Кіріспе

Сансуси паркі – 18-шы ғасырдың ортасында Ұлы Фридрих тұсында Германияның Потсдам қаласындағы Сансуси сарайын қоршап жатқан үлкен саябақ. Жүзімдіктерге терраса жасалғаннан кейін және сарай құрылысы аяқталған соң, айналасы да құрылысқа енгізілді. Барокко стиліндегі гүл бақшасы, көгалдар, гүлзарлар, жиектің және ағаштардың жиынтығы құрылды. Ағаш қоршаулы аймақта 3000 жеміс ағашы отырғызылды. Көптеген балабақшалардың жылыжайларында апельсин, қарбыз, шафран және банан өсірілді. Парктің шығыс жағындағы кіреберіс обелискісін безендірген Флора және Помона қасиетті әйелдері гүл, жеміс және көкөніс бағының байланысын көрсету үшін орналастырылған. Сансуси сарайымен және басқа да жақын орналасқан сарайлар мен саябақтармен бірге Сансуси паркі 1990 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне ерекше архитектуралық үйлесімділігі мен 18-ші және 19-шы ғасырлардағы Еуропа ландшафтысын көрсететін куәлік ретінде енгізілді.

Шолу

Қосымша ғимараттар салынғаннан кейін аумақ кеңейтілген кезде 2,5 км ұзындықтағы тікелей басты даңғыл салынды. Ол 1748 жылғы обелискіде шығыстан басталып, жылдар бойы батысқа қарай Жаңа сарайға дейін созылды, ол даңғылдың соңғы нүктесін белгілейді. 1764 жылы суреттер галереясы, ал 1774 жылы Жаңа бөлмелер салынды. Олар сарайдың қасында орналасып, аллеяны мармар мүсіндермен қоршалған фонтандарға ашады. Содан жолдар биік тік қоршаулар арасынан жұлдыз тәрізді өрнекпен бақтың басқа бөліктеріне дейін жетеді. Фридрих паркті ұйымдастыруда Нейруппин мен Рейнсбергте бастағандарын жалғастырды. Нейруппинде 1732-1735 жылдары полк командирі болып қызмет еткен кезінде ол өзінің резиденциясының аумағында гүл, жеміс және көкөніс бағын салуды бұйырды. Ол мұнда әсемдік пен пайдалылықты біріктіру арқылы Версаль үлгісіндегі барокко бақтарының классикалық ұйымдастырылуынан алшақтады. Ол осы принципті Рейнсбергте де сақтады. Фридрих 1734 жылы әкесі Фридрих Вильгельм I-ден сыйлық ретінде алған сарайды қайта жаңартудан басқа, қоршаулармен қоршалған жеміс-жидек және көкөніс бақшаларын құруды бұйырды. Сонымен қатар, орталық даңғыл және үлкен қиылысатын даңғыл сол заманғы француз парктеріндегідей сарайға тікелей бағытталмады, бірақ оңтүстік қанатынан және ғимаратқа тік бұрышпен бұрылды. Фридрих Сансуси паркінің фонтан жүйесіне көп инвестиция жасады, өйткені су элементтері барокко бақтарының маңызды бөлігі болды. Бірақ 1757 жылы парктің шығыс бөлігінде аяқталған Нептун үңгірі де, фонтан құрылғылары сияқты, арналған мақсатына толыққанды қолданылмады. Руиненбергтің үстінде, шамамен алты жүз метр қашықтықта, су жинағышы болды, бірақ "фонтаншылардың" тәжірибесіздігінен су паркіне жетпеді және жоба сәтсіз аяқталды. Бұл мәселе бір ғасырдан кейін бу күші қолданылғанда ғана шешілді, осылайша су қоймасының мақсаты орындалды. 1842 жылдың қазан айында Август Борсиг жасаған 81,4 ат күші бар бу машинасы жұмыс істей бастады және жүзімдіктердегі террасалардың астындағы Ұлы фонтанның су ағынын 38 метрге дейін көтерді. Осы машина үшін Гавелбұхтасында сорғы станциясы арнайы салынды. Ол Фридрих Вильгельм IV-нің тапсырысымен 1841-1843 жылдар аралығында Людвиг Персиуспен сол кездегі сәнді маврлық жаңғыру сәулет стилінде, "минареті бар түрік мешіті" сияқты көрінуі үшін салынды. Көп жылдар бұрын Фридрих Вильгельм III Сансуси паркімен шектесетін аумақты сатып алып, 1825 жылы Рождествода ұлы Фридрих Вильгельм IV-ке сыйлады. Онда Карл Фридрих Шинкель мен Людвиг Персиус бұрынғы шаруа үйінің орнында Шарлоттенхоф сарайын салды, ал Петр Жозеф Ленне бақтың дизайнын жасауға шақырылды. Бақ архитекторы Фридрих дәуіріндегі барокко гүл, жеміс-жидек және көкөніс бақтарын ескере отырып, жазық және ішінара батпақты жерлерді ашық ландшафттық саябаққа айналдырды. Кең шалғындықтар Шарлоттенхоф, Рим моншалары және Ұлы Фридрихтің заманында дамыған Достық ғибадатханасы бар Жаңа сарай арасындағы көрнекі жолдарды құрды. Кездейсоқ орналасқан бұталар мен ағаштар және оңтүстік-шығыс жағындағы көлге айналған қақ кеңейтілген саябақты әдеміледі. Ленне көлді құру үшін қазылған материалдарды жоғарғы нүктелерде жұлдыздар пішінде кездесетін жұмсақ төбелі ландшафтты құру үшін пайдаланды.