Кіріспе

8-ғасыр мұсылман мистигі және суфи Абдулла Шах Гази (عبد الله شاه غازي) (шамамен 720 – 768 ж.) – мұсылман мистигі және суфи, оның қабірі Пакистанның Синд провинциясындағы Карачи қаласының Клифтон ауданында орналасқан. Оның нағыз аты – Абдулла әл-Аштар. Оның әкесі Мұхаммед әл-Нафс әл-Зәкия, Ислам пайғамбары Мұхаммедтің қызы Фатимадан тараған ұрпақ.

Синддегі өмір

761 жылы Мұхаммед Нафс әл-Зәкия Аденнен Синдке кемемен сапарлады, онда ол Куфа мен Мединеге қайтып оралар алдында губернатор Омар ибн Хафс Хазармардпен кеңесті. Оның ұлы Абдулла әл-Аштар, сондай-ақ Абдулла Шах Гази деп танылған ол, Синдтен келген әйелге үйленіп, одан балалары болды. Табаридің сөзіне қарағанда, Синд осы аймақтың губернаторы Омар ибн Хафстың Мұхаммедтің имаматқа талап етуін қолдауы себепті таңдалды. Ибн Халдун мен Ибн әл-Атир губернатордың шииттік көзқарастарға бейім болғанын айтады. Олар жеткілікті қолдау жиналды деп шешкен соң (762 ж.), Мұхаммед Мединеге, ал Абдулла әл-Аштар Синдте қалды. Абдулла әл-Аштарға Зейдия шииттік сектасына жататын, сол кезде Әһлул-Бейттің белсенді қолдаушылары болып, имаматты қорғау үшін соғысқа дайын әскерлер еріп жүрді. Бірақ, көп ұзамай Омар Басрадағы әйелінен Мұхаммед Нафс әл-Зәкияның Мединеде (14 Рамазан 145/6 желтоқсан 762) қаза тапқаны туралы хабар алды. Омар олардың астанада болуының өзінің губернаторлық лауазымына қауіп келтіретінін сезді. Олардың жағында немесе қарсы тұруға бел бумай, ол Абдулла әл-Аштарды шақырып, былай деді: "Менің ойымша, Синд князьдерінің бірінің қуатты мемлекеті мен көптеген жақтастары бар. Ол көпқұдайшыл болғанымен, Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) зор құрмет көрсетеді. Ол сенімді адам. Мен оған хат жазып, сіздер екеуіңнің арасында келісімге келемін. Содан кейін сіз оның қасына барып, онда тұра аласыз, сізге артық ештеңе қажет болмайды". Абдулла әл-Аштар сол аймаққа барып, шамамен 762 жылдан 769 жылға дейін онда бірнеше жыл өмір сүрді. Ақырында, олардың Синдте екенін естіген халифа әл-Мансур Омар ибн Хафсты Хишам ибн Амр әл-Тағлибимен ауыстырды. Хишамға Абдулла әл-Аштарды тұтқындап, Зейдияны жою немесе тарату және мұсылман емес аймақты аннексиялау тапсырылды. Бірақ Хишам да Синдке жеткен соң тапсырманы орындауға құлшынбады, сонда оның інісі Суфайх (кейін Синд губернаторы) оның орнына осы жұмысты істеді, Абдулла мен оның көптеген серіктерін өлтірді.

Шейіт болу

Сохайл Лари өзінің "Синд тарихы" атты кітабында Шах Газидің араб жаулап алушылардың алғашқы толқынымен Синдке келген араб саудагері болғанын айтады. Дегенмен, тағы бір тарихшы, М. Даудпота, Газидің Ирактан командир ретінде келгенін, ол Мұхаммед ибн әл-Касиммен бірге VIII ғасырда Синдтің индус билеушісі Раджа Дахирмен соғысқанын мәлімдейді. ХХ ғасырдың басына дейін қабір Клифтонның құмды төбесіндегі қарапайым лашық ретінде сақталған. Лал Шахбаз Каландардың Каландрия суфилік орденіне жататын құрметті суфи қадірі, Сайид Надир Али Шах қабірдің қамқоршысы болып, оның құрылысы мен дамуында маңызды рөл атқарды. Оның жетекшілігімен қабірдің мәшһүр күмбезі, терезелі дөңгелек жол, мешіт, тегін асхана немесе Лангархана, қауали орталығы және қабірдің ішіндегі паломниктерге арналған үй салынды. Бұған қоса, қабірге апаратын ұзын баспалдақ та салынды. Оның тыранысы қабірді руханият пен қоғамдық қызмет орталығына айналдырды. Жылдар өте қабір түрлі дін, этникалық топтар мен әлеуметтік топтардың өкілдерін тартты, олар оның рухани аурасына және құлшынысына тартылды. 1962 жылы қабірдің әкімшілік басқаруы Ауқаф департаментіне берілді. Кейіннен, 2011 жылы қабірдің сыртқы жағы Пәкістанның ірі құрылыс компаниясы – Бахрия Таунның меншігінде қайта жаңартылды. Бұл жөндеу жұмыстары Қарачи тұрғындары арасында әртүрлі пікірлер тудырды. 2010 жылы Абдулла Шах Гази қабіріне шабуыл жасаған экстремистер екі жанкешті бомбаны жарып, 10 адамды өлтіріп, 50 адамды жарақаттады.