бхаратаны емес) ханзада етіп тағайындамақшы екенін естігенде, ол ашуға ілігіп, бұл жаңалықты Кейкейге жеткізеді. Кейкей бастапқыда қуанып, Мантараға бермет шағасын сыйлайды. Мантара Кейкейге Дашараттың бір кезде аспан шайқасында оның өмірін сақтап қалғанда берген екі нығметін еске салады. Кейкей бұл нығметтерді кейінге сақтап қойған еді, ал Мантара осы уақыт олардың орындалуы үшін тиімді екенін айтады. Ол Кейкейге кір киім киіп, әшекейсіз жатып, жылап-ағылап, ашуланғандай болуға кеңес береді. Дашарат оны жұбатуға келгенде, ол дереу сол нығметтерді сұрауы керек. Бірінші нығмет – Бхаратаның патша болуы. Екінші нығмет – Раманың он төрт жылға орманда жер аударылуы. Мантараның ойынша, он төрт жылдық жер аудару Бхаратаға империядағы билігін нығайтып, халықтың жүрегіне жол табуға жеткілікті уақыт берер еді.
Шатругнаның сөгісі
Мантара Рамаянада Рама қуылғаннан кейін бір рет ғана көрінеді. Кейкейден қымбат киімдер мен әшекейлер алғаннан соң, ол сарай бақшасында келе жатқанда, Бхарата мен оның жартылай інісі Шатругха оны кездестіреді. Шатругха Раманың қуылғанына қатты ашуланып, оған қастандық жасап, өлтіруге тырысады. Кейкей Бхаратадан оны құтқаруды өтінеді, Шатругхаға әйелді өлтіру – күнә екенін, ал Рама мұндай іс жасаса, екеуіне де ашуланатынын айтады. Шатругха тыйылады, ал ағалары кетеді, сосын Кейкей Мантараны бауырсақтап жұбатамын деп тырысады.
Рама патша таққа отырғанда
Рама 14 жылдық жер аударылғаннан кейін Сита мен Лакшманамен бірге Айодхьяға келгенде, Рама Айодхьяның патшасы жарияланды. Рама таққа отырғызылғаннан кейін, Рама мен Сита өз қызметшілеріне зергерлік бұйымдар мен киім-кешек сыйлады. Содан кейін Рама Кайкейден Мантараның қайда екенін сұрады. Оған Мантараның өз ісіне қатты өкінгенін және 14 жыл бойы Рамадан кешірім күткенін айтты. Рама Мантараның еденде жатқан қараңғы бөлмесіне барды. Лакшмана, Сита және Раманы көріп, ол жасаған опасыздығы үшін кешірім сұрады, ал Рама оны кешірді.
Басқа нұсқаларда
Телугу нұсқасындағы Шри Ранганатха Рамаянамда Балакандада жас Рама мен Мантараның шағын оқиғасы келтірілген. Рама доп пен таяқпен ойнап жатқанда, Мантара кенеттен допты Рамадан алысқа лақтырып жіберді. Ашуға буған Рама таяқпен оны тізесінен ұрып, тізесін сындырып алды. Бұл жайтты патша Дашаратхаға Қайкей жеткізді. Патша Рама мен басқа ұлдарын мектепке жіберуге шешім қабылдады. Осы оқиға патшаны ұлдарын тәрбиелеу міндеті туралы ойлануға итермеледі, осылайша олар білім алып, дана бола алады. Мантара Рамаға деген бір жақты қарсылық сезімін дамытып, осы оқиғадан кейін оған кек алу мүмкіндігін күтті. Сондай-ақ, Раманың бала кезінде Қайкей Раманы Бхаратадан артық жақсы көріп, онымен көбірек уақыт өткізген. Бұл Мантараны Рамаға қызғанышпен қарауға себеп болды. 2015 жылы Амиш Трипатидің "Рам: Икшваку ұрпағы" (Рам Чандра сериясының бірінші кітабы) романында Мантара Сапта Синдудағы бай әйел болып, Қайкейдің досы ретінде суреттелген. Рамананд Сагардың "Рамаян" телесериалында Мантара рөлін тәжірибелі актриса Лалита Павар сомдады. Бұл телесериалда Рама жер аударылғаннан кейін Айодхьяға оралғанда, қараңғы бөлмеде түрмеде отырған Мантарамен кездеседі. Раманы көріп, Мантара оның аяқтарына жығылып, жасаған барлық күнәлары үшін кешірім сұрайды, сосын Рама оны кешіреді.