Кіріспе

Австрия-Венгрия архидукі және әскери қолбасшы

Австрия архидукі Жозеф Фердинанд, толық аты – Жозеф Фердинанд Сальватор Мария Франц Леопольд Антон Альберт Иоганн Баптист Карл Людвиг Руперт Мария Auxilatrix; 24 мамыр 1872 – 28 тамыз 1942, Австрия-Венгрия архидукі, әскери қолбасшы, 1916 жылдан бастап генерал-оберст, және әуе күшінің ерте жақтасы болды. Кейін ол Австрияның қарапайым азаматы ретінде өмір сүру үшін зейнетке шықты, ал нацистік кезеңде Дахау түрмесінде қысқа мерзімге қамауға алынды.

Ерте өмір

Жозеф Фердинанд Зальцбургте Тоскананың соңғы ұлы герцогы Фердинанд IV және оның әйелі Парма Бурбондарынан Алиса отбасында дүниеге келді. Төртінші бала және екінші ұл болғандықтан, ол ағасы көптеген дау-жанжалдардан кейін таққа талап етуден бас тартқаннан соң, мұрагерлік құқығын иеленді. Әкесі 1860 жылы ұлы герцогтік жойылғаннан кейін Тоскананың ұлы герцогы атағын сақтап тұрғанмен, 1870 жылы одан Австрия императорының пайдасына бас тартты. Жозеф Фердинанд өзі ұлы герцог атағына таласпады.

Білім және мансап

Жозеф Фердинанд Храницедегі әскери Oberrealschule (сол кезде Mährisch Weissenkirchen деп те аталатын) және кейін Винер-Нойштадттағы Терезиан әскери академиясына оқуға түсті. Академияны бітіргеннен кейін 1892 жылдың 18 тамызында Тироль Jäger полкінің лейтенанты болып тағайындалды. Infantrie Regiment (IR) No. 93, 17, 59 және Тироль Jäger полкінің No. 4 полктерінде түрлі міндеттерді орындағаннан кейін, 1903 жылы IR No. 27 полкіне Oberstleutnant болып бекітілді. 1895 жылдан 1897 жылға дейін Венадағы Kriegsschule-де оқыды. 1905 жылдан 1908 жылға дейін герцог ИР No. 93 полкін полковник рөлінде басқарды, содан кейін No. 5 жаяу әскер бригадасын басқарды. Архиегер Иосиф Фердинанд авиацияға қызығушылық танытты, ол кезде әскери ортада бұл сала жеңіл-жеңіл қабылданатын. Ол бала кезінен ауа шарларына құмар болды; 1909 жылы Линцтегі үйінен Францияның Диппе қаласына 16 сағатқа созылған ауа шарларымен саяхат ұйымдастырды. 1911 жылдың қаңтарында эрцгерцог Линцтегі 3-ші жаяу әскер дивизиясының басшылығына тағайындалды, ал 1911 жылдың 1 мамырында фельдмаршал лейтенанты шеніне көтерілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылдың тамызында ол XIV корпустың басшылығын қабылдады, бұрын 1-ші армияның басшысы болған кавалерия генералы Виктор Данкл фон Красниктің орнын басты. Оның корпусы генерал Рудольф фон Брудерманның 3-армиясы құрамына кірді. 1914 жылдың қыркүйек айының басында Злота мен Гнила Липадағы қанағатсыз шайқастар 3-армияны дерлік жойды, ал генерал Мориц фон Ауфенбергтің 4-армиясы Рава шайқасынан кейін де қирады. Архиегерцог 1 қазан күні Ауфенбергтің орнына тағайындалды. Осы уақытта 30 қыркүйекте XIV корпустың басшылығына фельдмаршал-лейтенант Йозеф Рот келді. Жозеф Фердинанд 1916 жылдың маусым айының басына дейін 4-армияның басшысы болды. Осы кезде генерал Алексей Брусилов 4-ші және 1-ші армиялардың қосылған жерінде Брусилов шабуылын бастады. Нәтижесінде Иосиф Фердинандтың бекіністері орыс артиллериясымен қиратылды және оның әскері алға жылжыған орыстарға жаппай тұтқынға берілді. Осы ауыр жеңілістің салдарынан неміс жоғарғы басшылығы оны қызметтен шеттетуді талап етті. Архиегерцог зейнетке шығып, оның орнына генерал Карл Терстянский фон Надас тағайындалды. 1916 жылдың қарашасында император Карл I таққа отырғаннан кейін, архиегерцог Жозеф Фердинандқа Императорлық әуе күштерінің бас инспекторы лауазымы ұсынылды. Архиегерцог осы лауазымға ауа шарымен ұшуға деген қызығушылығын әкелді, бірақ армия штабы бірден бұл тағайындауға қарсылық білдірді. Олардың наразылығына қарамастан, архиегерцог 1917 жылдың 8 шілдесінде тағайындалды және 1918 жылдың 3 қыркүйегіне дейін осы қызметте қалды. Ол кезде Австро-Мажарстан әскери арсеналының оберлейтенанты Теодор фон Карман Иосиф Фердинандты "білімі жоқ және мақтанғақ адам" деп есептеді. Бас инспектор ретінде Жозеф Фердинанд Austro Daimler компаниясына барды, онда Фердинанд Порше компанияның алғашқы алты цилиндрлі ұшақ қозғалтқышын көрсетті. Фон Карман өзінің автобиографиясында Жозеф Фердинанд пен Порше арасындағы келесі әңгімені баяндайды: "Бұл төрт цилиндрлі қозғалтқыш па?" - деп сұрады Архиегерцог. "Иә, Әміршаһы". "Олай болса, неге алты цилиндр бар?" - деп талап етті ол. Порше маған көзін жымип: "Соңғы екі цилиндр – қосалқы".

Түрмеге қамау және босату

1938 жылы немістер Австрияны басып алған кезде Иосиф Фердинанд 70 000-нан астам вендіктермен бірге тұтқындалды. Оны Гестапо сұраққа алып, Дахау концлагеріне жіберді, онда үш ай түрмеде отырды. Лагерьдегі жағдай оның денсаулығын қайтымсыз жойды. Иосиф Фердинанд Альберт пен Ольга Герингтің тілегімен босатылып, содан кейін Гестапоның үнемі бақылауында жеке өмір сүрді. Босатылғаннан кейін ол Венаға қарапайым азамат ретінде қоныстанды. 1942 жылғы 28 тамызда Венада қайтыс болды.