Кіріспе

Бұғатталған қаптама – ату қаруын қайта жүктеу механизмінің құрылысы. Бұл, өзін-өзі қайта жүктейтін қарудың қалай жұмыс істейтінін түсіну үшін маңызды. Ең қарапайым түсіндірмесі бойынша, бұғатталған қаптама – өзін-өзі қайта жүктейтін қарудың қаптамасын атылған кезде ашу жылдамдығын баяулатудың бір жолы. Бұл қозғалысқа түрткіз күш – кері соққы. Оқ ату принципі мынада: оқтың гильзасындағы жарылғыш зат тұтанғанда, ол өте қысқа уақыт ішінде тез жанып, кеңейіп, оқтың (пуляның) патрондағы ұядан шығып, қарудың стволынан өтуіне себеп болады. Егер жоғары қысымды газ қарудың белгілі бір бөліктерінде ұсталмаса, қару зақымдануы немесе атушы жарақаттануы мүмкін. "Бұғатталған қаптамалы" ствол жоғары қысымды газды ствол ішінде ұстап тұрады, газдың қаруды немесе атушыны зақымдау қаупінсіз кеңейіп, салқындануына мүмкіндік береді. Қысымның төмендеуіне байланысты, өзін-өзі қайта жүктейтін қарудағы қаптама блогы, оқтың қозғалысынан туындаған кері соққы инерциясының әсерінен ашылуы мүмкін.

Басқа түрлерге қарағанда

Кері соққы Бұл механизм, патроннан туындаған қысым қауіпсіз деңгейге түскенше, құлпын ашуды кешіктіру үшін құбырдың инерциясына сүйенеді. Бұл құлыпталмаған құбырлы механизм, ол камерадағы қысым кезінде патрон корпусының құбырға қарсы итеріліп, қозғалуы арқылы жұмыс істейді. Слайдтың/құбырдың инерциясы корпустың бірден қозғалуына мүмкіндік береді, бірақ қауіпті қысымның шығуына жеткілікті емес. Кері соққы қаруларында кейде патрон шығарушы (экстрактор) болмайды, себебі ол осы принцип бойынша жұмыс істеу үшін қажет емес. Кешіктірілген кері соққы Бұл механизм, қайтарылған күш жеңіл болғандықтан, толық құлыпталған құбыр қажет болмайтын жағдайларда қолданылады. Қарапайым кері соққы сияқты, құбырды ашу патрон корпусының қозғалысымен жүзеге асырылады. Бұл қарапайым кері соққының күшті нұсқасы. Кейде пружиналы бөгет құбырдың/құбырдың кедергілі инерциясын арттыру үшін қолданылады, бұл патронның камерада қауіпсіздік талаптарына сәйкес келу үшін жеткілікті ұзақ уақыт ұстап тұруға мүмкіндік береді. Бұл күш қолға немесе иыққа тигенде сезіледі, мылтық немесе винтовка атылғанда. Ол оқтың ұшу бағытынан қарсы бағыттағы жылдам, күшті итеру түрінде көрінеді және тікелей атушының қолына немесе иығына әсер етеді.

Механизм

Қолда ұсталатын қарулар мен мылтықтардың құлыпталған тетіктері айқын ерекшеленеді. Төрт пистолет түйреуішін көрсететін фотосурет, ең танымал төрт атыс қаруының пистолеттегі құлыпталған тетіктерінің қалыптасуын көрсетеді. Бұл – Джон Браунингтің соңғы жасаған дизайны – "Браунинг Хай Пауэр" (фотодағы I). Екінші түйреуіш CZ 75 тапаншасының осыған ұқсас тетігінен жасалған. Үшінші түйреуіш HK USP тапаншасынан алынған. Төртінші түйреуіш – Glock (ол Sig Sauer жүйесін пайдаланады). Оң жақтағы фотосурет басқа типтегі құлыптау жүйесін көрсетеді. Бұл – олардың PX Four Storm тапаншасында кездесетін Beretta айналмалы құлыптау жүйесі. Сол жақтағы келесі фотосуретте CZ 52 үлгісінің роликті құлыптау жүйесі көрсетілген. Кейбір дереккөздер бұл жүйені кешіктірілген кері импульс деп сипаттайды, бірақ шындығында ол құлыпталған тетікке жатады.

Пайдалану үлгілері

XIX ғасырдың соңында қару жасаушылар осы механикалық күшті артиллерия, мылтық, оқ ату қаруы немесе тапанша сияқты "өздігінен зарядталатын" қарулар жасау үшін қалай пайдалануға болатынын білді. .22 калибрлі rimfire (мысалы, Walther P22 .22 Rimfire тапаншасы) сияқты төмен қуатты калибрлер, .22 rimfire патрондарының энергиясын пайдаланып өзін-өзі зарядтай алатын, жаңа патрон салу үшін механизмді ашып тастады. (Бұл қарапайым кері соққы деп аталады.) Патрондардың өлшемі мен қуаты артқан сайын, камерадағы кері соққы күші де артты. 9×19 мм Parabellum тапанша патроны сияқты үлкен және жоғары қысымды патрондардың құрамындағы энергия қарудың механизмін күшті қозғалтады. Қарапайым кері соққы (және кешіктірілген кері соққы) жағдайында, атыс қаруының жоғары инерциясын және камерадағы жоғары қысымды бақылау үшін қажетті өзгерістер қару дизайнында өзгерістерге әкелді. Кейбір конструкторлар бұл мәселені шешу үшін қарудың қозғалмалы бөліктерін ауырлатып, кері соққы серіппесінің күшін арттырды. Мысалы, .25 ACP Beretta SB950 тапаншасының патронын камераға салу үшін үлкен күш қажет. Beretta бұл мәселені бұрылатын ствол арқылы шешті, ол механизмді артқа жылжытпай-ақ патрон салуға мүмкіндік берді. Қару жасаушылар механизмнің тым ерте ашылуын болдырмау үшін, камераны "құлыптау" тәсілдерін ойлап тапты. Осы техниканы пайдаланып, Colt .45 ACP Government үлгісіндегі тапанша жасалды, онда жоғалып-төменге жылғалыстайтын ствол мен слайд болды, олар камераның ашылуын болдырмау үшін бір-бірімен байланыстырылған. Бұл механизм камерадағы қысым жеткілікті деңгейге түскенше камераны "құлыптап" ұстады, содан кейін бос гильзаны шығарып, жаңа патрон салу процесі жүзеге асырылды.

Қысқа және ұзақ керілу

Қолғап сияқты физикалық жағынан кішкентай атыс қарулары қысқа кері импульс деп аталатын кері қайту жүйесін пайдаланады. Бұл кішкентай калибрлер үшін жеткілікті. Ірі атыс қаруларында, мысалы, Браунинг M2HB .50 калибрлі пулеметінде, ұзақ кері импульс деп аталатын ұқсас жүйе қолданылады. Айырмашылық – оқ атылғаннан кейін құлпынақ пен ұңғының бірге қаншалықты кері қайтарылуында. Бұл жоғары жылдамдықты және жоғары энергиялы оқтар үшін жеткіліксіз. Мылтықтар және көптеген қол қарулары кері қайтуды қауіпсіз басқару үшін құлпынақты конструкцияларды пайдаланады. Компоненттердің массасы, серіппелердің күші және ұңғы мен сырғананың қаншалықты кері қайтарылуына рұқсат етіледі – қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін мұқият есептеледі және сынақтан өтеді.