Византиялық мемлекет қайраткері және өнер меценаты: Феодор Метохит өмірі мен қызметі
Theodore Metochites
Теодор Метохит (1270-1332) – византиялық мемлекет қайраткері, философ, жазушы және өнерге демеуші. Император Андроник II-нің кеңесшісі болды. Биографиясы, шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Теодор Метохит (Θεόδωρος Μετοχίτης; 1270–1332) – византиялық грек мемлекет қайраткері, жазушы, ақылгөй философ және өнерді қолдаушы. Шамамен 1305 жылдан 1328 жылға дейін император Андроник II Палеологтың жеке кеңесшісі (месазон) қызметін атқарды.
Theodore Metochites (Θεόδωρος Μετοχίτης; 1270–1332) was a Byzantine Greek statesman, author, gentleman philosopher, and patron of the arts. From c. 1305 to 1328 he held the position of personal adviser (mesazōn) to emperor Andronikos II Palaiologos.
Өмір
Метохит Константинопольде православие мен католицизм шіркеулерінің бірігуін ынтамен қолдаған архидиакон Георгий Метохиттің ұлы болып дүниеге келді. 1285 жылы Блахерна соборынан кейін оның әкесі сотталып, жер аударылды, ал Метохит жасөспірім шағын Кіші Азиядағы Битинияның монастырлық ортасында өткізген секілді. Ол өмірін діни және дүниелік авторларды зерттеуге арнады. 1290/91 жылдары Андроник II Никеяға келгенде, Метохит оған үлкен әсер етті, сол үшін оны дереу сарайға шақырып, Мал өсірушілердің логотеті етіп тағайындады. Бір жылдан аспайтын уақыттан кейін, ол сенатор болып тағайындалды. Саяси міндеттерін атқарудан басқа (1295 жылы Киликияға және 1299 жылы Сербияға жасаған елшіліктер), Метохит оқуды және жазуды жалғастырды. 1312/13 жылдары ол Мануил Бренниостан астрономияны үйрене бастады; кейін ол өзі Никефор Грегораның ұстазы болды. Ол бес ұлы және бір қызы, Ирене (Иоанн Комнен Палеологтың әйелі) бар, үйленген еді. Метохиттің саяси мансабы 1321 жылы Ұлы логотет ретінде тағайындалғанда гүлденді. Ол сол кездегі ең қуатты және ең бай адамдардың бірі болды. Ақшаның бір бөлігі Константинопольдің солтүстік-батысындағы Хора монастырының шіркеуін қалпына келтіруге және безендіруге жұмсалды, онда Метохиттің қайырымдылық портреті әлі күнге дейін нартекстегі әйгілі мозаикада, кіреберістің үстінде көрінеді. Дегенмен, Метохиттің бақыты оның императорының бақытына байланысты болды. Бірнеше жылдық аралықтағы азамат соғысынан кейін, Андроник II 1328 жылы өзінің немересі Андроник III Палеологпен құлатылды. Метохит оның құрбаны болды. Ол мүлкінен айырылып, Дидимотейхонға жер аударылды. 1330 жылы оған Константинопольге оралуға рұқсат берілді. Содан кейін ол Хораға тартылып, 13 наурыз 1332 жылы Теолептос деген монахтық есімді қабылдап қайтыс болды.
Metochites was born in Constantinople as the son of the archdeacon George Metochites, a fervent supporter of the union of the Orthodox and Catholic Churches. After the Council of Blachernae in 1285, his father was condemned and exiled, and Metochites seems to have spent his adolescence in the monastic milieux of Bithynia in Asia Minor. He devoted himself to studies of both secular and religious authors. When Andronicus II visited Nicaea in 1290/91, Metochites made such an impression on him that he was immediately called to the court and made Logothete of the Herds. Little more than a year later, he was appointed a Senator. Besides carrying out his political duties (embassies to Cilicia in 1295 and to Serbia in 1299), Metochites continued to study and to write. In 1312/13, he started learning astronomy from Manuel Bryennios; later he himself became the teacher of Nicephorus Gregoras. He was married with five sons and one daughter, Irene (spouse of John Komnenos Palaiologos). Metochites' political career culminated in 1321, when he was invested as Grand Logothete. He was then at the summit of his power, and also one of the richest men of his age. Some of the money was spent on restoring and decorating the church of the Chora monastery in the northwest of Constantinople, where Metochites' donor portrait can still be seen in a famous mosaic in the narthex, above the entrance to the nave. Metochites' fortunes were, however, linked with his emperor's. After a few years of intermittent civil war, Andronicus II was overthrown in 1328 by his own grandson, Andronicus III Palaeologus. Metochites went down with him. He was deprived of his possessions and forced into exile in Didymoteichon. In 1330, he was allowed to return to Constantinople. He then withdrew to Chora, where he died on 13 March 1332, having adopted the monastic name Theoleptos.