Кіріспе

Жергілікті билік және әлеуметтік қамқорлық жөніндегі омбудсмен (LGSCO), заңды түрде Англиядағы жергілікті әкімшілік комиссиясы және бұрынғы жергілікті билік омбудсмені (LGO) ретінде танылған, Англиядағы кеңестер мен мемлекеттік қызметтер ұсынатын басқа да органдар мен ұйымдарға қатысты халықтың шағымдарын қарастырады. Ол сондай-ақ тіркелген ересектерге әлеуметтік көмек көрсететін ұйымдарға қатысты шағымдарды да зерттейді. Бұл шағымдарды қарау процесінің соңғы сатысы, егер адам кеңеске немесе қызмет провайдеріне мәселені шешуге мүмкіндік берген болса. Бұл қызмет тегін. Уэльстің Мемлекеттік қызметтер омбудсмені, Шотландияның Мемлекеттік қызметтер омбудсмені және Солтүстік Ирландияның Омбудсмені де осыған ұқсас функцияларды атқарады. Қазіргі (уақытша) Жергілікті билік және әлеуметтік қамқорлық омбудсмені – Пол Наджарек, ол 2023 жылдың 1 сәуірінен бастап қызметін атқаруда.

Тарих

Жергілікті билік омбудсмендерінің жекелеген лауазымдары 1974 жылғы Жергілікті билік туралы заңның нәтижесінде құрылды, ол 2007 жылғы №1889 Регламенттік реформа туралы жарлық және 2007 жылғы Жергілікті билік және денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық қатысу туралы заңмен өзгертілді. 1995 жылы қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мемлекеттік хатшының тапсырмасымен Джеффри Чипперфилд жүргізген сараптама жергілікті билік омбудсмендерін таратуды ұсынды, себебі олар жергілікті биліктен келіп түсетін шағымдардың көбейіп бара жатқан көлемін тиімді түрде өңдей алмайды. Чипперфилд шағымның барлық кезеңдері, соның ішінде сыртқы сараптама, жергілікті деңгейде жүргізілуі керек деп ұсынды. Бірақ үкімет бұл есеп бойынша әрекеттен бас тартты, CLA әлі де қажет деп санайтынын және жергілікті шағымдар жүйесі маңызды болғанымен, мұндай жүйелерді міндетті ету және қолдау үшін жаңа заң шығарудың қажеті жоқ деп мәлімдеді. 2007 жылы сол кездегі премьер-министр Гордон Браун Конституциялық реформа тақырыбындағы Парламенттегі пікірталас барысында, "Халықтың құқықтары мен мүдделерін қорғауға міндетті және қазіргі уақытта тәуелсіз бақылаудан өтпейтін" мемлекеттік лауазымдарды таңдау құқығы Парламентке көбірек берілуі керек деп сенетінін айтты. Бұл жергілікті билік омбудсменін де қамтиды.

Міндеттер

Жергілікті билік омбудсманы шағымданушыға әділетсіздік келтірген әкімшілік бұзушылықтар туралы шағымдарды тергейді. Кеңестің көптеген қызметтері, соның ішінде тұрғын үй, жоспарлау, білім беру, әлеуметтік қызметтер, кеңес салығы, тұрғын үй жәрдемақысы және жолдар салалары тергелуге жатады. Егер Омбудсмен тергеліп отырған орган кінәлі екенін анықтаса және ол адамға әділетсіздік келтіргенін дәлелдесе, жағдайды түзету үшін ұсыным береді. Омбудсменнің ұсынымдары адамды кінәлі әрекет болмаған жағдайдағы жағдайға қайтаруға бағытталған. Қажет болған жағдайда, ол басқа адамдарға да қатысты ұқсас мәселелердің туындауына жол бермеу үшін, мысалы, тәжірибе мен процедураны қайта қарау сияқты шаралар ұсынады, сондай-ақ жеке шағымда анықталған бұзушылықтардан зардап шеккен басқа адамдар үшін де түзету шараларын ұсына алады. 2014/15 қаржы жылы бойынша қызмет құны жылына шамамен 12 миллион фунт стерлингті құрады. Жергілікті басқару комиссиясы – Жергілікті билік омбудсманы қызметін басқаратын органның ресми атауы. Омбудсменнің мақсаты – әділетсіздікті жою және жергілікті мемлекеттік қызметтерді жақсарту. Бұл жергілікті билік органдарындағы жақсы әкімшілік тәжірибе туралы кеңес беруді, сондай-ақ кеңестер мен күтім қызметтерін ұсынатын ұйымдарға шағымдарды қарау бойынша оқыту жүргізуді қамтиды. Омбудсмен жеке кеңесшілер мен кеңес қызметкерлерінің әрекеттерінен туындаған әкімшілік бұзушылықтар туралы шағымдарды тыңдайды, бірақ тек әділетсіздікті жоюға тырыса алады және жауапты тұлғаны тәртіптік жазалай алмайды. Егер олар Заңгерлер қоғамы сияқты кәсіби ұйымның мүшесі болмаса, жеке қызметкерлерді тек олардың жұмыс берушісі ғана жазалай алады.

Шағым беру процесі

Егер шағымданушы жергілікті кеңес немесе күтім қызметін ұсынатын ұйымға қатысты шағымының нәтижесіне қанағаттанбаса, ол ЛГО-ға шағым түсіре алады. Олар өз атынан адвокатты (мысалы, кеңесші немесе депутатты) сұрауға да құқылы. ЛГО тергеу жүргізуге бола ма, жоқ па, дегенді шешеді. Тергеу туралы соңғы шешім қабылдамас бұрын ЛГО екі тарапқа да алдын ала қорытынды ұсынады, олар оған өз пікірлерін білдіре алады, және бұл пікірлер соңғы шешім қабылдамас бұрын қарастырылады. Шағымданушылар ЛГО-дан шешімін қайта қарауды тек қана егер шешім маңызды дәлелдерге негізделгенін, ал сол дәлелдерде дұрыс емес фактілер болғанын көрсетсе ғана сұрай алады. Бұл деректерді қолжетімді ақпарат арқылы немесе бұрын қолжетімсіз болған, бірақ қабылданған шешімге әсер ететін жаңа және маңызды ақпарат арқылы дәлелдеу керек.

Нәтижелер

2014/15 жылдары ЖАО 20 286 жаңа шағым мен сауал тіркелді. 11 094 шағым мен сауал қосымша қарауды қажет етті және бағалау тобына жіберілді. Олардың 6 314-іне мәселенің ЖАО қарауына жатпайтыны немесе толыққанды тергеу жүргізу мүмкін еместігі түсіндіріліп, көмек көрсетілді. 4 780 шағым толыққанды тексерілді. Кеңестер Жергілікті Өкімет Омбудсменінің ұсынымдарын орындауға заңдық міндеттемесі жоқ, тіпті олар жарияланған есепте де, алайда Омбудсмен жағдайлардың бір пайыздан кемі толық орындалмайтынын мәлімдейді. Сенімді емес дереккөз: date=March 2011 Жергілікті Өкімет Омбудсменіне шағымданудың бір тәуекелі – шағымданушы кеңес шешіміне қатысты сотқа шағымдану үшін уақыты бітіп, бастапқы мәселені сотта көтеру мүмкіндігінен айырылуы мүмкін. Ал 2004/05 жылдары Омбудсмен қараған істердің 54% ғана осы мерзімде шешілген.

Жергілікті билік омбудсменіне шағымдар

Шағымданушылар, егер ЛГО тергеушісінің шағымды қарау тәсіліне қанағаттанбаса, ЛГО-ның шағымдар жөніндегі рәсіміне жүгіне алады. Олар шағымдарды қызмет көрсететін бөлімнің немесе тиісті қызметкердің тікелей араласуымен жылдам шешуге тырысады, бірақ егер мәселе шешілмесе, онда шағымды жоғары лауазымды басшы қарастырады.

Соттың бақылауы

Жергілікті өкімет омбудсменінің шешімдеріне тікелей сыртқы органдарға шағымдану мүмкін болмаса да, егер омбудсмен оны басқаратын заңдарға қайшы әрекет етсе немесе қабылданған шешімнің Wednesbury принципі бойынша негіталдығы дәлелденсе, жоғары сот арқылы сотқа шағымдануға болады. Шағым сәтті аяқталса, сот шығындарын өндіріп алуға болады. Судьялар жергілікті өкімет омбудсменінің шешімдерін күштен шығармайды, бірақ омбудсменге қайта қарауды міндеттей алады. Мысалы, 2022 жылы омбудсменге қатысты бір іс – Milburn, R (Өтініш бойынша) v Жергілікті өкімет және әлеуметтік қамқорлау омбудсмені [2022] – жоғары сотқа сотқа шағымдану үшін жіберілді, және жоғары сот омбудсменнің жергілікті билік органдары әрекет етпегенін мәлімдеген жағдайларды қараудан бас тартуы дұрыс емес деп тапты.