Кіріспе

Медиастиналық ісік – өкпенің қалған көкірек қуысынан бөліп тұратын қуыстағы ісік. Онда жүрек, қалқанша безі, трахея, тимус және аорта орналасқан. Медиастиналық ісіктердің ең көп кездесетіні – нейрогендік ісіктер (медиастиналық ісіктердің 20%), олар көбінесе артқы медиастинада табылады, одан кейін алдыңғы медиастинада орналасқан тимома (15–20%). Өкпелік қатерлі ісік әдетте медиастинадағы лимфа түйіндеріне таралады. Медиастинаның үш негізгі бөлігі бар: алдыңғы медиастина (алды), ортаңғы медиастина және артқы медиастина (арты). Медиастиннің алдыңғы бөлігіндегі ісіктерге тимома, лимфома, феохромоцитома, ұрықтық жасуша ісіктері, оның ішінде тератома, қалқанша безінің тіндері және паратиреоидтық зақымданулар жатады. Бұл аймақтағы ісіктердің басқа бөліктерге қарағанда қатерлі болу ықтималдығы жоғары. Медиастиннің артқы бөлігіндегі ісіктер көбінесе нейрогендік болып келеді, ал ересектерде нейроқапшықтан пайда болатын ісіктер – нейрилемалар мен нейрофибромалар кездеседі. Электрондық микроскопияда тонофибриллалар көрінуі тимоманы карциноид, Ходжкин және семинома сияқты басқа ісіктерден ажыратуға мүмкіндік береді. Пациенттер көбінесе ешқандай белгілер білдірмейді, бірақ миастения грависқа байланысты симптомдар, кеуде қуысының астындағы ауырсыну, тынысқырудың қиындығы немесе жөтел пайда болуы мүмкін. Инвазивті ісіктер жоғарғы қуыс синдромы сияқты қысылу әсерін тудыруы мүмкін. Тимома диагностикасы КТ немесе МРТ арқылы алдыңғы медиастинадағы ісікті анықтау арқылы қойылады. І сатыдағы ісіктерді емдеуде хирургиялық жолмен алып тастау және жақсы болжам бар. II–III сатыларға мүмкіндігінше толық алып тастау және сәулелік терапия қажет. IV сатыдағы ауруға II және III сатыдағы емдерге қоса цисплатинге негізделген химиотерапия қажет. Инвазивті тимомасы бар пациенттерге емдеу индукциялық химиотерапия, хирургиялық жолмен алып тастау және хирургиядан кейінгі сәулелік терапия арқылы жүргізіледі. Инвазивті тимоманың 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші миастения гравис симптомдарының болуына қарамастан 12-ден 54%-ға дейін құрайды.

Лимфома

Ересектерде екінші жиі кездесетін алдыңғы медиастиналық масса. Көбінесе алдыңғы бөлімде, ал қалғаны ортаңғы бөлімде табылады. Ходжкин лимфомасы көбінесе 40-50 жастағыларда түйінді склерозданушы түрімен (7) көрінеді, ал Ходжкин емес лимфома барлық жас тобында кездеседі. Өте жақсы болжамы бар алғашқы медиастиналық В-жасушалы лимфома да бар. Медиастиналық лимфоманың жалпы белгілері: қызба, салмақ жоғалту, түнгі терлеу, ауырсыну, демқындық қиындық, үскірік, жоғарғы қуыс вена синдромы, плевралық эффузия сияқты қысым белгілері. Диагноз көбінесе лобуляциялық массаны көрсететін КТ арқылы қойылады. Бар болған жағдайда ілеспе түйіндердің тіндік биопсиясы, медиастиноскопия, медиастинотомия немесе торакотомия арқылы расталады. Жұқа инемен биопсия (FNA) көбінесе жеткіліксіз. Медиастиналық Ходжкин лимфомасын емдеуге химиотерапия және/немесе сәулелік терапия жатады. 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші қазір 75% шамасында. Ірі жасушалы түрінің болжамы сәл жақсырақ болуы мүмкін. Ісіктің инвазивті табиғатынан туындап, көбінесе хирургиялық араласу жасалмайды. Бір қан жасушалары класына жататын барлық қатерлі ісіктердің 2% -ы медиастиналық ірі В-жасушалы лимфома құрайды.