Пинтупи тайпасы: Батыс Австралияның шөл даласындағы ежелгі халық. Традициялық өмір салты, қоныс аудару тарихы және қазіргі заманғы елді мекендері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіл
Түпкілікті австралиялықтар
the language
Indigenous Australian people
Пинтупи – австралиялық аборигендер тобы, Батыс шөлейт мәдени тобының құрамына кіреді және олардың дәстүрлі жері Батыс Австралиядағы Макдональд және Маккей көлдерінен батысқа қарай орналасқан. Бұл адамдар 1940-1980 жылдары Солтүстік территорияның батысындағы Папуния және Хаастс-Блаф аборигендер қауымдастықтарына көшіп келді (немесе көшірілді). Шөлдегі дәстүрлі өмір салтын тастап кеткен соңғы Пинтупи тобы – 1984 жылы «Пинтупи тоғызы» деп аталды, кейде оларды «жоғалған тайпа» деп те атайды. Соңғы онжылдықтарда Пинтупи тобы «аутстанция қозғалысы» деп аталатын үрдістің бөлігі ретінде өздерінің дәстүрлі жерлеріне қайта оралды. Олар Солтүстік территориядағы Кинторе (Пинтупи тілінде Валунгурру), Батыс Австралиядағы Кивиркура және Юпитер Вулл (Пинтупи тілінде: Пунтутжаррпа) қауымдастықтарын құрды. Сонымен қатар, жақында Пинтупи халқының және Пинтупи тілінде сөйлейтіндердің саны күрт өсті.
The Pintupi are an Australian Aboriginal group who are part of the Western Desert cultural group and whose traditional land is in the area west of Lake Macdonald and Lake Mackay in Western Australia. These people moved (or were moved) into the Aboriginal communities of Papunya and Haasts Bluff in the west of the Northern Territory in the 1940s–1980s. The last Pintupi to leave their traditional lifestyle in the desert, in 1984, are a group known as the Pintupi Nine, also sometimes called the "lost tribe". Over recent decades groups of Pintupi have moved back to their traditional country, as part of what has come to be called the outstation movement. These groups set up the communities of Kintore (Walungurru in Pintupi) in the Northern Territory, Kiwirrkura and Jupiter Well (in Pintupi: Puntutjarrpa) in Western Australia. There was also a recent dramatic increase in Pintupi populations and speakers of the Pintupi language.
Елдің атауы
Тиндейлдің бағалауынша, Пинтупи жерлері шамамен 200 км-ге жуық кеңістікте орналасқан, олар Маккей көлі, Макдональд көлі, Рассел тауы, Эренберг және Кинтор таулары, сондай-ақ Уорман тасты далалары аймақтарын қамтиды. Олардың батысқа қарайғы созылымы Винбарукуға дейін жеткен, ал оңтүстік шекарасы Джонстон төбесіне жақын болды.
Pintupi lands, in Tindale's estimation, spread over roughly , embracing the areas of Lake Mackay, Lake Macdonald, Mount Russell, the Ehrenberg and Kintore ranges and Warman Rocks. Their western extension ran to near Winbaruku, while their southern frontier was in the vicinity of Johnstone Hill.
Тарих
Австралияның өте шалғай аймағында тұратын пинтупи халқы, дәстүрлі өмір салтын тастаған соңғы аборигендердің бірі болды. Көптеген адамдар үшін бұл, 1960 жылдары басталған "Көк жолақ" зымыран сынақтарының салдарынан болды. Зымырандардың траекториясы әлі де адамдар тұратын шөлді аймақтарға түсетін болғандықтан, үкімет шенеуніктері осы халықты көшіру керек деп шешті. Аймаққа бірнеше сапар жасалып, аборигендер табылғаннан кейін, олар шөлдің шығыс жиегіндегі Хаастс Блафф, Германсбург және Папуния сияқты елді мекендерге көшірілді немесе көшіруге ынталандырылды. Әртүрлі адамдар шөлді әртүрлі уақытта және бағытта тастағандықтан, пинтупилер Варбуртон, Калтукатжара (бұрын Докер Ривер деп аталған), Балго және Мулан сияқты шөлдің шетіндегі әртүрлі қауымдастықтарда қоныстанды, бірақ көпшілігі Кинторе, Кивиркура және Папунияның ірі пинтупи қауымдастықтарында тұрады. 1960 жылдары Мензиес либералдық үкіметі дәстүрлі өмір салтын ұстанған пинтупи халқын Алис-Спрингске жақын, өз жерлерінің шығысына орналасқан елді мекендерге күштеп көшірді. Үкімет олардың қазіргі қоғаммен өмір сүруге дайын емес екенін және ақ нәсілді қоғамға ассимиляцияланбас бұрын қайта тәрбиелеу қажет екенін мәлімдеді. Іс жүзінде, бұл олардың дәстүрлі жерлерінен көшірілуі және олардың тілінің, өнерінің және мәдениетінің жойылғанын білдірді. Бұл саясатқа мыңдаған абориген балаларын ата-аналарынан күштеп алып, мемлекеттік немесе діни мекемелерге немесе асырап алуға беру де кірді (Барақалған Ұрпақ). Папуниядағы үкіметтік елді мекенде пинтупи халқы варльпири, арренте, анматьерре және лурития тілдерінде сөйлейтін топтармен араласты, бірақ ең ірі тілдік топты құрады. Жағдай соншалықты нашар болғандықтан, 1962 және 1966 жылдар аралығында гепатит, менингит және энцефалит сияқты емделе алатын аурулардан 129 адам, яғни тұрғындардың шамамен алтыдан бірі қайтыс болды.
Inhabiting a very remote part of Australia, the Pintupi were among the last Aboriginal Australians to leave their traditional lifestyle. For many, this occurred as a result of the Blue Streak missile tests which began in the 1960s. As these missiles would have a trajectory landing in the desert areas known to still be inhabited, government officials decided that these people should be relocated. A number of trips were made to the area and Aboriginal people were located and moved (or encouraged to move) into one of the settlements on the eastern fringe of the desert, such as Haasts Bluff, Hermannsburg and Papunya. As a result of different people leaving the desert at different times and in different directions, Pintupi have wound up living at a variety of communities around the edge of the desert, including Warburton, Kaltukatjara (formerly known as Docker River), Balgo and Mulan, but the majority reside at the major Pintupi communities of Kintore, Kiwirrkura and Papunya. In the 1960s, the Menzies Liberal government forced the removal of traditional living Pintupi to settlements east of their country, closer to Alice Springs. The government argued that they were not ready to live in modern society and needed to be re educated before assimilation into white society. In practice, this meant relocation from their traditional lands and suppression of their language, art and culture. This policy also involved the forced removal of thousands of Aboriginal children from their parents and their dispersal into government or religious institutions or foster care (see Stolen Generation). At Papunya, a government settlement, Pintupi mixed with Warlpiri, Arrernte, Anmatyerre and Luritja language groups, but formed the largest language group. Conditions were so bad that 129 people, or almost one sixth of the residents, died of treatable diseases such as hepatitis, meningitis and encephalitis between 1962 and 1966.