Кіріспе

Дороти Сейерс жасаған көркем атау Дороти Л. Сейерстің шығармаларында Денвер герцогының көркем атағын кітаптардың басты кейіпкері Лорд Питер Уимсидің үлкен ағасы Джеральд Уимси алып жүреді. Сейерс қайтыс болғаннан кейін Джилл Патон Уолш (Сейерс мұрагерлерімен бірлесіп) жазған романдарда Лорд Питер де соңында бұл атаққа ие болады. Сейерс және оның бірнеше достары герцогтыққа қатысты терең тарихты құрастырды.

Романдар

Сэйерстің әңгімелерінде Лорд Питер Мортимер Уимсидің, Денвердің 15-ші герцогының үш баласының екіншісі болды. Герцогтық, Уимсидің анасы – жесір герцогиня, және оның ағасы Джеральд Кристиан Уимси, сол кездегі Денвер герцогы, Сэйерстің алғашқы Уимси романында – «Кімнің денесі?» романында таныстырылды. 1935 жылғы Сэйерстің екінші романы «Көзінің күмбірі» екінші басылымында Дебретттің ақсүйектер тізімінен Уимси гербін сипаттаған ойдан шығарылған жазба енгізілді. Онда Джеральд кісі өлтіргені үшін айыпталады. Джеральд өзіне алиби беруден бас тартады, ол Лордтар палатасының алдында өзінің теңдестерімен сотталады, және ақырында ағасының күш-жігері арқасында ақталды. Мэри МакГлинннің (Нью-Йорк қалалық университетінің ағылшын тілі профессоры) сөзінше, Джеральдтың ерекшелігі – оның «қарапайым сөздерді таңдауы, әңгімеге құмарлығы, логикаға қайшы келетін тізбегі және жоғалған әріптері». Оның ағасы айтқанынша, ол «нағыз ақымақ», бірақ Джеральд кейіпкері белгілі бір деңгейде түсініктікпен бейнеленген, оның ойдан шығарылған ағасы оны «күткенімнен де жауапкершілік сезімімен» екенін айтады, ал Питердің Гарриетке үйленуіне оң пікір білдіреді. Джеральдтың әйелі Хелен, Денвер герцогинясы, романдарда жамандалады, ал Эрик Сэндбергтің (Гонконг қалалық университетінің ағылшын тілі профессоры) пікірінше, ол бұл романдардағы ең жағымсыз кейіпкер, тіпті кейбіреулері Хелен Уимсиге қарағанда көбірек жаны ашырады. Оның «Жұмысшының бал айы» романының басындағы хатында Питер мен Гарриет арасындағы қарым-қатынасты мүлдем түсінбегендей көрінеді, және ол қайта-қайта Гарриетті кемсітеді және қорлайды, анасының күнделігінен алынған жазбаларға сүйене отырып. Питер мен Гарриеттің үйлену тойына араласуына оның ашулы реакциясы басқа кейіпкердің оны «қатал, өте ренішті және мықты қаңқа сияқты» деп сипаттауында көрінеді; ал кейінірек романнан алынған сөздерде «Оған әділдік жасасақ, ол екі апта бойы екі қолымен ойлап тапқаннан да жаман нәрсе таба алмас еді» делінеді. 2010 жылы Джилл Патон Уолш Сэйерстің мұрагерлерімен бірлесіп жазған «Аттенберидің изумруды» романында Джеральд 1951 жылы Дьюк Денвердегі өрт кезінде жүрек талмасынан қайтыс болады. Оның ұлы, Виконт Сент-Джордж (ұшқыш), Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалмағандықтан, Лорд Питер титулды мұраға алады. Герцогтықтың ойдан шығарылған иелігі – Дьюк Денвер, ал ата-бабалар үйі – Норфолк графтығындағы Денвер ауылының шығысында орналасқан Бредон Холл. Бірінші романнан бастап Уимсиді анасы демалуға және сауығуға сол жерге алып келеді, ал Уимсидің оны «мұнда бәрі ретпен жүреді; ескірген сеттерден басқа ешкім кенеттен және зорлық-зомбылықпен өлмейді» деп сипаттауы, оған Бірінші дүниежүзілік соғыстан қашудың және қала өмірінің салыстырмалы заманауилығының, сондай-ақ детективтік жанрдан қашудың екі жақты сипатын береді. Уимси әйелі Гарриетпен бірге «Жұмысшының бал айы» романының соңында тыныштық пен сабыр табу үшін сол жерге қайта оралады. Колин Уотсон Сэйерсті «Зорлықпен снобизм» еңбегінде «кейуандық көк шұлық» деп сипаттады, бірақ жоғарыда аталған ақымақтық, снобизм және ескірудің бейнелеуіне сүйене отырып, Эрик Сэндберг керісінше пікір білдірді: «Сэйерстің аристократияны мақтан тұту немесе кейуандықпен бейнелегенін айту дұрыс емес».

Уимси қағаздары

Сайерс Вимсейлер туралы бірнеше мақалалар мен кітапшалар жариялады, оның ішінде "The Wimsey Papers" сериясы – отбасының соғыс жылдарындағы деп айтылатын хаттары, ол 1939 жылдың 17 қарашасынан 1940 жылдың 19 қаңтарына дейін "The Spectator" басылымында жарияланды. Сэйерс осы хаттарды түрлі пікірлерді білдіру үшін пайдаланды, оларды кейіпкерлерінің, тіпті өзінің аузынан айттырып, қараңғыда не істеуден бастап, жол апаттарын азайту үшін автобустарға нөмірлер салуға дейін әртүрлі мәселелерді қамтыды.

Скотт-Джайлзмен ынтымақтастық

1935 жылы К.У. Скотт Джайлз Сейерске оның романдарына әдемі түрде қызығушылық танытып хат жазды, ал Сейерс оған осы ойынға қатысты. Скотт Джайлз кейіннен "біздің әдемі ойынымыз" деп атаған бұл ойнақы әрекетте ол және Сейерс, кейін Хелен Симпсон мен Мюриел Сент-Клэр Бёрн қосылып, Денвер герцогтігінің тарихын орта ғасырларға дейін жеткізді. 1937 жылғы эссесінде Сейерс мұны "Уимси индустриясы" деп сипаттады. Олар бірлесіп осы тақырыпта жеке таратылатын кітапшалар сериясын шығарды және лекциялар оқыды, ал олар жасаған кейбір идеялар тіпті Сейерстің "Бусманның бал айлары" романына енді. Мысалы, олардың бірі – Сейерс пен Симпсонның 18-ғасыр стилінде жазған, атау бетінде Уимси гербі мен алдыңғы бетінде Скотт Джайлз бен оның әйелі салған ойдан шығарылған герцогтың портреті бар кітапша. Скотт Джайлз кейіннен Сейерспен болған хат алмасуының өңделген нұсқасын "The Wimsey Family" атты кітап ретінде жариялады. Сейерс қайтыс болғаннан кейін ол "Coat of Arms" журналында Уимси геральдикасы туралы мақала жариялады, бұл тақырып журнал редакторына бірнеше томдар бойы көптеген хаттар жазуға себеп болды.

Басқалар

Басқа жанкүйерлер жасаған ойдан туған шежірелер мен Уимси әулетінің тарихы 1970 жылдардың соңынан 1980 жылдардың басына дейін Лос-Анджелесте шыққан "Sayers Review" журналында жарияланды.