Мартин Хенгель: Дінтәуірлік тарихшы және ерте христиандық зерттеушісі

Кіріспе

Неміс дін тарихшысы (1926–2009)

Мартин Хенгель (14 желтоқсан 1926 жылы туған) – неміс дін тарихшысы, ертедегі иудаизм мен христиандықтың "Екінші храм кезеңіне" немесе "Эллинистік кезеңіне" қатысты зерттеулер жүргізген.

Ерте өмір

Хенгель 1926 жылы Штутгарттың оңтүстігіндегі Реутлинген қаласында дүниеге келді және жақын маңдағы Аленде өсті. 1943 жылы 17 жастағы оқушы ретінде Вермахтқа шақырылды және Батыс майданда әуе шабуылына қарсы батареяда қызмет етті. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы шайқастарының бірінен кейін ол қару-жарағы мен формасын тастап, Франциядан үйіне қайтты және 1946 жылы білімін аяқтады. 1947 жылдың соңында Хенгель Тюбингенде теологиялық білім алуды бастады, ал 1949 жылы Гейдельберг университетіне ауысты. 1951 жылы ол лютерандық пастор болып жұмыс істеді, бірақ 1954 жылы әкесі оған қарсы шығып, Алендегі отбасылық тоқыма бизнесі «Hengella» компаниясына, әйелдердің іш киімдерін және корсеттерін шығаратын компанияға қосылуын талап етті. Хенгель 1959 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1967 жылы Тюбинген университетінде академиялық қызмет үшін қажетті хабилитация жұмысын аяқтады. Оның диссертациясы яһуди діні мен эллинизмге қатысты болды. 1968 жылдан бастап Эрланген университетінде профессор болып жұмыс істеді. Хенгель раббилік яһудизмінің ерте кезеңі, оның ішінде ерте христиандық және христиандықтың пайда болуы саласында маманданған. Өзінің еңбектерінде Хенгель ерте христиандықтың толыққанды тарихын жазудағы қиындықтарды ашық мойындайды. Ғалымдардың қолжетімді деректері көбінесе фрагменттер түрінде сақталғандықтан, «көптеген дереккөздердің жетіспеуі ежелгі әлемнің үлкен аймақтары туралы білімімізді кемшіндетеді». Сондықтан Хенгель «Еңбекті көтеру: евангелистік Жаңа өсиет зерттеуінің болашағы үшін батыл ұсыныс» деген мақаласында ғалымдарды жаңадан құрылған мәтіндерді дұрыс түсіну үшін Киелі кітапты терең зерттеуге шақырады. Хенгельдің Христіологиясы Исаның кім болғанын, не істегенін және оның ізденісін дәл түсіндіруге тырысты, сондай-ақ «христиандық яһудиліктен толыққанды пайда болды» деген пікірді қолдады. Хенгель ғалымдардың «бірлесіп жұмыс істегенін» қана емес, сонымен қатар әртүрлі бағыттан келген ғалымдарды қолдағанымен де белгілі болды. Хенгель өз жазбаларында Пауылдың даулы риторикасына қарамастан, яһуди және христиан қауымдары Пауылдың хаттарының тарихи құндылығын және Елшілердің істері кітабындағы Пауылдың өмірі туралы Луканың баяндамасын мойындауы керек деп дәлелдейді. Хенгель осы мәтіндердегі Екінші храм дәуірі мен бірінші ғасырдың эллиндік яһудизмі туралы көп қырлы түсініктердің маңыздылығын мойындайды. Мартин Хенгельдің канондық кітап, Елшілердің істері туралы зерттеулерінің көп бөлігі Пауылдың Дамаск пен Антиохиядағы аралықта өткізген уақытына назар аударады, бұл жылдар «белгісіз жылдар» деп аталады. Елшілердің істері мен Пауылдың хаттары аралығында Хенгель, басқа ғалымдармен бірге, елші Пауылдың миссионерлік қызметінің ауқымын анықтауға тырысады. Хенгель Пауылды «барлық елдерге жіберілген елші» (Римдіктерге 11:13) деп атап көрсетеді. Сондай-ақ ол Пауылдың хаттарының сақталуының кереметіне назар аударып, Елшілердің істері кітабымен байланысты (ол хаттарды тарихи контекстке қояды), біз «алғашқы христиандықта теологиялық жазудың жаңа түрінің ядросын және осылайша Жаңа өсиет канонын» алатынымызды мойындайды. Ол Марқ Ізгі хабарының Петірдің аудармашысы (Жохан Марқ, сондай-ақ евангелист Марқ деп те аталады) жазған деген дәстүрлі пікірдің негізінен сенімді деп есептеді. Сондай-ақ, ол Лұқа евангелистінің (Пауыл елшісінің серігі) Лұқа жазған Ізгі хабар мен Елшілердің істері кітабының авторы деп сенді. Оның Ежелгі яһудизм және эллиндік діндер институты бүкіл әлемнен, соның ішінде Израильден ғалымдарды тартты, ал ол құрған Филип Меланхтон қоры жас ғалымдарды грек және рим ежелгі дүниесіне жақындатты. Сент-Эндрюс, Кембридж, Дарем, Страсбург және Дублин қалаларында жұмыс істеді. Ол Британ академиясының және Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясының корреспондент мүшесі болды.

Hengel was born in Reutlingen, south of Stuttgart, in 1926 and grew up in nearby Aalen. In 1943 he was conscripted as a 17 year old schoolboy into the Wehrmacht and served in an anti aircraft battery on the Western Front. In 1945, after one of the final battles of World War II, he threw away his weapons and uniform and walked home from France, completing his schooling in 1946. In late 1947 Hengel began his theological studies in Tübingen, moving to the University of Heidelberg in 1949. In 1951 he qualified as a Lutheran parish minister, but in 1954 his father voiced his opposition to this and insisted that he join 'Hengella', the family textile business in Aalen, which makes women's underwear and lingerie. Hengel graduated in 1959 with a PhD. He completed his postgraduate work on his Habilitation thesis, a requirement for academic teaching, at the University of Tübingen in 1967. His thesis was concerned with Judaism and Hellenism. He was a professor at the University of Erlangen starting in 1968. Hengel specialized in the early period of Rabbinic Judaism including early Christianity and the origins of Christianity. Throughout his writings, Hengel openly recognizes the challenges involved in developing a thorough history of early Christianity. Due to the fact that the sources available to scholars are often found surviving in fragments, as a result, "the sparseness of the sources vitiates our knowledge of large areas of the ancient world". In his article "Raising the Bar: A daring proposal for the future of evangelical New Testament scholarship", Hengel therefore challenges scholars to delve into more extensive biblical research to ensure proper understandings of the texts being established. Hengel's Christology strove to share an accurate illumination of who Jesus was and what he did and sought after as well as the notion that ‘Christianity emerged completely from within Judaism’. Not only did Hengel desire that scholars "work hand in hand" but also was known for supporting scholars of all backgrounds. Hengel argues in his writings that despite Paul's controversial rhetoric scholars, along with Jewish and Christian communities, must recognize the historical value of Paul's epistles and Luke's account of Paul's life within the Acts of the Apostles. Hengel recognizes the importance of this awareness because of the multifaceted insight provided about the Second Temple Era and Hellenistic Judaism of the first century within these texts. A large portion of Martin Hengel's research on the canonical book, the Acts of the Apostles, focuses on the time in which Paul spends between his time in Damascus and Antioch coining these years as "the unknown years". Between Acts and the letters of Paul, Hengel, among other scholars, attempts to piece together the extent of the missionary work of Paul the apostle. Hengel highlights Paul as an "apostle to all nations" (Rom 11:13) throughout his interpretations. He also highlights the miracle of the preservation of the letters of Paul and acknowledges, in correlation with the book of Acts (which set the letters within a historical context), we receive the "nucleus of quite a new form of theological writing in earliest Christianity and thus also for the New Testament canon". He considered the traditional account that the Gospel of Mark was written by Peter's interpreter (John Mark, also known as Mark the Evangelist) to be essentially credible. He also believed that Luke the Evangelist (the companion of Paul the Apostle) was the author of the Gospel of Luke and the Acts of the Apostles. His Institute for Ancient Judaism and Hellenistic Religion attracted scholars from all over the world, including Israel, and the Philip Melanchthon Foundation, which he founded, brought young scholars close to the world of Greek and Roman antiquity. St Andrews, Cambridge, Durham, Strasbourg and Dublin. He was a corresponding member of the British Academy and the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences.

Өлім

Хенгель 82 жасында Тюбингенде қайтыс болды және одан әйелі Марианне қалды.

Шығармалары

——— (1974). Ерте шіркеудегі мүлік және байлық (1-ші ағылшын басылымы). Лондон: SCM Press (Джон Боуден аударған).