Кіріспе

Синд, Пәкістандағы тау тізбегі – Карунджар таулары. Олар Пәкістанның Синд провинциясындағы Тарпаркар ауданының оңтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Тау тізбегінің ұзындығы шамамен 19 шақырымға жетеді, ең биік нүктесі 305 метрді құрайды және гранит пен қытай сазының мол қорына ие.

География

Каруонжар таулары Нагарпаркар ауданында, Тарпаркар ауданына жақын орналасқан, Кетчтің солтүстік шетінде жатыр. Олар негізінен граниттен тұрады және Үндістанның Аравалли тау тізбегінің бір бөлігі болуы мүмкін. Аравалли тау тізбегі архаикалық кезеңге жатады, осылайша ол ең ежелгі тау жыныстары жүйелерінің бірі болып табылады. Мамандардың пікірінше, бұл тау жыныстары 3,5-5 миллиард жыл бұрын пайда болған. Каруонжар аймағы географиялық тұрғыдан қоршаған шөлден ерекшеленеді және аумағы шектеулі. Тау тізбегінің ұзындығы шамамен 19 километр, ал биіктігі 305 метрді құрайды. Басты тау жотасының шығысында сирек өсімдіктермен жабылған кішкентай төбелер орналасқан. Осы төбелерден Ачлешвар және Сардаро деген екі мәңгілік бұлақ, сондай-ақ жаңбыр маусымында ағатын Бхетиани және Гордхо уақытша арналары бастау алады.

Климат

Қаружхар бөгеті Нагарпаркар ауданының халқын сумен қамтамасыз ету мақсатында салынуда. Жаңбыр маусымында таудан су ағып, Бхатиани, Маоо, Гордаро, Ранасер, Сухпур, Гатияри, Маданва, Мундаро, Бодесер, Лолрай, Драх, Пурануа сияқты жиырмадан астам арна арқылы Кютчтің Раннасына құяды. Бұл таулы аймақтың климаты тасты жеріне байланысты ауқымды. Тамыз және қыркүйек айлары жаңбырдың әсерінен ғана салқын болады.

Экономикалық маңызы

Каруонжар аймақтың жергілікті халқы үшін экономикалық маңызы бар, ол кен байлықтарына және емдік өсімдіктерге толы. Бұл өсімдіктердің ішінде шатавари, окра және жабайы пияз бар. Осы таудың экономикалық маңызы соншалық, жергілікті мақалда "Каруонжардан әрдайым жүз кило алтын шығады" деп айтылады.

Тарих

Карунджар аты Синдхи және Гуджарат ақындарының көптеген өлеңдерінде еске алынған. Садвант пен Шаранга, Хотхлал Пари (табиғаттың перисі), Одхо Джам (Синдхи жырлары) және Бхерио Гарори (қарышқыр шеңбері) туралы мифтер мен әңгімелер осы таулармен байланысты. Хотхлал Пари алғаш рет Карунджар тауларында пайда болған деп есептеледі. Ескі заманда Карунджар «Кинро» деп те белгілі болған. Тау тізбегінде тарихи маңызы бар Бодесер Талао, Алах Вао (жасырын құдық), Анчлечуре, Сардаро, Гао Мухи, Пунрадж Гадр, Нани, Чандан Гадр, Бхаун жо Бхисро, Джарно және Бхаунро сияқты бірнеше орын бар. Бұрын көптеген адамдар жақын малекеттердің билеушілері тарапынан Карунджарға жер аударылған. Бұл аймақ бір кезде джайнизмнің бекінісі болған. Зерттеуші Машкур Пулкароның жазуынша, айналасындағы төбелерде кем дегенде 108 қасиетті орын бар. 1226 жылға дейін Тар аймағы үлкен теңіздің бір бөлігі болған, ал қазіргі шөл аймағы джайндар үшін порты және сауда орталығы болған, олар сауда тобын құраған. Кейіннен, басты кемежай Паринагарда болған жер сілкінісі географиясын өзгертті, джайндарды қазіргі Үндістанның Куч және Бхуж аймақтарына көшуге мәжбүр етті. Кетуге дейін олар Карунджар тауында, Нагарпаркарда және Паринагарда бірнеше храмдар салды. Олардың қазір тек төртөө ғана сақталған, ал олардың екеуі ғана жақсы жағдайда (Верава және Нагарпаркарда). Соңғы джайнистік отбасы осы аймақты 1971 жылы тастап кеткен. Карунджар тауларының фаунасында қарақұс, үнділік газель, көк бұқа және жабайы шошқа сияқты түрлер болған деп есептеледі, олар аймақтың қатал климатына және судың жетіспеуіне қарамастан өркендеген. Арыстан, гепард және шөлдің мысығы сияқты ірі сүтқоректілер шөлдің оңтүстік бөлігінен жойылып кетті, ал басқа түрлердің саны құрып кетуге жақын қалды. Карунджар үнділік газель және шөлді қоян сияқты бірнеше маңызды түрлердің мекені болып табылады. Шакал, қасқыр, шөл мысығы және шөл түлкісі сияқты жыртқыш аңдар терілері үшін ауланып, олардың аймақта болуына қауіп төндірді. Оның көп бөлігі табиғатты қорғау тұрғысынан зерттелмеген. Сүтқоректілердің маңызды бөлігін құрайтын кеміргіштер шөлдік экожүйеде маңызды рөл атқарады, бірақ өсімдіктерге және ауыл шаруашылығының өнімділігіне әсер ететін қиындықтар тудырады.

Каруонжар тауындағы заңсыз кен өндіру

Каруонжар таулары ұсынылып жатқан кен өндірісіне байланысты алаңдатушылық тудырып, заңдық пікірталас нысанына айналды. Бұл тауларда гранит пен қытай балшығының мол қоры бар деп саналады және олардың мәдени, тарихи және діни маңызы зор. Тарихи сот шешімдерінің бірі ретінде Синд жоғары соты осы тауларды кез келген кен өндіру немесе қазба жұмыстарынан қорғау үшін араласты. Соттың пікірінше, Каруонжар тауларының барлық аумағы заң бойынша біртұтас ескерткіш ретінде қарастырылады, бұл оларды халықаралық талаптарды сақтай отырып, тарихи артефакттарды табуға байланысты іздеу жұмыстарынан басқа, кез келген тыйым салынған қазбалардан қорғайды. Сот осы таулардың Рунн-Кутч қорығының құрамына кіретінін және Синд штатының 2020 жылғы Жабайы табиғатты қорғау, сақтау, консервациялау және басқару туралы заңына сәйкес қорғалуға тиіс екенін атап өтті. Сонымен қатар, сот тиісті органдарға жергілікті флора мен фаунаны қалпына келтіруді қамтамасыз етуді және әрбір тау жотасы үшін тігілген өсімдіктердің тізімін жүргізу арқылы өсімдіктер мен ағаштардың өсуін қадағалауды тапсырды. Каруонжар тауларында кен өндіру немесе қазба жұмыстарын жүргізу сияқты кез келген коммерциялық қызметке қатаң тыйым салынды. Сот бұл таулардың тарихи маңызын ерекше атап өтіп, олардың шамамен үш миллиард жыл бұрын пайда болғанын көрсетті. Әлемдік мұра ретінде танылған джайнистік храмдар мен мүсіндерді сақтаудың маңыздылығына баса назар салып, оларды түпнұсқалық түрінде қайта жаңарту қажеттігін жеткізді. Қорытындылай айтқанда, заңдық шаралар Каруонжар тауларын кез келген кен өндіру немесе қазба жұмыстарынан қорғауға бағытталған, олардың тарихи, мәдени және экологиялық құндылығын Синд штатындағы бағалы мұра ретінде сақтап қалуды мақсат етеді.