Асимметриялық баға жеткізілімі: «Ракета мен қауырсын» құбылысы
Asymmetric price transmission
Асимметриялық баға беру – өнімдерге еншік құралы бағаларының өзгеруіне жауап ретінде бағалардың әртүрлі реакциясы. Бағаның жылдам өсуі, кешіккен төмендеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Асимметриялық бағалардың берілуі (кейде APT деп қысқартылады және бейресми түрде "ракеталар мен қауырсындар" деп аталады, сондай-ақ асимметриялық шығындарды беру) – жоғары сатыдағы бағалардың өзгеруіне жауап ретінде төменгі сатыдағы бағалардың әр түрлі реакция көрсетуімен сипатталатын баға құбылысы. Бұл реакция жоғары сатыдағы бағалардың ерекшеліктеріне немесе олардағы өзгерістерге байланысты болады. Ең қарапайым мысал: кіріс бағалары өскен кезде дайын өнімдердің бағасы дереу өседі, бірақ кіріс бағалары төмендегеннен кейін олардың төмендеуіне көбірек уақыт қажет болады.
Asymmetric price transmission (sometimes abbreviated as APT and informally called "rockets and feathers" , also known as asymmetric cost pass through) refers to pricing phenomenon occurring when downstream prices react in a different manner to upstream price changes, depending on the characteristics of upstream prices or changes in those prices. The simplest example is when prices of ready products increase promptly whenever prices of inputs increase, but take time to decrease after input price decreases.
Терминология
Бизнес терминдерінде бағаның берілуі – бұл жоғары буын бағаларының төмен буын бағаларына әсер ету процесі. Жоғары буын бағалары негізгі түгелдейтін материалдардың бағасы (өңдеу/өндіріс және т.б.) немесе нарықтың жоғары деңгейлеріндегі бағалар (мысалы, көтерме сауда нарықтары) тұрғысынан қарастырылуы керек. Сәйкесінше, төмен буын бағалары өнімнің бағасы (өңдеу/өндіріс және т.б.) немесе нарықтың төмен деңгейлеріндегі бағалар (мысалы, бөлшек сауда нарықтары) тұрғысынан қарастырылуы керек.
In business terms, price transmission means the process in which upstream prices affect downstream prices. Upstream prices should be thought of in terms of main inputs prices (for processing/manufacturing, etc.) or prices quoted on higher market levels (e. g. wholesale markets). Accordingly, downstream prices should be thought of in terms of output prices (for processing/manufacturing, etc.) or prices quoted on lower market levels (e. g. retail markets).
Салдарлар
Экономикалық әдебиетте бағаның асимметриялық берілу мәселесі екі себепке байланысты көп назарға ие болды. Біріншіден, оның болуы классикалық экономикалық теорияның болжамдарымен үйлеспейді (мысалы, таза бәсекелестік және монополия), ол белгілі бір реттелу шарттарында (мысалы, сынбаған, дөңгелек/қисық сұраныс функциясы) жоғары деңгейдегі өзгерістерге төменгі деңгейдегі жауаптар абсолюттік мөлшері және уақыты бойынша симметриялық болуы керек деп күтеді. Екіншіден, бағаның асимметриялық берілуі болатын кейбір нарықтардың (мысалы, мұнай нарықтары) масштабы, кейбір өнімдерге (тағы да мұнай) жаһандық тәуелділік және орташа шаруашылық табысының кейбір өнімдерге (тағы да мұнай өнімдері) жұмсалатын үлесі бағаның асимметриялық берілуін әл-ауқат тұрғысынан маңызды етеді. Асимметриялық баға берілімі (АББ) төменгі деңгейдегі агенттерден (демек, тұтынушылардан) жоғары деңгейдегі агенттерге (ірі энергетикалық компанияларға) әл-ауқатты қайта бөлуді білдіреді және оның маңызды саяси және әлеуметтік салдары бар екенін есте ұстау қажет.
The issue of asymmetric price transmission received a considerable attention in economic literature because of two reasons. Firstly, its presence is not in line with predictions of the canonical economic theory (e. g. perfect competition and monopoly), which expect that under some regularity assumptions (such as non kinked, convex/concave demand function) downstream responses to upstream changes should be symmetric in terms of absolute size and timing. Secondly, because of the size of the some markets in which asymmetric price transmission takes place (such as petroleum markets), global dependence on some products (again oil) and the share of income spent by average household on some products (again petroleum products), asymmetric price transmission is important from the welfare point of view. One must remember that APT implies a welfare redistribution from agents downstream to agents upstream (presumably consumers to large energy companies); it has serious political and social consequences.