Кіріспе

Fomitopsis pinicola – жұмсақ және қатты ағаштарда жиі кездесетін сабақ шіру қоздырғышы. Оның құйрығы (жеміс денесі) қызыл белдік құйрығы деп аталады. Бұл түр Еуропа мен Азияның қоңыржай аймақтарында кең таралған. Сонымен қатар, қылқан жапырақты орман экожүйелерінде топырақтың тұрақты құрауыштары болып табылатын қоңыр шірік қалдықтарының маңызды көзі. Саңырауқұлақтың күшті антиоксиданттық қасиеттері бар екені хабарланды.

Сипаттама

Шапкасы тұяқ пішіндес немесе үшбұрышты, кейде сөре тәрізді болады. Ол қатты әрі берік, ені 30 см немесе одан да көп, ал қалыңдығы 15 см-ге жетеді. Оның беткі жағы көбінесе тегіс, бастапқыда ақ шеті бар қызғылт сары, кейін қара қызғылт қоңырға айналады, содан кейін көбінесе қызғылт шеті болады. Споралық беті 3-4 тесік/мм ашық сарыдан былғары қоңырға дейін өзгереді. Ол тірі және өлі қылқан жапырақты немесе (сирек жағдайда) жапырақты ағаштарда қалың сөрелер түрінде өседі. Споралары ашық сары және тегіс. Ағаш тәрізді құрылымына қарамастан, ол от жағу үшін пайдалы. Азияда саңырауқұлақтың басдиокарптарының емдік қасиеттері бар екені хабарланған.

Экология

Бұл сабақ шірігіш саңырауқұлақ Алясканың оңтүстік-шығысындағы тірі шоқжапырақты ағаштарда кездеседі, мысалы, батыс гемолока, тау гемолокасы, ақ шырша, лутц шыршасы және ситка шыршасы. Ағаш сабағының шіруіне саңырауқұлақтың тірі ағаштардың ағашына енуі және олардың толық қамтылуы, содан кейін ағаш өлгенге дейін ағаштың ыдырауы себеп болады. Бұл қоңыр шірігіш саңырауқұлақ тек целлюлозаны ыдыратады, ағаштың басқа негізгі құрамдас бөліктері, лигнин, айтарлықтай азайған бірақ салыстырмалы түрде тұрақты қалдық құрылымды қалдырады, ол тоқылдақтардың қазуына қолайлы. Бұл саңырауқұлақ көбінесе өлі қарағайларда кездеседі, бірақ барлық шоқжапырақты ағаштарда да таба аласыз. Оны ірі сабақ жараларында, сынған басында және тірі ағаштардың өлі тіндерінде өсіп жатқанын да көруге болады. Ересек ормандарда, бұл сабақ шірігіш саңырауқұлақтар Алясканың маңызды ағаш түрлерінің жылдық ағаш көлемінің қоршаусыздануына себеп болады. Алясканың оңтүстік-шығысындағы ескі өсудегі ағаштардың шамамен үштен бірі кемшіліктері бар, бұл негізінен осы саңырауқұлақтың әсерінен туындайды. Керісінше, жас өсудегі ағаштарда коммерциялық сұрыптау, жел зақымдануы немесе жануарлардың жеуінен туындаған жарақаттар болмаса, шіру өте аз болады. Үлкен ескі ағаштардың сабағының сынуына және желге жығылуына жағдай жасау арқылы, сабақ шіруі өрт және басқа да кең ауқымды бұзылулар сирек болатын осы қоңыржай ылғалды ормандардағы маңызды кішкентай масштабты бұзылу режимі болып табылады. Бұл сабақ шіруі қанатының аралықтарын жасайды, ағаштардың құрылымы мен өсуіне әсер етеді, биологиялық әртүрлілікті арттырады және жабайы жануарлардың мекендеу ортасын жақсартады. Сонымен қатар, бұл саңырауқұлақ өлі ағаштардың сабақтарын, тармақтарын, тамырларын және діңін ыдырату арқылы осы ормандардағы маңызды қоректік циклдік функцияларды орындайды. Саңырауқұлақтың тірі ағаштарда жасаған қуыстары аюлар, тышқандар, сорлар және көптеген құс түрлері сияқты көптеген жабайы жануарлар түрлері үшін маңызды мекенжай болып табылады. Бұл аймақтардағы бұзылудың жоқтығы және жеке ағаштардың ұзақ өмір сүруі осы баяу өсетін шірігіш саңырауқұлақтың маңызды шіруге себеп болуына жеткілікті уақыт береді. Екінші өсудегі ағаштарда сабақ шіруін ертерек дамытуға мүмкіндік беретін әдістерді іздеуге қызығушылық артып келеді, бұл жабайы жануарлар және басқа да ағаш емес мақсаттарға қол жеткізуге көмектеседі.