Нахшыван сәулет мектебінің негізін қалаушы Ажам ибн Әбубакр
Ajami Nakhchivani
Әжім ибн Әбубакр Нахчивани – 12-13 ғ. сәулетші, Нахчиван мектебінің негізін қалаушы. "Атабаба" мақбары, Момине Хатун мақбары, Жұма мешітінің авторы. Нахчиван тарихы, сәулет өнері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әжәми ибн Әбубакір Нахчивани – 12-13 ғасырлардағы мұсылман сәулетшісі, Нахчиван сәулетіне зор үлес қосқан. Ол Нахчиван сәулет мектебінің негізін қалаушы және Юсиф ибн Кусейир мазары, Момин Хатун мазары және Жұма мешіті сияқты құрылыстардың авторы.
Ajami ibn Abubakr Nakhchivani was a 12th and 13th century Muslim architect who contributed greatly to the architecture of Nakhchivan. He was the founder of the Nakhchivan school of architecture and is the architect of buildings such as Yusif ibn Kuseyir Mausoleum, Momine Khatun Mausoleum and Juma Mosque.
Юсиф ибн Кусейир кесенесі
Аджами жасаған көне ескерткіштердің бірі – "Атабаба" деп аталатын Юсиф ибн Кусейир кесенесі. Ескерткіш қабырғаларына Құран аяттары жазылған. Бұл кесененің құрылыс уақыты (1161-1162 жылдары) дәстүрлі жазу тақтасы немесе катиба арқылы анықталды. Бұл сегіз қырлы кесене жер астындағы жерлеу орны (сардаба, سردابه немесе жертөле) және оның үстінен тұрады. Бұл құрылыстың әр жағы әртүрлі өрнектермен безендірілген.
One of the ancient monuments created by Ajami is the mausoleum of Yusif ibn Kuseyir, known as "Atababa". The ayahs (verses) from Koran are inscribed on the walls of the monument. Date of construction of this mausoleum (1161 1162 AD) was defined from its traditional built in plate or katiba. This eight sided mausoleum consists of the underground plinth burial place (sardaba, سردابه or cellar) and its on ground top. Each side of this construction is decorated with various ornaments.
Момин Хатун кесенесі
Аджамидің шедеврі – Момина Хатун кесенесі, сондай-ақ Атабейдің күмбезі – Атабей Гумбази деп те аталады. Мавзолей Момина Хатунның құрметіне салынған. Момина Хатун Атабек Шамсаддин Елдегиздің немесе оның ұлы Жахан Пахлаванның әйелі болған. Қабырғадағы жазулар бойынша, бұл он қырлы ескерткіш 1186-1187 жылдары салынған. Әр беті толығымен өрнектермен жабылған. Құрылыстың жоғарғы бөліктері зардап шеккенімен, қазіргі күні оның биіктігі 25 метрден асады. Мұнда жер астындағы қуыс және жерлеу орны – сардаба да бар. Ажаминиң ішінара сақталған туындыларының бірі – Момина Хатун кесенесінің жанындағы сәулет ансамблі. Басты ғимарат бұрын қираған, қазір тек екі минарет және оларды байланыстыратын портал ғана қалды. Бұл портал 1187 жылы салынған. Зерттеушілердің пікірінше, екі минареттен және порталдан тұратын бұл композицияны бастапқыда Ажаминиң өзі жоспарлап, жобалаған. Нахчиван қаласындағы Ханака кесенесі біз сипаттаған ескерткіштерден мүлдем өзгеше. Момина Хатун кесенесі және оған ұқсас ескерткіштер мұнара тәрізді құрылыс болса, Ханака кесенесі аралас типтегі құрылыс: оның төменгі бөлігі текшелі, ал жоғарғы бөлігі сегіз қырлы. Өрнектер кесене 12-13 ғасырларда салынғанын көрсетеді.
The masterpiece of Ajami is the Momina Khatun's mausoleum, also known as the Atabey's Cupola Atabei Gumbazi. The mausoleum is constructed in honour of Momine Khatun who was the wife of either Atabag Shamsaddin Eldegiz himself, or that of his son Jahan Pahlavan. The date, indicated on the walls, tells us that this ten sided monument was constructed in 1186 1187 AD. The surface of each side is completely covered by the ornaments. In spite of the fact that the upper parts of this structure have some destruction, its height today is more than 25 meters. Here also exists an underground vault and a burial place or sardaba. One of those creations of Ajami, which partially survived up to present day, is an architectural ensemble near the Momina Khatun Mausoleum. The main building had been destroyed some time ago, only two minarets and a portal connecting them have remained. This portal was constructed in 1187 AD. In the opinion of researchers, this composition of two minarets and a portal was originally planned and designed by Ajami. The Khanaqah mausoleum in Nakhchivan strongly differs from what we already have described. While the Momina Khatun Mausoleum and other similar monuments are structures of a tower type, Khanagah mausoleum is a structure of the mixed type: its lower part has the cubic form and the upper part is eight sided. Ornaments show that the mausoleum was made in 12 13th centuries.
Джума мешіті
Жұма мешіті – Нахчыван қаласындағы Атабектер сәулет кешенінің ең маңызды құрылыстарының бірі. 20 ғасырда бұзылған бұл сәулеттік ескерткіш 19 ғасырдағы суреттер мен фотосуреттерде сақталған.
Juma Mosque is one of monumental constructions of the Atabegs’ Architectural Complex in Nakhchivan. The architectural monument demolished in the 20th century is documented in images and photos from the 19th century.
Мұра
Баку метрополитеніндегі "Мемар Ажами" станциясы оның құрметіне аталды.
The station "Memar Ajami" in Baku metropolitan was named in honor of him.