Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Туламба (Тұламба) – Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы шағын қала. Туламба Рави өзенінің шығыс жағасында, Абдул Хаким және Миан Чанну қалалары арасында орналасқан. 1985 жылға дейін Туламба Мултан ауданына қарасты болған, бірақ 1985 жылы жаңа құрылған Ханевал ауданындағы Миан Чанну тесіліне қосылды. Туламбаның халқы шамамен 50 мың адамды құрайды. Бұл жерде Рашнави пәнджаби тілінде сөйлейді. Туламба тумасы – тулмабви деп аталады.
Tulamba (also Tulambah) is a small town in Punjab, Pakistan. Tulamba is situated on the eastern edge of the Ravi River, between the cities of Abdul Hakeem and Mian Channu. Prior to 1985 Tulamba belonged to the district of Multan, but in 1985 it was included within Mian Channu Tehsil in the newly formed Khanewal District. Tulamba's population is nearly 50,000. The spoken language is Rachnavi Punjabi. A native of Tulamba is referred to as a Tulmabvi.
Тарих
Туламбаға 2500 жылдан астам тарих бар. Археологиялық қазбалар нәтижесінде төрт бөлек қабат табылды, олар индуист, буддист, мұсылман және сикх цивилизацияларына жатады. Мұнда бірнеше бұрынғы үкіметтердің монеталары қазылып алынды. Туламба ежелгі Үндістанның бірнеше Махаджанападаларының, атап айталық, Гандара, Камбоджа және Магадханың ықпалында болды. Б.з.д. 400-300 жылдар аралығында аймақ Шығыс Үндістанның бірнеше Магадха әулеттерінің ықпалына түсті. Біріншісі – б.з.д. 300 жылы ежелгі Үндістанның Нанда империясы, ал Чандрагупта Маурья билікке келгеннен кейін аймақ Маурья империясының толық бақылауына өтті. Селевкид-Маурья соғысында Маурья империясы гректерді жеңгеннен кейін, аймақтың көп бөлігі ежелгі Үндістанның Чандрагупта Маурьяның билігіне көшті. Чандрагупта мен Селевк б.з.д. 304 жылы бейбіт келісімге келді. Селевк Нукатор сатрапияларды, соның ішінде Читралдағыларын, кеңейіп келе жатқан Маурья империясына өткізді. Одақ Чандрагупта Маурьяның Селевкид империясының ханшайымына үйленуімен нығайтылды. Бұл келісім екі тарапқа да тиімді болды. Селевкид және Маурья империялары арасындағы шекара келесі ұрпақтарда да тұрақты болды, ал достық дипломатиялық қатынастар елші Мегастенес және Чандрагуптаның немересі Ашоканың батысқа жіберген елшілері арқылы көрінді. Кейін аймақ қысқа мерзімге Шунга империясының бақылауында болды. Бірақ Шунгалардың әлсіреуімен аймақ жергілікті индуист және буддист билеушілеріне өтті, сондай-ақ шетелдік билеушілердің де ықпалында болды. Көптеген шетелдік билеушілер, мысалы, Индо-Парфян, сак және кушан тайпалары индуизм мен буддизмге көшті және осы үнді діндерін Орталық және Оңтүстік Азияда таратуға көмектесті. Аймақ буддист билеушісі Канишка Ұлы тұсында өркендеді. Кушандардың құлауынан кейін аймақ ежелгі Үндістанның Гупта империясының бақылауына көшті. Осы кезеңде индуизм мен буддизм өнері мен сәулеті дамыды. Туламба «Айн-и Акбари» кітабында Саркар Мултанның бір бөлігі саналған Бари Доабтағы паргана ретінде тізімделген. Одан 1,200,778 дам салық түсті және 800 атты әскер мен 5000 жаяу әскер берілді.
Tulamba is more than 2,500 years old. Archaeological digs have uncovered four distinct layers, belonging to the Hindu, Buddhist, Muslim, Sikh civilisations. The coins of several prior governments have been excavated here. Tulamba saw the influence of several Mahajanapada of ancient India, mainly Gandhara, Kamboja and Magadha. By 400 300 BCE, the region came under the influence of several Magadha dynasties of eastern India. The first was that of the Nanda Empire of ancient India from 300 BCE, and with the rise of Chandragupta Maurya, the region came under the complete control of the Mauryan Empire. After the victory of the Mauryan Empire against the Greeks in the Seleucid–Mauryan war, much of the region came under the rule of Chandragupta Maurya of ancient India. Chandragupta and Seleucus made a peace settlement in 304 BCE. Selecucus Nucator ceded the satrapies, including those in Chitral to the expanding Mauryan Empire. The alliance was solidified with a marriage between Chandragupta Maurya and a princess of the Seleucid Empire. The outcome of the arrangement proved to be mutually beneficial. The border between the Seleucid and Mauryan Empires remained stable in subsequent generations, and friendly diplomatic relations are reflected by the ambassador Megasthenes, and by the envoys sent westward by Chandragupta's grandson Ashoka. Afterward, the region was briefly and nominally controlled by the Shunga Empire. However, with the decline of the Shungas, the region passed to local Hindu and Buddhist rulers, and interrupted by foreign rulers. Many of these foreign rulers, like the Indo Parthians, Sakas, and Kushans converted to Hinduism and Buddhism, and promoted these Indian religions throughout Central and South Asia. The region reached its height under the Buddhist ruler Kanishka the Great. After the fall of the Kushans, the region came under the control of the Gupta Empire of ancient India. During the period, Hindu and Buddhist art and architecture flourished in the area. Tulamba was listed in the Ain i Akbari as a pargana in sarkar Multan, counted as part of the Bari Doab. It was assessed at 1,200,778 dams in revenue and supplied a force of 800 cavalry and 5,000 infantry.
Діни мәні
Сикхтардың алғашқы гуруы Гуру Нанак саяхаттары барысында осы жерге келген. Сикхтардың жетінші ұстазы Гуру Хар Рай осы аймақтағы жергілікті халыққа сикх дінін уағыздау үшін масанд (уағызшы) жіберді. Туламбаның мұсылман тарихы Мұхаммед бин Қасым Мултанға жолда келіп өткен кезден басталады. Ол өткен орын қазір Қасым базары деп аталады.
Guru Nanak, the first Sikh Guru, came here during his travels. Guru Har Rai, the Seventh Sikh Master, sent a masand (preacher) to preach Sikhism to the local people of this area. The Muslims history of Tulamba began when Muhammad bin Qasim came to Tulamba on his way to Multan. The place he passed is now known as Qasim Bazar.
Әскери тарих
Туламба халқы географиялық орналасуының нәтижесінде қала тарихында көптеген әскерлермен кездесті. Солтүстік және батыс жақтан келген әскерлер стратегиялық маңызды Мултан қаласына жету үшін Туламба арқылы өтуге мәжбүр болды. Ұлы Александр Үнді субконтинентіне шапқанда Туламбаға келді. Сол кезде Туламбаны мои халқы биледі, олар Александрдың әскерімен күресті. Мұғалдардың арғы тегі Теймур Ланг та Туламбаға шабуыл жасады, сол кезде ол Тулма деп аталған. Шер Шах Сури қаланың орталығында бекініс салды. Қоршау қабырғасы мен бастапқы құрылыстың бір бөлігі әлі де сақталған. Бүгінде бекініс орнында қыздардың жоғары мектебі мен қалалық комитет кеңселері орналасқан. Сонымен қатар, Туламбада католик шіркеуі де бар, ол Сохайл Масих бастауымен құрылды.
The people of Tulamba have encountered many armies in the city's history as a result of its geographic position. Armies coming from the north and west had to pass through Tulamba to get to the strategic city of Multan. Alexander the Great came to Tulamba when he invaded the Indian sub continent. At that time Tulamba was ruled by the Moi people, who fought Alexander's forces. The ancestor of the Mughals, Taimur e Lang, also invaded Tulamba, at that time called Tulma. Sher Shah Suri built a fort in the center of the city. The boundary wall and some parts of the original building are still present. The fort is now occupied by the girls higher secondary school and the offices of the town committee. Now Here also available Tulamba Punblic Church , as know as a catholic Church Tulamba which was started by Sohail Masih
География және климат
Туламба Рави өзенінің шығыс жағасында, Мултаннан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Туламбаның климаты өзгеріш. Жазғы маусымда қатты ыстық болады, одан кейін күшті жаңбырлар жауады. Қысқы маусымда суық болады және көбінесе тұманды ауа болады.
Tulamba is situated on the eastern edge of the Ravi River, at a distance of from Multan. The climate of Tulamba is variable. The summer season is very hot, followed by a series of heavy rains. The winter season is very cold and often foggy.
Мәдениет
Туламба – пәндіктердің ресми қаласы. Көбінесе шалбар-көйлек (шалвар камез) киеді, сондай-ақ дхоти де танымал. Егдеулі адамдар баскиім ретінде пагри немесе сафа тағады. Барлық үйлер берік кірпіштен және бетоннан салынған. Өмір салты заманауи, электрлік және электрондық құралдарды пайдалану жиі кездеседі. Басты кәсіптер – егіншілік және сауда. Көптеген адамдар мемлекеттік қызметте немесе жеке секторда жұмыс істейді. Ең танымал спорт түрлері – футбол, крикет, хоккей және кабадди.
Tulamba is a formal Punjabi city. The normal dress is the shalwar kameez, with the dhoti also popular. Older people wear the pagri or safa on their head. All the houses are built with solid bricks and concrete. The lifestyle is modern, and the use of electric and electronic equipments are common. The main occupations are farming and trading. Many people work for the government or in the private sector. Popular sports are (volleyball) football, cricket, hockey and kabaddi.
Қызықты жерлер
Ежелгі қаланың қираған орындары қазіргі қаланың шетінде жатыр. Сидхнай каналы және Рави өзенінің жағасы да демалысқа пайдаланылады. Тағы да қызығушылық тудыратын орындар – Дарбар Мамон Шир Бухари және Дарбар Рехмат Али Шах.
The ruins of the ancient city are situated on the edge of the modern city. The Sidhnai Canal and a point on the edge of the Ravi river are also used for recreation. Other sites of interest are Darbar Mamon Sheer Bukhari and Darbar Rehmat Ali Shah.
Білім беру мекемелері
Туламбада көптеген білім беру мекемелері бар, оның ішінде қыздар және ұлдарға арналған мемлекеттік жоғары орта мектептер, ұлдарға арналған мемлекеттік орта мектеп, әйелдерге арналған мемлекеттік колледж, екі мемлекеттік орта мектеп және бастауыш мектеп. 1985 жылы алғашқы жеке меншік мектеп – Туламба Жұлдызды үлгі орта мектебі құрылды. 2013 жылдың наурыз айында Пәкістанның ең ірі білім беру желісі – Биконхаус мектеп жүйесінің жобасы, "Білімгерлер" мектебі ашылды. "Білімгерлер" Туламба қаласында сапалы білім беруді ұсынады. Басқа да мекемелер: 1997 жылы құрылған Минхадж үлгі мектебі, облыстық мемлекеттік мектеп және Хуснайн грамматикалық мектебі. Әртүрлі жерлерде жиырмаға жуық жеке мектеп бар, олардың көпшілігі ағылшын тілінде немесе ислами бағыттағы. Туламбадағы ислами білім беру орталықтары: Мадриса Қадрия, Дарбар Рехмат Али Шах, Имамбаргях Хусейния және Дарлалум Сәйед Нияз Ахмет Шах Сахин.
Tulamba is home to many educational facilities, including Government higher secondary schools for girls and boys, a Government High School for boys, a government college for woman, two government middle schools, and a primary school. The first private school, Star Modal Middle School Tulamba, was established in 1985, The Educators school, a project of Beacon house School System, established in March 2013 which is the largest educational network of Pakistan. The Educators is providing quality education in Tulamba town. Additional facilities include Minhaj Model school, established in 1997, a divisional public school, and Husnain grammar school. About twenty private schools are present in various locations, most of them being are English or Islamic. The Islamic educational institutes located in Tulamba are Madrisa Qadria, Darbar Rehmat Ali Shah, Imam Bargah Hussainia, and Daraluloom Syed Niaz Ahmed Shah Sahin.
Көлік
Туламбадан 15 минуттық жүру қашықтығында орналасқан N 5 ұлттық тас жолы Туламба үшін негізгі байланыс жолын қамтамасыз етеді, бұл Мултан мен Лахорға оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мултанға Абдул Хаким, сондай-ақ Махдум Пур және Кабирвала арқылы да баруға болады. М4 тас жолы енді салынды және оған Абдул Хаким арқылы, оның түйіскен жері қаладан 17 км қашықтықта орналасқан.
The N 5 National Highway, a 15 minutes drive from Tulamba, provides the primary road link for Tulamba, giving easy access to Multan and Lahore. Multan can also be reached through Abdul Hakeem, as well as through Makhdoom Pur and Kabirwala. The M 4 Motorway has been constructed now and it can be accessed via Abdul Hakim its interchange is 17km away from city.
Мекемелер
Туламбада таза су, электр энергиясы, газ, телефон және интернет мүмкіндіктері бар. Қалада мемлекеттік аурухана және алты жеке аурухана орналасқан, сондай-ақ малға емдеу үшін ветеринариялық аурухана және Тана көшесіндегі жасанды ұрықтандыру орталығы бар. Бұдан басқа, Туламба Публик шіркеуі, сонымен қатар католик шіркеуі ретінде танымал, да бар.
The facilities of fresh water, electricity, gas, telephone and internet are available in Tulamba. A government hospital and six private hospitals are located in the city, as well as a veterinary hospital to treat livestock, and an artificial insemination centre situated at Thana Road, Here also available Tulamba Punblic Church , as know as a catholic Church Tulamba .
Ауыл шаруашылығы
Туламбаның айналасындағы жер өте құнарлы, әсіресе Туламбаның батысында орналасқан Калупитрада. Онда егіннің орташа өнімділігі өте жақсы: өткен жылы бір акрдан 3120 кг күріш өнімі тіркелді. Басты егістер – күріш, бидай, жүгері, қант қамысы, мақта және томат, сәбіз, картоп, түймедақ, капуста, пияз, баклажан және бамия сияқты көкөністер. Калупитра халқы ауыл шаруашылығымен айналысуды ұнатады, сонымен қатар мал шаруашылығы да кең таралған, түрлі-түрлі бұқа мен сиырлар өсіріледі.
The land around Tulamba is very fertile, especially in Kalupitra situated west of Tulamba. There the average yield of crops is very good: 3120 kg of rice yield per acre was recorded last year. The main crops are rice, wheat, corn, sugar cane, cotton, and vegetables such as tomato, carrot, potato, radish, cabbage, onion, brinjal, and okra. The people of Kalupitra are fond of agricultural farming, though cattle farming is also popular, with many varieties of buffalo and cows kept.