Кіріспе

Зебраның кіші түрі – Грант зебрасы (Equus quagga boehmi) – дала зебрасының жеті кіші түрінің ең кішісі. Бұл кіші түр Серенгети-Мара экожүйесінің және Орталық Африканың басқа да аймақтарындағы зебраның түрін көрсетеді.

Тарату

Бұл түрше Замбияда Луангва өзенінің батысынан Карибаға, Конго Демократиялық Республикасының Катанга провинциясына дейін, солтүстікке қарай Кибанзао платосына дейін және Танзанияда Нянгауи мен Кибвезиден бастап Оңтүстік-Батыс Кениядағы Сотикке дейін таралған. Оны Шығыс Кенияда және Ұлы Рифт аңғарының шығысында Эфиопияның ең оңтүстік бөлігінде де кездестіруге болады. Сомалидегі Джуба өзеніне дейін таралады.

Жоғарғы Замбези зебрасы

Дункан (1992) Жоғарғы Замбези зебрасын (Equus quagga zambeziensis Prazak, 1898) мойындады. Гровс және Белл (2004) Батыс Замбия мен Малавиден алынған зебраларды қаңқа бойынша ажырату мүмкін емес екеніне және олардың басқа солтүстік жазық зебраларынан айырмашылығы шамалы екеніне келісті. Аз ғана мөлшерінің айырмашылығы Жоғарғы Замбези зебрасын жеке түрше ретінде қарастыруға негіз болмайды. Сондықтан олар осы зебраларды Грант зебрасымен (Equus quagga boehmi) біріктіреді.

Сипаттамалары

Бұл солтүстік түрінің алғы жағы тік жолақты, артқы аяқтары көлденең, ал қыртысы мен артқы жақтары диагональды жолақты болады. Көлеңкелі жолақтар жоқ немесе әлсіз байқалады. Жолақтардың өзі де, аралықтары да кең және анық көрінеді. Солтүстік өкілдерінде жал немесе нашар дамыған болуы мүмкін. Грант зебрасының ұзындығы шамамен 182-ден 243 см (6-дан 8 футқа дейін) жетеді, ал салмағы әртүрлі. Зебралар 18-ге дейін жететін топтастарда, көбінесе бір бие басшылығымен өмір сүреді. Грант зебрасы әдетте 20 жылға дейін өмір сүреді.

Өңірлік жойылу

Конго, Руанда, Сомали, Судан, Эфиопия және Угандадағы соңғы азаматтық соғыстар барлық жабайы жануарлар популяцияларының, соның ішінде Грант зебрасының да, күрт азаюына себеп болды. Қазір ол Бурундиден жойылған. Анголадағы азаматтық соғыс соңғы 25 жылдың басым бөлігінде оның жабайы жануарлар популяциясын, оның ішінде бір кездері көптеп кездесетін жазық зебрасын қиратты және ұлттық парктерінің басқарушылық құрылымын мен инфрақұрылымын жойды. Осының салдарынан Грант зебрасы Анголада жойылған немесе жойылуға жақын болуы мүмкін, бірақ бұл туралы нақты мәліметтер болашақ зерттеулерге дейін күтуге тиіс. Грант зебрасы – басқа зебра түрлері мен түршелеріне қарағанда табиғатта көптеп кездеседі. Греви және тау зебраларынан айырмашылығы, олар жойылу қаупі төніп тұрмайды. Грант зебралары Африка далаларында өсетін қалың шөптермен қоректенеді және малдарды жиі қырып тұратын ауруларға төзімді. 2017 жылдан 2019 жылға дейін Wildlifevetsnamibia Конго Демократиялық Республикасының астанасы Киншасаға жануарларды, Конго табиғатты қорғау институтымен бірлесіп, Parc de la Vallée de la Nsele паркіне әкелді. Осы екі жаңадан енгізілген түр де әртүрлі пікір тудырды, себебі екі елдің де парктік қызмет органдары, мысалы, Замбия, Танзания немесе Кения сияқты елдерден жергілікті Грант зебрасын алуды жөн санаған жоқ. Анголаның солтүстік-батыс және солтүстік-шығыс бөліктерінде Грант зебрасы жойылған. Бірақ олардың шағын популяциясы Конго Демократиялық Республикасының Упенба ұлттық паркінде сақталған. Осылайша, қазір Конго Демократиялық Республикасында екі түрлі түршесінің популяциясы бар.

Тіршілік ету ортасы

Бұл жануарлар саванналық орманды және далалы жерлерді ұнатады; олар шөлдерде, батпақты жерлерде немесе жаңбырлы ормандарда табылмайды. Тау зебралары таулы, жартасты аймақтарда өмір сүреді. Зебраның барлық түрлері үшін қолайлы орта азайып, нәтижесінде популяциясы төмендеп барады.

Диета

Зебралар қатаң түрде шөпқоректілер. Олардың рационының басым бөлігі – шөп, бірақ олар жапырақтар, қабық, бұталар және тағы да басқаларын жейді. Жылқы тұқымдасына жататын барлық жануарлар сияқты, зебралар антилопа мен гну сияқты кеудеде азық қорытуға қабілетті жануарларға қарағанда көбірек уақыт жеуге жұмсайды. Өйткені жылқылар, зебралар да, шайнамайды. Оның орнына, олардың тамағындағы целлюлоза олардың соқыр ішегінде ыдырайды. Бұл кеудеде азық қорытушы жануарлардың әдісіне қарағанда тиімді емес, бірақ қалың өсімдіктерді ыдыратуға көбірек мүмкіндік береді. Сондықтан зебралар антилопа мен гнудан гөрі күнде ұзақ тамақтанатын болса да, олар жоғары талшықты немесе кеудеде азық қорытушы жануарлардың қорыта алатыннан төмен протеиндік деңгейі бар шөптер мен басқа да өсімдіктерді жей алады.

Мінез-құлық

Грант зебралары, көптеген басқа зебралар сияқты, өте әлеуметтік жануарлар. Олар жиі үйір құрамын өзгертіп отырады және бірнеше ай сайын серіктестерін алмастырады.

Көбею

Жылына бір қолысын туатын дикі зебралар болады. Олардың жүктілік мерзімі түрлеріне қарай шамамен 360–395 күнге созылады. Анасы қолысын қорғайды, ал ол туғаннан кейін көп ұзамай тұрып, жүріп, шаба алады. Бұл өте маңызды, себебі қолыстар жыртқыштарға осал келеді. Қолыстар бір жылға дейін анасынан сүт еміп, содан кейін емшекten айырылады.