Кіріспе

Тарихи себет тұтқалы, Мэриленд штатындағы теміржол көпірі.

Томас виадугы Патапско өзені мен Патапско аңғарының арасын, Релей (Relay), Мэриленд және Элкдридж (Elkridge), Мэриленд арасында жалғастырады. Ол Балтимор және Огайо темір жолы (B&O) тапсырысымен 1833 жылдың 4 шілдесі мен 1835 жылдың 4 шілдесі аралығында салынды және компанияның бірінші президенті Филип Э. Томас атымен аталады. Кейбір деректер бойынша, бұл әлемдегі ең көне көп аркалы тас теміржол көпірі. Алайда, Ливерпуль және Манчестер темір жолындағы Санки виадугы 1830 жылы ашылып, 1833 жылы толыққанды аяқталды. Салынысы аяқталған кезде Томас виадугы АҚШ-тағы ең үлкен теміржол көпірі және қисыққа салынған елдің алғашқы көп аралықты тас теміржол көпірі болды. 1964 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 2010 жылы Америка Азаматтық Инженерлер Қоғамы оны Ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіші деп таныды. Бүгінде виадук CSX Transportation компаниясына тиесілі және пайдалануда, осылайша ол әлі де жұмыс істеп тұрған ең көне теміржол көпірлерінің бірі болып табылады.

Дизайн

Бұл үш орталықты ұстағышпен салынған тас көпір сегіз аралыққа бөлінген. Оны Бенджамин Генри Латроб II, алғаш B&O көмекші инженері, кейін бас инженері жобалаған. Көпірді жобалаудағы басты қиындық – қисық сызықта мұндай үлкен құрылысты салу болатын. Жоба құрылыстың екі жағында аралықтың және тіреулердің еніне қатысты бірнеше өзгерістерді талап етті. Бұл мәселе тіреулердің бүйір беттерін радиалды сызықтар бойынша орналастыру арқылы шешілді, нәтижесінде тіреулер көбінесе үшбұрышты пішіндес болып, 4 градусқа иілген қисыққа сәйкес келді. Жаяу жүргіншілер мен теміржол қызметкерлері пайдалануы үшін ағаш еденді жол 1 метр енді, шойын тіректермен бекітілген және әсемдікпен безендірілген шойын қоршаумен жиектелген. Виадукта тас қалау материалдары қолданылды және құны 142 236,51 долларға тең болды, 1835 жылғы 142 236,51 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең.

Тарих

Балтимор және Огайо темір жолы АҚШ-тағы ең көне темір жолдардың бірі болды. Құрылыс 1828 жылдың 4 шілдесінде басталды, ал бастапқы бағыты Патапско өзенінің жоғарғы тармағымен батысқа қарай Элликотт Миллз (кейін Элликотт Сити деп аталды) қабатына дейін, төменгі Патапскодан – Балтимор қаласының орталығындағы «Бассейн» (қазіргі Ішкі порт) және Балтимор порты арқылы оңтүстік-шығысқа қарай 15 мильге дейін, Чесапик шығанасына құятын өзен сағасына дейін созылды. (Балтимор терминалдық бөлімшесі мен Ескі магистральдық бөлімшесін қараңыз.) 1835 жылы Томас виадугын қоса, Вашингтон тармағы салынды. Бұл жаңа тармақ бұрынғы почталық жолдың қонақ үйі және саяхатшылардың аттарын ауыстыру пункты болған Релейде бөлінді. 1830-шы жылдардағы Релей үйі 1872 жылы $50,078.41 (қазіргі шақта шамамен <есептелген сома>) тұратын Виадук қонақ үйімен алмастырылғанша қонақ үй ретінде қызмет етті. Готикалық стильдегі темір жол станциясы мен қонақ үй 1938 жылға дейін жұмыс істеді және 1950 жылы бұзылды. Томас виадугы аяқталғаннан кейін, виадугты салғандардың, темір жол директорларының, сәулетшінің (инженердің) және осы құрылысқа қатысқандардың есімдері жазылған 15 фут (5 метрлік) обелиск Релейдегі шығыс жағына орнатылды. Ескерткіште былай деп жазылған: «Томас виадугының құрылысы 1833 жылдың 4 шілдесінде басталды, 1835 жылдың 4 шілдесінде аяқталды». Ол сондай-ақ жұмысты аяқтағанда өзінің жұмысшыларын виадугтың палубасында тізе бүгіп тұрып, оларды бір стақан вискимен «крещение» жасап тойлады. Құрылысы аяқталғаннан кейін көп ұзамай екі еуропалық инженер виадугты аралап, оның құрылысы туралы есеп берді. 1834-1835 жылдары Мишель Шевалье француз үкіметімен Солтүстік Американың каналдық және теміржол желілерін зерттеу үшін шақырылды. Шевалье екі томдық «Histoire et description des voies de communication aux États-Unis (1840–1841)» есебін жариялады. 1838 жылы Франц Антон фон Герстнер «Еуропа континеніндегі жаңадан пайда болған теміржол индустриясының жетекші инженері және ғалымы» болды. АҚШ-тағы теміржолдың дамуына байланысты фон Герстнер американдық теміржолдарды, соның ішінде Балтимор және Огайо темір жолын және Томас виадугын зерттеу қажеттігін сезінді. Америка Азамат соғысынан кейінге дейін B&O Вашингтонға кіретін жалғыз темір жол болды, сондықтан Томас виадугы сол қақтығыс кезінде Одақтың астанасына жабдықтау пойыздарының жеткізілуі үшін маңызды болды. Көпірдің бойында орналасқан Одақ әскерлері саботажға жол бермеу үшін көпірді қатаң күзетті. 1929 жылы қамал құрылысына қатысты ауқымды жұмыстар жүргізілді, сондай-ақ 1937 жылы да. Тастың тозуын болдырмау үшін Томас виадугы 1938 жылы B&O жолдарды күтіп ұстау бөлімімен жаңартылды. Жұмыс негізінен дренаж жүйесін жақсартудан, босаған арка сақинасының тастарын орнына қоюдан және тас шпандельдерге араластырылған құрамды жағудан тұрды. Дегенмен, көпір B&O жолы мен негізгі құрылымдардың мүмкіндігінше берік орнатылғанын көрсетеді. Белгісіз уақытта палубаның солтүстік жағынан теміржол блоктары алынып, жақтаулы жаяу жол қосылды, бұл көпірдің жақтарына кеңірек өтуге мүмкіндік берді. 1937 және 1938 жылдардағы жөндеу жұмыстарына дейін виадугта аз жұмыс жасалды, ал 1949 жылғы B&O бас инженерінің есебінде бұл болашақта техникалық қызмет көрсетуді азайтатыны айтылды. 1880 жылдардан 1950 жылдарға дейін Томас виадугы B&O-ның танымал «Royal Blue Line» жолаушылар пойыздарын Нью-Йорк пен Вашингтон арасында тасымалдады. 1960 жылдардың соңына дейін көпір сонымен қатар Вашингтонның батысына қарай, мысалы, Чикагоға дейінгі «Capital Limited» және Сент-Луиске дейінгі «National Limited» сияқты B&O жолаушылар пойыздарын тасымалдады. 1971 жылдың 1 мамырында Amtrak пайда болғаннан кейін B&O жолаушылар пойыздарын тоқтатты, тек Балтимор мен Вашингтон арасындағы қалалық пойыздарды қалдырды. 1986 жылы CSX B&O-ны және оның барлық трассасын, соның ішінде Томас виадугын сатып алды. Бүгінде MARC-тің «Camden Line» пойыз қызметі күн сайын виадуг арқылы өтеді. Капиталдық бөлімшені қараңыз.

Мұра

Австриялық Франц Антон фон Герстнер өзінің "Zweig bahn Nach Washington" еңбегінде Томас виадугын АҚШ-тағы ең әдемі және ең жақсы жобаланған көпірлердің бірі деп сипаттап, оны егжей-тегжейлі талдады. Француз Мишель Шевалье оны осы елдегі теміржолдар салған сирек кездесетін "Travaux d'Art" ескерткіштерінің қатарына қосты (Куллен, 1957).

Жобалау және құрылыс кезінде Томас виадугына автор Бенджамин Латроб II-нің есімімен "Латробтың қателігі" деген лақап ат қойылды, себебі сол кезде көптеген адамдар оның тірі салмағын көтере алатынына күмәнданды. Алайда, осы болжамдарға қарамастан, Томас виадугы 1868 жылғы су тасқынынан және 1972 жылғы Агнес даулынан зардап көрмеді. Бұл екі су тасқыны Патапско аймағын қиратып, жолындағы барлық нәрсені жойды. Күні бүгінге дейін виадук 300 тонналық (270 тонна) дизельдік локомотивтер, жолаушылар мен ауыр жүк тасымалын қабылдауда. Көпір 1964 жылғы 28 қаңтарда Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және 1966 жылғы 15 қазанда Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. 2010 жылы Америка Азаматтық Инженерлер Қоғамы виадукты Ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіші деп таныды. 2014 және 2015 жылдары коммерциялық емес тарихи сақтау ұйымы Preservation Howard County виадукты Говард округының ең қауіпті 10 тарихи орнының тізіміне қосты. 2015 жылы Patapsco Heritage Greenway тобы виадукқа қоршау қою жоспарларын жариялады.