Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық заңгер, саясаткер және судья (1806–1884)
Canadian lawyer, politician and judge (1806–1884)
Чарльз Дьюи Дей (6 мамыр 1806 – 31 қаңтар 1884) – Төменгі Канада мен Канада Шығысында (қазіргі Квебек) заңгер, саяси қайраткер және судья болған. Ол 1837 және 1838 жылдардағы Төменгі Канада көтерілістерінен кейін Төменгі Канаданы басқарған Төменгі Канаданың арнайы кеңесінің мүшесі еді. 1841 жылы Канада провинциясының бірінші заң шығарушы жиналысына сайланды, бірақ 1842 жылы Төменгі Канаданың Корольдік сотына тағайындалу үшін отставкаға кетті. Дэй сонымен қатар 1866 жылы қабылданған Төменгі Канаданың азаматтық кодексін жасаған Төменгі Канаданың азаматтық заңдарын кодификациялау комиссиясының құрамында жұмыс істеді. Дэй азаматтық кодекстің коммерциялық құқыққа қатысты барлық ережелерін, сондай-ақ мүлік құқығына қатысты көптеген ережелерді жазды. Кейіннен ол Тынық мұхитындағы жанжалды істерді тергейтін федералдық корольдік комиссияға тағайындалды, оның тергеуі 1873 жылы сэр Джон А. Макдональдтың консервативтік федералдық үкіметінің құлауына себеп болды. Дэй өмірі бойы білім беруді дамытуға қызығушылық танытты және 1864 жылдан 1884 жылы Англияға сапар барыс кезінде қайтыс болғанға дейін Макгилл колледжінің (қазіргі Макгилл университеті) бірінші канцлері болды.
Charles Dewey Day, (May 6, 1806 – January 31, 1884) was a lawyer, political figure, and judges in Lower Canada and Canada East (now Quebec). He was a member of the Special Council of Lower Canada, which governed Lower Canada after the Lower Canada Rebellions in 1837 and 1838. He was elected to the first Legislative Assembly of the Province of Canada in 1841, but resigned in 1842 to accept an appointment to the Court of Queen's Bench of Lower Canada. Day also served on the commission for the codification of the civil laws of Lower Canada, which produced the Civil Code of Lower Canada, enacted in 1866. Day wrote all of the provisions of the Civil Code relating to commercial law, and most of the provisions relating to property rights. He was later appointed to the federal royal commission investigating the Pacific Scandal, whose investigation contributed to the downfall of the federal Conservative government of Sir John A. Macdonald in 1873. Day was interested in promoting education throughout his life, and from 1864 to his death in 1884 while visiting England was the first chancellor of McGill College (now McGill University).
Отбасы және заңгерлік мансабының алғашқы жылдары
Дей 1806 жылы Вермонт штатының Беннингтон қаласында, Итмар Дей мен Лора Дьюидің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Солтүстік-Батыс компаниясында жұмыс істеген болуы мүмкін. 1812 жылы отбасы Монреальге көшіп келді, онда әкесі бөлшек саудамен айналысты, әсіресе дәріханалар мен тері саудасы үшін қажетті тауарлар сатты. 1828 жылы отбасы тағы көшіп, бұл жолы Байтауннан (қазіргі Оттава) Оттава өзенінің арғы бетіндегі Райт қаласына (қазіргі Гатино, Квебек) көшті. Әкесі арақ, топырақ және темір шеберханасын ашты. Дей Монреальда оқыды, заңгерлікке дайындалды және 1827 жылы Төменгі Канаданың адвокатурасына қабылданды. Ол негізінен Оттава аймағында жұмыс істеді және Райт отбасы сияқты ағаш саудагерлерінің мүдделерін қорғады. 1838 жылы ол Корольдің кеңесшісі болып тағайындалды. Заң шығарушы кеңесте британдық канадалықтар басымдық құрды және сайланған Заң шығарушы жиналыстың қабылдаған шешімдерін жиі қабылдамады. Генерал-губернатор лорд Сиденхэм Дейді Канада Шығысының (Төменгі Канаданың жаңа атауы) бас заңгері ретінде Атқарушы кеңесіне қосылуға шақырды, бұл үшін ол Канада провинциясының Заңнамалық Ассамблеясында орын алуға міндеттенді. 1841 жылғы жалпы сайлауда Дей Оттава округінің Канада Шығысы сайлау округінде кандидат болды. Оны Рэгглс Райт сияқты Оттаваның ағаш саудагерлері қолдады және екі Канаданың бірігуін жақтады. Дей орынды жеңіп алды, бірақ сайлау өте қызу болды. Оның сайлау комиссиясының шығындары шамамен 1580 фунт стерлингке жетті. Дейдің Атқарушы кеңеске тағайындалуы лорд Сиденхэм мен Роберт Болдуин арасындағы дауға себеп болды, Болдуин да кеңестің мүшесі және жаңа Парламенттегі Реформалық топтың жетекшісі болды. Болдуиннің басты мақсаты жауапты үкімет жүйесін орнату болды, онда генерал-губернатор Заңнамалық Ассамблеяда көпшілікке ие топтан Атқарушы кеңесті тағайындайды. Осы саясаттың аясында Болдуин Төменгі Канададан франкофондық реформаторлардың кеңеске кіруін қамтамасыз етуді қалады. Сиденхэм Болдуиннің жоспарына қарсы болды. Оның саясаты үкіметті бақылауда ұстау және кеңеске француз канадалық партияны қоспау болды. Болдуин Сиденхэмге Дей және басқа да үкіметтік торилерді қосуға, сондай-ақ француз канадалық өкілдерді алып тастауға наразылық білдіріп хат жазды. Сиденхэм бұл хатты отставка ретінде қабылдады: Болдуин кетті, ал Дей Атқарушы кеңесте қалды. Бұл жауапты үкімет үшін күрестегі алғашқы қақтығыс болды. Жаңа Заң шығарушы Ассамблеяның бірінші сессиясы екі Канаданың бірігуі туралы ұсыныспен басталды. Дей Төменгі Канаданың басқа үкіметтік торилерімен бірге бірігуге дауыс берді. Сессия барысында ол генерал-губернатор лорд Сиденхэмді тұрақты түрде қолдады. Бас заңгер ретінде Дей жалпы мектептер туралы заңды ұсынды, ол провинциялық үкіметтен бастауыш мектептерді қолдау үшін қаражат беруді көздейді. Жалпы мектептер туралы заң провинцияда мемлекеттік білім берудің бастамасы болды, сонымен қатар діни негізде жеке мектептердің ашылуына жол ашты, олар ақырында 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңында (қазіргі Конституция заңы, 1867) бекітілді. Сиденхэм бірінші сессияның соңында кенеттен қайтыс болды. Келесі жылы, 1842 жылы жаңа генерал-губернатор сэр Чарльз Багот Заң шығарушы Ассамблеяның құрамын жақсырақ бейнелеу үшін министрлікті қайта құруға тырысты. Ол Дейге Төменгі Канаданың Корольдік сотына тағайындалуды ұсынды, оны Дей қабылдады және үкіметтен кетті. Оның отставкасы Атқарушы кеңесте бос орын қалдырды, бірақ Багот бұл орынды француз канадалықпен толтыруда қиындыққа тап болды. Төменгі Канаданың реформаторлары бірлесіп, француз канадалықтарының Атқарушы кеңесте топтық өкілдікке ие болуын талап етті, жеке тағайындамалар оларға жеткіліксіз болды.
Day was born in Bennington, Vermont in 1806, the son of Ithmar Day and Laura Dewey. His father was likely employed by the North West Company. The family moved in 1812 to Montreal in Lower Canada, where his father was involved in retail businesses, particularly pharmacies and provisions for the fur trade. In 1828, the family moved again, this time to Wright's Town, Lower Canada (now Gatineau, Quebec), across the Ottawa River from Bytown (now Ottawa). His father established a sawmill, fulling mill and blacksmith shop. Day studied in Montreal, articled in law, and was called to the bar of Lower Canada in 1827. He practised mainly in the Ottawa valley and represented lumber merchants such as the Wright family. In 1838, he was named Queen's Counsel. The Legislative Council was dominated by British Canadians and frequently rejected measures passed by the elected Legislative Assembly. Day was invited by Governor General Lord Sydenham, to join the Executive Council as solicitor general for Canada East (the new name for Lower Canada), on condition that he hold a seat in the Legislative Assembly of the Province of Canada, the elected lower house of the Parliament. In the general elections of 1841, Day was a candidate in the Canada East constituency of Ottawa County. He was supported by Ottawa timber merchants such as Ruggles Wright, and campaigned in favour of the union of the two Canadas. Day won the seat, but the election was hotly contested. His committee's election costs were approximately £1,580. Day's appointment to the Executive Council triggered a dispute between Lord Sydenham and Robert Baldwin, also a member of the Council and one of the leaders of the Reform group in the new Parliament. Baldwin's focus was on instituting a system of responsible government, where the Governor General would appoint the Executive Council from the group with a majority in the Legislative Assembly. As part of that policy, Baldwin wanted to ensure francophone Reformers from Lower Canada would be in the Council. Sydenham opposed Baldwin's plan. His policy was to retain as much control as possible over the government, and not to include a French Canadian party in the Council. Baldwin wrote to Sydenham, protesting the inclusion of Day and other Government Tories, and the exclusion of French Canadian representatives. Sydenham treated the letter as a resignation: Baldwin was out, and Day stayed in the Executive Council. It was the first skirmish in the battle for responsible government. The first session of the new Legislative Assembly began with a motion on the union of the two Canadas. Day voted in favour of the union, along with the other Government Tories from Lower Canada. During the session, he was a consistent supporter of Governor General Lord Sydenham. As solicitor general, Day introduced a Common Schools Act, which included grants from the provincial government to support primary schools throughout the province. The Common Schools Act was the beginning of public education in the province, and also the beginning of separate schools on religious lines, which eventually became entrenched in the British North America Act, 1867 (now the Constitution Act, 1867). Sydenham died suddenly at the end of the first session. The following year, in 1842, the new governor general, Sir Charles Bagot, was trying to reconstruct the ministry to better reflect the composition of the Legislative Assembly. He offered Day an appointment to the Court of Queen's Bench of Lower Canada, which Day took, resigning from the government. his resignation created a vacancy in the Executive Council, but Bagot had trouble finding a French Canadian to fill the position. The Reformers of Lower Canada acted as a group, seeking to gain group representation for French Canadians in the Executive Council, not the occasional individual appointment.
Соттық лауазымдар
1842 жылы Дэй Төменгі Канаданың Корольдік сотына тағайындалды. Сегіз жыл өткен соң, 1850 жылы, ол Жоғарғы Сотқа тағайындалды. 1862 жылы ол сол соттағы лауазымынан кетіп, заңгерлік тәжірибасын жаңадан бастады. Комиссия мүшелері жоба бойынша алты жыл жұмыс істеді. 1865 жылы Морин қайтыс болғаннан кейін, оның орнына Жозеф Убальде Бодри Комиссияның қалған мерзіміне тағайындалды. Дэй өзінің заң саласы болып табылатын коммерциялық құқыққа қатысты ұсынылған кодекстің негізгі авторы болды. Оның еңбегі Төменгі Канаданың азаматтық кодексінің төртінші кітабына, яғни "Коммерциялық құқық" деп аталды. Ол сонымен қатар "Мүліктің құқықтарын алу және пайдалану туралы үшінші кітаптың" маңызды бөлігін де жазды. 1866 жылы провинциялық кабинет кеңесте Кодексті 1866 жылдың 1 тамызынан бастап күшіне енгізуге генерал-губернаторға рұқсат беретін бұйрық қабылдады. Төменгі Канаданың азаматтық кодексі Квебектің азаматтық заңының негізгі құжаты ретінде бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталды, 1991 жылы ескі кодексті алмастырған Квебектің азаматтық кодексі қабылданғанға дейін.
Day was initially appointed to the Court of Queen’s Bench of Lower Canada in 1842. Eight years later, in 1850, he was appointed to the Superior Court. In 1862, he resigned his position on that court and resumed his legal practice. The commissioners worked for six years on the project. When Morin died in 1865, he was replaced by Joseph Ubalde Beaudry for the remaining term of the Commission. Day was the main author of the portion of the proposed code dealing with commercial law, which was his legal specialty. His work became the fourth book of the Civil Code of Lower Canada, entitled "Commercial Law". He also wrote a substantial portion of "Book Third, Of the Acquisition and Exercise of Rights of Property". In 1866, the provincial Cabinet passed an order in council authorising the Governor General to proclaim the Code in force on August 1, 1866. The Civil Code of Lower Canada remained the statement of Quebec's civil law for over a century, until the enactment of the Civil Code of Québec in 1991, which replaced the old code.
Конституция туралы заң бойынша төреші, 1867
1867 жылы Конфедерация құрылғаннан кейін Квебек провинциясы бұрынғы Канада провинциясының активтері мен міндеттемелерін Квебек және Онтарио провинциялары арасында бөлу үшін құрылған төрелік кеңесіне Дэйді өкіл ретінде тағайындады.
After Confederation in 1867, the province of Quebec appointed Day as their representative on the arbitration board set up to divide the assets and liabilities of the former Province of Canada between the new provinces of Quebec and Ontario.
Британдық-американдық бірлескен комиссия алдындағы кеңес
1869 жылы Дейді Гудзон шығанағы компаниясы 1864 жылы екі ел арасындағы шарт бойынша құрылған британдық-американдық бірлескен комиссия алдында өкілдік ету үшін шақырды. Бұл комиссия Орегон аймағындағы (Британдықтар Колумбия ауданы деп атаған) мүлік талаптарын қарауға арналған еді. Гудзон шығанағы компаниясы мен оның еншілес компаниясы – Пьюгет саунд ауыл шаруашылығы компаниясы, 1846 жылғы Орегон шарты бойынша Ұлыбритания АҚШ-қа өткізген аймақта қызмет еткен. Орегон шартында олардың жерлері үшін әділ өтемақы алуға құқығы бар екені көрсетілген. 1864 жылғы шарт комиссияны талаптарды қарау үшін құрды. Дей Гудзон шығанағы компаниясының атынан Вашингтондағы комиссия алдында сөйледі. Ол компанияның 1 388 703,33 доллар көлемінде өтемақы алуға құқығы бар екенін мәлімдеді. Бірақ, соңғы шешім 200 000 доллар болды.
In 1869, Day was retained by the Hudson's Bay Company to argue its case before the British American Joint Commission appointed under a treaty between the two countries, signed in 1864, respecting property claims in the Oregon country (referred to as the Columbia district by Britain). The Hudson's Bay Company and its subsidiary, the Puget Sound Agricultural Company, had operated in the area that Britain ceded to the United States by the Oregon Treaty of 1846. The Oregon Treaty stated that they were entitled to fair compensation for their lands. The 1864 treaty set up the joint commission to adjudicate the claims. Day appeared before the commission in Washington, DC on behalf of the Hudson's Bay Company. He argued that the Company was entitled to $1,388,703.33. However, the final award was $200,000.
Тынық мұхит туралы аңыз жөніндегі корольдік комиссия
1873 жылы Дей Тынық мұхитындағы федералды үкіметке қатысты сыбайлас жемқорлық айыптарын тергеген Корольдік комиссияның төрағасы болып тағайындалды. Комиссияның мандаты премьер-министр сэр Джон А. Макдональд басқаратын консерваторлардың Канадалық Тынық мұхиты темір жолының құрылысына байланысты келісімшартты Аллан пароход компаниясының иесі сэр Хью Алланға беруге келіскен деген күдіктерді тексеру болды. Мұның өтеуі ретінде Аллан 1872 жылғы федералды сайлауда консерваторларға ірі көлемде қаржылық көмек көрсеткен. Комиссия төрағасы ретінде Дейді федералды қоғамдық жұмыстар министрі сэр Гектор Луис Лангевин ұсынды, ол Дейдің пікірін білгеннен кейін, оның Макдональд үкіметінің ұстанымын қолдайтынын анықтады. Комиссия құрамына тағы екі судья – Антуан Полетт және Джеймс Роберт Гован кірді. Либералды оппозиция комиссия отырыстарын бойкоттады, себебі олар парламенттік комитет арқылы тергеу жүргізілгенін қалаған. Осының салдарынан, үкімет ұсынған куәгерлер ғана шақырылды және оларды тек премьер-министр Макдональд тексерді. Куәгерлердің жауабы көбінесе жалғандықта болды, ал комиссия мүшелері куәгерлерге көп сұрақ қоймады. Комиссия ешқандай шешім шығармады, тек жиналған дәлелдердің протоколын Парламентке ұсынды, ол жазғы демалыстан кейін жұмысын қайта бастады. Дей генерал-губернатор лорд Дафферинмен екі күн жеке кездесіп, дәлелдерді бірге қарады. Дафферин дәлелдер Макдональдты жеке сыбайлас жемқорлықтан және Алланның америкалық қаржыгерлермен тынық мұхиты темір жолын бақылау үшін жасырын келісімдер жасағаны туралы ақпараттан тазартатынын мәлімдеді. Алайда, Макдональд консерваторлар Алланнан алған ақшаның бір бөлігін сайлау науқанына заңсыз жұмсағанын мойындады. Оппозициялық либералдар парламенттегі келесі дебаттарда комиссия ұсынған дәлелдерді пайдаланды, нәтижесінде консервативті үкімет отставкаға кетіп, премьер-министр Александр Маккензи басқаратын либералды үкімет құрылды.
In 1873, Day was appointed chair of the Royal Commission which investigated charges of corruption against the federal government in the Pacific Scandal. The commission’s mandate was to investigate allegations that the Conservatives under Prime Minister Sir John A. Macdonald had agreed to give the contract for the Canadian Pacific Railway to Sir Hugh Allan, owner of the Allan steamship line, in exchange for substantial campaign donations to the Conservatives in the 1872 federal election. Day was proposed as a possible chair for the commission by Sir Hector Louis Langevin, the federal Minister of Public Works, who had sounded Day out and found that he was generally sympathetic to the position of the Macdonald government. The other members of the commission were two judges, Antoine Polette and James Robert Gowan. The Liberal opposition boycotted the commission proceedings, because they had wanted an inquiry by a parliamentary committee. As a result, only witnesses proposed by the government were called, and only Prime Minister Macdonald cross examined them. The witnesses' testimony was often evasive, and the commissioners did not ask many questions of the witnesses. The commission did not make any findings, but simply filed the transcripts of the evidence with Parliament, when it returned following a prorogation. Day met personally with the Governor General, Lord Dufferin, for two days and went over the evidence with him. Dufferin concluded that the evidence cleared Macdonald of personal corruption, and of any knowledge of the key point, that Allan had covert arrangements with American financiers for control of the proposed railway. However, on one point, Macdonald admitted that the Conservatives had used some of the money received from Allan for improper election expenses. The opposition Liberals relied on the evidence of the commission in the subsequent debates in Parliament, which ended with the resignation of the Conservative government and the installation of a Liberal government, led by Prime Minister Alexander Mackenzie.
Білім беруді дамытушы
Дей Төменгі Канададағы білім беру мүмкіндіктерін жақсартуға зор қызығушылық танытты. Ол 1836 жылдың өзінде провинциядағы білім беруді жақсарту мақсатында құрылған Монреаль комитетіне қосылды. Комитет құрамында кейін Патриоттық қозғалыстың жетекшілеріне айналған бірнеше адам болды. 1842 жылдан 1852 жылға дейін ол Англикан шіркеуі қоғамының вице-президенті болды, бұл, мүмкін, қоғамның білім беру мақсаттарымен байланысты болды. 1869 жылы ол Квебек қоғамдық білім беру кеңесіне тағайындалды және 1868 жылдан 1875 жылға дейін Кеңестің протестанттық комитетінің төрағасы қызметін атқарды. 1852 жылдан 1884 жылға дейін Дей провинциядағы білімді дамыту жөніндегі Корольдік институттың президенті болды. Институт провинциядағы түрлі білім беру мекемелерін, соның ішінде Макгилл колледжін (қазіргі Макгилл университеті) қаржыландыратын басқарушы орган болды. Институттың кеңесінің мүшесі ретінде ол Макгилл колледжін тәуелсіз мекеме ретінде құруға, бірақ оны Институтпен байланысты қалдырған басқару заңнамасына өзгерістер енгізуге көмектесті. Ол 1853 жылдан 1855 жылға дейін колледждің уақытша директоры болды. 1864 жылдан 1884 жылға дейін ол Макгиллдің канцлері болып қызмет етті және Макгилл құқық мектебін құруға мұрын қойды.
Day was strongly interested in improving educational facilities in Lower Canada. As early as 1836, he had joined a Montreal committee formed to improve education in the province. It included amongst its members several who would become leaders in the Patriote movement. From 1842 to 1852 he was the vice president of the Anglican Church Society, possibly because of the Society's educational goals. In 1869 he was appointed to the Quebec Council of Public Instruction, serving from 1868 to 1875 as the chairman of the Council's Protestant Committee. From 1852 to 1884, Day served as president of the Royal Institution for the Advancement of Learning in the province. The Institution was an umbrella body that provided funding for a variety of educational facilities in the province, including McGill College (now McGill University). As a member of the board of the Institute, he helped with changes to the governing legislation which established McGill College as independent entity, although still affiliated with the Institute. He was the principal pro tem of the College from 1853 to 1855. From 1864 to 1884, he served as chancellor of McGill and helped establish the McGill Law School.
Өлім
1884 жылы Англияға сапар барысында 77 жасында қайтыс болды.
Day died during a visit to England in 1884, aged 77.