Лондонның астындағы Флит өзені – қаланың ең ірі жер асты суы. Кәріз ретінде пайдаланылады, сарсуды Beckton станциясында тазалайды. Тарихы, бастауы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лондондағы жер асты өзені, Англия. Лондонның төменінде ағатын өзен.
Subterranean river in London, England
a river underneath London
Флит өзені – Лондонның жер асты өзендерінің ең ірісі, олардың барлығы қазір тазарту үшін лас суды қамтиды. 19 ғасырдың ортасында Джозеф Базальгеттің Лондонның канализациялық жүйесі салынғаннан бері ол канализация ретінде пайдаланылып келеді, ал су Бектон канализациялық тазарту станциясында тазартылады. Оның бастауы Хэмпстед Хиттегі екі арнадан тұрады, олардың әрқайсысы 18 ғасырда Хэмпстед көлдері мен Хайгейт көлдеріне тоғандар құрылып бөгеттелген. Хэмпстед Хиттің оңтүстік жиегінде олар жер астына канализация ретінде өтеді және Камден Таунда бірігеді. Сулар көлдерден 6 километрге дейін ағып өтеді. Өзен Флит көшесіне атын берген, оның шығыс бөлігі бұрын өзеннен өтетін Флит көпірі орналасқан жерде, қазір Лудгейт алаңының орнында.
The River Fleet is the largest of London's subterranean rivers, all of which today contain foul water for treatment. It has been used as a sewer since the development of Joseph Bazalgette's London sewer system in the mid 19th century with the water being treated at Beckton Sewage Treatment Works. Its headwaters are two streams on Hampstead Heath, each of which was dammed into a series of ponds—the Hampstead Ponds and the Highgate Ponds—in the 18th century. At the southern edge of Hampstead Heath these descend underground as sewers and join in Camden Town. The waters flow 4 mile (6 km) from the ponds. The river gives its name to Fleet Street, the eastern end of which is at what was the crossing over the river known as Fleet Bridge, and is now the site of Ludgate Circus.
Атауы
Өзеннің атауы англосаксон тіліндегі "flēot" – "толқынды су айдыны" деген сөзден шыққан. Англосаксон дәуірінде Флит кемелерді тікелей тоқтатуға арналған порты ретінде пайдаланылған. Өзеннің төменгі ағысы Холборн (немесе Олдборн) деп аталған, содан Холборн өз атын алған. Өзен өз атын Лудгейт алаңынан Страндтағы Темпл Барға дейін созылатын Флит көшесіне берген. 1970 жылдары Флит көшесінің бойымен Лондон метросының жаңа желісі салынуы жоспарланған, ол алдымен Флит желісі деп аталды. Бірақ 1977 жылы ол Юбилей желісі деп өзгертілді, ал Лондон қаласы арқылы өтетін учаскесінің жоспарлары кейіннен тоқтатылды. Флит өзенінің тағы бір атауы – "Холборн", ол "Bourne" сөзінен туындаған, "Burn" сөзімен байланысты, яғни "өзен" немесе "ағыс" деген мағынаны білдіреді. Осының нәтижесінде Лондонның сол бөлігі осылай аталған.
The river's name is derived from the Anglo Saxon flēot "tidal inlet". In Anglo Saxon times, the Fleet served as a dock for shipping. The lower reaches of the river were known as the Holbourne (or Oldbourne), whence Holborn derived its name. The river gives its name to Fleet Street which runs from Ludgate Circus to Temple Bar at the Strand. In the 1970s, a London Underground tube line was planned to lie under the line of Fleet Street, provisionally named the Fleet line. However, it was renamed the Jubilee line in 1977, and plans for the part of the route through the City of London were subsequently abandoned. An alternative name for the River Fleet was 'Holborn', deriving from the word 'Bourne', cf. 'Burn', meaning 'river' or 'stream'. This gave its name to that part of London.
Өзен ағысы мен салалары
Флит Хэмпстед Хитте екі бастау ретінде пайда болады, олар Hampstead Ponds және Highgate Ponds ретінде жер бетінде ағып жатыр. Содан кейін олар жер астына өтіп, Кентиш Таунның астынан өтеді, Камден Таунда бірігіп, өзен жағасында орналасқан Сент-Панкрас ескі шіркеуіне қарай ағып өтеді. Сол жерден өзен иректелген бағытпен өтеді, ол Кингс-Кросс стансасына жақын орналасқан ғимараттардың ерекше құрылыс жобасына себепкер болды; Неміс гимназиясы өзен жағалауына қарап тұрды, ал Ұлы Солтүстік қонақ үйінің қисығы Флиттің бойымен өтетін қисығын қайталайды. Кингс-Кросс бастапқыда "Баттл Бридж" деп аталған, бұл "Броуд Форд Бридж" атауының өзгеруі, ол Флит өзенінен бұрынғы өтпелі орынға сілтеме жасайды. Джон Нельсон 1811 жылғы "История, топография және антиквариаттар" еңбегінде Сент-Мэри Айлингтон шіркеуіне жақын жердегі кірпіш кеніштерінен табылған Рим армиясының лагерін Будиканың соңғы шайқасы болған орынмен байланыстырды, бұл тек жергілікті жер бедерін және Тацит тарихшының шайқас алаңының қысқаша сипаттамасын салыстыруға негізделген. Атау 19-шы ғасырда 1830 жылы орнатылған, бірақ он бес жылдан кейін ауыстырылған Джордж IV-тің танымал емес мүсініне сілтеме жасау үшін өзгертілді, алайда атау қазірге дейін сақталған. Содан кейін ол Кингс-Кросс жолы және басқа көшелер арқылы, соның ішінде Фаррингдон жолы мен Фаррингдон көшесі арқылы төмен қарай бағыт алады. Бұрынғы өзеннің жолы Клеркенвеллдің батыс, Холборнның шығыс шегарасын және Сент-Панкрастың шығыс шегарасының шағын бөлігін белгілейді. Осылайша ол қазіргі Лондонның Камден және Ислингтон аудандарының шегарасының бір бөлігін құрайды. Фаррингдон көшесінде аңғар кеңейіп, түзуленіп, Блэкфрайрс көпірінің астында Темзаға қосылады. Өзеннің төменгі ағысындағы аңғар айналасындағы көшелерде еңіспен өтеді, бұл үш виадук көпірдің болуын түсіндіреді (Фаррингдон көшесіндегі Холборн виадугы, тағы біреуі Шоу-Лейннен және тағы біреуі Розбери даңғылында, ол Уорнер көшесімен қиылысады).
The Fleet rises on Hampstead Heath as two sources, which flow on the surface as the Hampstead Ponds and the Highgate Ponds. They then go underground, pass under Kentish Town, join in Camden Town, and flow onwards towards St Pancras Old Church, which was sited on the river's banks. From there the river passed in a sinuous course which is responsible for the unusual building line adjacent to King's Cross station; the German Gymnasium faced the river banks, and the curve of the Great Northern Hotel follows that of the Fleet, which passes alongside it. King's Cross was originally named Battle Bridge, a corruption of Broad Ford Bridge referring to an older crossing of the Fleet. In turn John Nelson in his The History, Topography, and Antiquities of the Parish of St. Mary Islington of 1811 linked a supposed Roman army camp found under some nearby brick fields with the site of Boudica's final battle, based only on his comparison of the local topography with the scant description of the battlefield supplied by the near contemporary historian Tacitus. The name was changed in the 19th century to refer to an unpopular statue of George IV erected in 1830 but, although it was replaced after only fifteen years, the name remains. From there, it heads down King's Cross Road and other streets, including Farringdon Road and Farringdon Street. The line of the former river marks the western boundary of Clerkenwell, the eastern boundary of Holborn and a small part of the eastern boundary of St Pancras. In this way it continues to form part of the boundary of the modern London Boroughs of Camden and Islington. At Farringdon Street the valley broadens out and straightens to join the Thames beneath Blackfriars Bridge. In the lower reaches, the valley slopes in the surrounding streets which explains the presence of three viaduct bridges (at Holborn Viaduct across Farringdon Street, another over Shoe Lane, and another on Rosebery Avenue where it crosses Warner Street).
Қойдың түтігі
Кішкентай қосалқы өзен батыстан шығысқа қарай ағып, Маунт-Плезант жанындағы Флитке қосылды. Кейіннен ол Ламбс Кондуитті сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. Бұл бастапқы бұлақтың жолы Холборнның Сент-Панкраспен солтүстік шекарасын құрады. Роджер көшесінің кеңінен иілген бөлігі осы шекара жолының бір бөлігі.
A small tributary flowed west to east to join the Fleet near Mount Pleasant. This was later utilised to feed Lamb's Conduit. The line of the original brook formed Holborn's boundary with St Pancras to the north. The sweeping curve of Roger Street is part of that boundary line.
Фэгсвелл бұлақ
Фэгсвелл бұлағы (Фэггесвелл деп те жазылады) – Флот өзеніне шығыстан қосылған және Лондон қаласының солтүстік шекарасының бір бөлігін құраған салалы өзен. Бұл бұлақ Шартерхаус көшесі мен Шартерхаус алаңы бойымен шамамен шығыстан батысқа қарай ағып өткен. 1603 жылы тарихшы Джон Стоу оның құрғап қалғанын былай сипаттады:
The Fagswell Brook (also spelled Faggeswell) was a tributary that joined the Fleet from the east and partially formed the northern boundary of the City of London. The brook flowed east to west on a line approximating to Charterhouse Street and Charterhouse Square. In 1603, the historian John Stow described its demise:
Шартерхаус алаңына жақын өзеннің бір бөлігі "Кроссрейл" жобасы аясында қазылып алынды.
A part of the course close to Charterhouse Square was excavated as part of the Crossrail project.
Бүгін
Қазір өзінің арнасымен ағатын кәріз болып табылатын Флитті Рей көшесінде, Клеркенвеллдегі The Coach пабының (бұрынғы Coach and Horses) алдында, Фаррингдон жолынан шалқап жатқан жердегі тор арқылы көруге және естуге болады. Өзеннің орны Рай көшесі мен оның жалғасы Уорнер көшесі бойындағы айналасындағы көшелердің ландшафтында әлі де көрінеді – бұл жерлер бұрын өзен ағып өткен сай. Оны Charterhouse көшесінің ортасындағы тор арқылы да естуге болады, онда ол Фаррингдон жолымен (тораптың Смитфилд жағында) қосылады. Жаңбырлы ауа райында (кәріз жүйесі толып кеткенде) және жабық толқын кезінде, лайлы Флитті Блэкфрайрс станциясының Темзаға қарайтын шығысынан, Блэкфрайрс көпірінің астында Темзаға құйылып жатқанын көруге болады. (Суретте көрсетілген туннельдің шығу тесігі тікелей үстінен әлдеқайда анық көрінеді.) Лондонның бұрынғы мэрі Борис Джонсон Флит және басқа да өзендердің қысқа бөлімдерін сәндік мақсатта ашуды ұсынды, бірақ жобаны басқаратын Қоршаған орта агенттігі Флиттің ашылатындарының қатарында болатынына күмән келтіруде.
The Fleet, which is now a sewer that follows its route, can be seen and heard through a grating in Ray Street, Clerkenwell in front of The Coach pub (formerly the Coach and Horses), just off Farringdon Road. The position of the river can still be seen in the surrounding streetscape with Ray Street and its continuation, Warner Street, lying in a valley where the river once flowed. It can also be heard through a grid in the centre of Charterhouse Street, where it joins Farringdon Road (on the Smithfield side of the junction). In wet weather (when the sewer system is overloaded), and on a very low tide, the murky Fleet can be seen gushing into the Thames from the Thameswalk exit of Blackfriars station, immediately under Blackfriars bridge. (The tunnel exit shown in the picture can be seen much more clearly from directly above.) The former mayor of London, Boris Johnson, proposed opening short sections of the Fleet and other rivers for ornamental purposes, although the Environment Agency – which manages the project – is pessimistic that the Fleet can be among those uncovered.
Тарих
Рим дәуірінде Флит ірі өзен болды, оның сағасында әлемдегі ең көне тасқындық диірмен болған деседі. Өзен Рим қаласының батыс жағын қорғады. Англо-саксон дәуірінде Флит әлі де маңызды су көзі болып табылды, Флит аңғарының аузында сазды-батпақты тасқын алабы арқылы Темзаға құятын. Оның жағасында көптеген құдықтар салынды, ал кейбіреулері (Бэгнидж Кьюэллс, Клеркенвелл) және Сент-Брайд Кьюэллс бұлақтарда орналасқан, олардың емдік қасиеттері бар деген сенім болған; 13 ғасырда бұл өзен Құдықтар өзені деп аталған. Жаңа Көпір көшесінің оңтүстік-батыс шетіндегі кішкентай жол Уотергейт деп аталады, себебі ол Брайдуэлл сарайына өзен арқылы кіретін есік болған. Лондонның өсуімен бірге өзен көбінесе канализацияға айналды. Аймақ нашар сапалы тұрғын үйлермен және түрмелермен сипатталды: Брайдуэлл сарайының өзі түрмеге айналдырылды; Ньюгейт, Флит және Лудгейт түрмелері сол аймақта салынды. 1728 жылы Александр Поп өзінің "Дунсиадасында" былай деп жазды: "Флит арығының ағысымен / Темзаға / Өлі иттің мол құрметін сыйлайды / Диірмендердің патшасы! Одан да сазды судың / Күміс ағыннан қара дақтары терең". 1666 жылғы Лондонның Ұлы өртінен кейін сәулетші Кристофер Реннің өзенді кеңейту ұсынысы қабылданбады. Керісінше, Флит 1680 жылы Роберт Хуктың басшылығымен аяқталған Жаңа каналға айналдырылды. Ньюкасл Клоуз және Олд Сикоул Лейн (қазір Фаррингдон көшесінен тыс қысқа аллеялар) осы каналдың бойындағы кемежайларды еске түсіреді, олар негізінен Англияның солтүстік-шығысынан келетін жағалау көмір саудасы үшін пайдаланылды. (Сейкоал Лейн деген тарық жол да 20 ғасырдың соңына дейін сақталды, қазіргі Фаррингдон көшесіне қараған ғимарат салынғанға дейін, бұл, мүмкін, ескі кемежайдың жанына жаңа кемежай салынғанын көрсетеді.) Жоғарғы канал, танымал болмағандықтан және пайдаланылмағандықтан, 1737 жылдан бастап Холборн мен Лудгейт Циркі арасында "Флит базары" құру үшін жабылды. Төменгі бөлігі, Лудгейт Циркінен Темзаға дейінгі бөлік, 1769 жылы жаңа Блэкфриарс көпірінің ашылуына байланысты жабылып, содан кейін "Жаңа Көпір көшесі" деп аталды. Регент каналының дамуы және қаланың өсуі 1812 жылдан бастап Кингс-Кросс және Камдендегі өзенді жапты. Флит базары 1860 жылдары Фаррингдон Роуд және Фаррингдон Стрит тас жолының, сондай-ақ Метрополитен темір жолының салынуына байланысты жабылды, ал өзеннің соңғы жоғарғы бөлігі 1870 жылдары Хэмпстед кеңейтілген кезде жабылды. Өзен Флит тарихын 19 ғасырдың суретшісі және тарихшысы Энтони Кросби жазған. Оның эскиздері мен жазбалары Лондон Метрополитен мұрағатындағы Кросби жинағында сақталады. Мұрағат зерттеушілер, тарихшылар және баспагерлер 19 ғасырғы Флит өзенінің суреттері мен қазіргі сипаттамаларын алу үшін кеңінен пайдаланған.
In Roman times, the Fleet was a major river, with its estuary possibly containing the oldest tidal mill in the world. The river secured the western flank of the Roman City. In Anglo Saxon times, the Fleet was still a substantial body of water, joining the Thames through a marshy tidal basin over wide at the mouth of the Fleet Valley. Many wells were built along its banks, and some on springs (Bagnigge Wells, Clerkenwell) and St Bride's Well, were reputed to have healing qualities; in the 13th century, the river was called River of Wells. The small lane at the south west end of New Bridge Street is called Watergate because it was the river entrance to Bridewell Palace. As London grew, the river became increasingly a sewer. The area came to be characterised by poor quality housing and prisons: Bridewell Palace itself was converted into a prison; Newgate, Fleet and Ludgate prisons were all built in that area. In 1728 Alexander Pope wrote in his Dunciad, "To where Fleet ditch with disemboguing streams / Rolls the large tribute of dead dogs to Thames / The king of dykes! than whom no sluice of mud / with deeper sable blots the silver flood". Following the Great Fire of London in 1666, architect Christopher Wren's proposal for widening the river was rejected. Rather, the Fleet was converted into the New Canal, completed in 1680 under the supervision of Robert Hooke. Newcastle Close and Old Seacoal Lane (now just short alleyways off Farringdon Street) recall the wharves that used to line this canal, especially used by the coastal coal trade from the north east of England. (An adjacent narrow road, Seacoal Lane, also existed until the late 20th century, when the present building fronting onto Farringdon Street was built, perhaps suggesting that a new wharf had been built near the old one.) The upper canal, unpopular and unused, was from 1737 enclosed between Holborn and Ludgate Circus to form the "Fleet Market". The lower part, the section from Ludgate Circus to the Thames, had been covered by 1769 for the opening of the new Blackfriars Bridge and was consequently named "New Bridge Street". The development of the Regent's Canal and urban growth covered the river in King's Cross and Camden from 1812. The Fleet Market was closed during the 1860s with the construction of Farringdon Road and Farringdon Street as a highway to the north and the Metropolitan Railway, while the final upper section of the river was covered when Hampstead was expanded in the 1870s. The history of the River Fleet was documented by the nineteenth century artist and historian Anthony Crosby. His sketches and notes are held in the Crosby Collection at the London Metropolitan Archives. The archive has been used extensively by researchers, historians and publishers to provide images and contemporary descriptions of the 19th century River Fleet during the period where it was undergoing significant change.
Мәдени сілтемелер
Fleet, Пол О'Прейдің 2021 жылы жарық көрген өлеңдер жинағы, жер астындағы өзеннің бағытын көрсетеді.
Fleet, a sequence of poems by Paul O'Prey published in 2021, traces the course of the buried river.