Кіріспе

Аристотельге дұрыс емес жатқызылған еңбектердің авторларына арналған атау – Псевдо-Аристотель. Бұл термин грек философы Аристотельге өзінің еңбектерін жатқызған немесе кейіннен басқалар оның еңбектері деп санайтын философиялық немесе медициналық трактаттардың авторлары үшін қолданылады. Мұндай жалған жазылған еңбектер псевдоэпиграфтар деп аталады. Corpus Aristotelicum термині Аристотельдің нақты және жалған еңбектерін қамтиды.

Тарих

Алғашқы псевдо-Аристотельдік еңбектерді Аристотель негізін қалаған Перипатетика мектебінің мүшелері жазған. Дегенмен, көптеген басқа да еңбектер одан әлдеқайда кейін, Орта ғасырларда жазылды. Аристотель түрлі тақырыптар бойынша көптеген еңбектер жазғандықтан, әртүрлі жағдайлардағы жазушылар – әсіресе ортағасырлық еуропалықтар, Солтүстік Африкалықтар және арабтар – еңбек жазып, оны Аристотельге жатқыза алды. Оның есімін осындай еңбекке қосу, оған белгілі бір деңгейде құрмет пен қабылдануды қамтамасыз етті, себебі Аристотель христиандық Еуропа мен араб мұсылман елдерінің білімді адамдары үшін ең беделді ежелгі авторлардың бірі саналды. Кейінгі еңбектің Аристотельге жатқызылуы оның авторының өзі жасағандығы ма, әлде оның атын пайдаланып, мұндай еңбектерді танымал етуге тырысқан басқалардың жұмысы ма, әдетте нақты белгілі емес. Орта ғасырларда жүзден астам псевдо-Аристотельдік еңбек айналымда болды. Бұл еңбектерді түпнұсқа тіліне сүйене отырып, үш топқа бөлуге болады: латын, грек және араб тілдерінде жазылғандар. Латын тіліндегі еңбектердің саны ең аз, ал араб тіліндегі еңбектер ең көп. Орта ғасырларда көптеген араб еңбектері латын тіліне аударылды. Олардың көпшілігі алхимия, астрология, хиромантия және физиогномия сияқты құпия ғылымдарға қатысты тақырыптарды қамтиды. Ал кейбіреулері Аристотельдің еңбектерінен гөрі Платон мен неоплатондық мектептердің грек философиясын қарастырды. Араб Secretum Secretorum ең танымал псевдо-Аристотельдік еңбек болды және Аристотельдің нақты еңбектерінен де кеңірек таралды. Псевдо-Аристотельдік еңбектердің жарыққа шығуы Орта ғасырлардан кейін де жалғасты. Аристотельдің шедеврi – 1684 жылы алғаш рет жарық көрген және Англияда кең таралған жыныстық қатынас туралы нұсқаулық. Ол ХХ ғасырдың басына дейін сатылып тұрды және XVIII және XIX ғасырлардың басында медициналық тақырыпта ең көп қайта басылған кітаптардың бірі болды.