Кіріспе

Португалете Гетксодағы көпір, Испания

Виская көпірі (баск тілінде Bizkaiko Zubia, испан тілінде Puente de Vizcaya) – Испанияның Бискай провинциясындағы Португалете және Лас Аренас қалаларын байланыстыратын, Нервион өзенінің сағасын кесіп өтетін көпір. Аймақ тұрғындары, тіпті ресми веб-сайт оны Puente Colgante деп атайды ("ілгіш көпір" деген мағынада, испан тілінде аспалы көпірлерді атау үшін де қолданылады), бірақ оның құрылымы аспалы көпірден едәуір өзгеше.

Тарих

Виская көпірі Нервион өзенінің сағасында орналасқан екі жағалауды қосу үшін салынған. Бұл әлемдегі ең көне транспортерлік көпір және 1893 жылы Густав Эйфельдің шәкірттерінің бірі Альберто Паласио жобалаған. Жобаны басқарған инженер Фердинанд Жозеф Арнодин, ал жобаның негізгі қаржыландырушысы Сантос Лопес де Летона болды. Бұл инженердің Португалете және Гетксо қалаларын байланыстыру мәселесіне берген шешімі болды, соның арқасында Билбао портының теңіз трафигі бұзылмай, ұзын пандустармен үлкен құрылыс салу қажеттілігі болмады. Паласио жолаушылар мен жүк тасымалдауға және кемелердің өтуіне мүмкіндік беретін көпірді жобалауды қалаған. Паласионың қозғалмалы көпірі қажетті деңгейде болды және оны қолжетімді бағамен салуға болады. Қызмет бір рет ғана, төрт жылға созылған, Испания Азамат соғысы кезінде, жоғарғы бөлігі динамитпен жарылғанда тоқтатылды. Паласио өзінің шедеврінің өзінің өлімінен аз бұрын ішінара қирағанын Португалетедегі үйінен көрді.

Дүниежүзілік мұра

2006 жылдың 13 шілдесінде Виская көпірі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілді. Испанияда бұл өнеркәсіптік мұра санатындағы жалғыз ескерткіш. ЮНЕСКО осы көпірді сұлулық пен функционалдылықтың үлкен үйлесімі деп есептейді. Бұл темір технологиясы мен жаңа болат кабельдерін алғаш рет қолданған көпір болды, осы арқылы бүкіл әлемде үлгі алған жаңа көпір салу формасы қалыптасты.

Операция

Көпір әлі де пайдаланылуда, ұзындығы 164 метр, ал оның гондоласы бір жарым минутта алты автомобиль мен бірнеше ондаған жолаушыны тасымалдай алады. Ол күндіз әр 8 минут сайын (түнде әр сағат сайын), жыл бойы жұмыс істейді, күндізгі және түнгі тарифтері әртүрлі, Barik карта жүйесімен байланыстырылған. Жыл сайын шамамен төрт миллион жолаушы және жарты миллион көлік осы көпірді пайдаланады. Көпірдің 50 метрлік тіректеріне екі жаңа лифт орнатылған, олар көпірдің платформасымен жүруге мүмкіндік береді, содан портты және Абра шығанағын көруге болады.

Сәулет

Құрылымы төрт 61 метрлік мұнарадан тұрады, олар тіректер болып өзен жағалауында орналасқан. Мұнаралар көлденең арқалыққа темір кабельдермен бекітілген, өзенге параллель, сондай-ақ көпір бойынан (Португалете жағында) төбеге және (Лас Аренас жағында) жерге дейін созылатын кабельдермен де бекітілген. Жоғарғы көлденең арқалық 70 аспалы кабельдің көмегімен екі мұнараның арасында жатады. Олар үлкен салмақты ұстауға көмектеседі және салмақты теңестіруге мүмкіндік беретін тіреулерде орналасқан. Гондола көлік құралдарын тасымалдайды, ол 36 дөңгелекті механизмге ілінген және 25 метрлік. Ол көлденең арқалық бойындағы рельстермен қозғалады.

Құрылыс

Құрылыстың биіктігі 45 метр, ұзындығы 160 метр. Соңғы жобада рельстерді ұстап тұру үшін екі көлденең арқалық пайдалану туралы шешім қабылданды, ал олар өзен жағалауында орналасқан төрт мұнарада тұрған төрт тірекпен демеліп тұр. Ол темірден жасалған. Виская кен орындарынан көптеген темірлер өндіріліп, кен өндіру және тасымалдау өнеркәсібі дамыды. Сондықтан Виская көпірі жаңа дәуірдің өркендеуі мен жеңісін көрсетеді.