Француздық әдемі органдар: жәрмеңкелерде пайдаланылған, оркестр аспаптарын қамтитын, дыбысы күшті музыкалық аспаптар туралы мағлұмат. 1839 жылғы Limonaire Frères.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франциядан шыққан пневматикалық музыкалық орган.
Pneumatic musical organ originating from France
Жәрмеңке органы – оркестрдің үрлемелі және соққылы аспаптарын қамтитын музыкалық орган. Францияның Париж қаласында пайда болған бұл орган, көбінесе атракциондар мен көтеріліс машиналарын сүйемелдеу үшін жәрмеңкелерде жоғары дыбыспен музыка ойнату мақсатында жасалған. Үй ішінде қолданылатын органдардан өзгеше, олар көпшілік шуы мен жәрмеңке машиналарының дауысынан естілетіндей күшті дыбыс шығаруға арналған.
A fairground organ is a musical organ covering the wind and percussive sections of an orchestra. Originated in Paris, France, it was designed for use in commercial fairground settings to provide loud music to accompany rides and attractions, mostly merry go rounds. Unlike organs for indoor use, they are designed to produce a large volume of sound to be heard above the noises of crowds and fairground machinery.
Тарих
XIX ғасырдың соңында жәрмеңкелер механикаландырылған сайын, олардың музыкалық қажеттіліктері де артты. Жәрмеңкелік органдарды өндіру және дамытудың ең белсенді кезеңі 1830-шы жылдардың соңында, әсіресе 1839 жылы Парижде Avenue Daumesnil көшесінде Limonaire Frères компаниясының ашылуымен болды. Көптеген жәрмеңкелердегі музыканың барлығы дерлік 1920-жылдардың ортасында тиімді электрлік дыбыс күшейту пайда болғанға дейін жәрмеңкелік органдармен және осыған ұқсас пневматикалық аспаптармен жасалатын. Органның шассиі әдетте әсем және гүлдік өрнектермен безендірілген, назар аудару үшін жасалған декоративтік корпуспен жабылған, бұл көптеген жәрмеңкелік жабдықтардың дәстүріне сай. Джакомо Гавиоли органдарды ойнату үшін «кітап музыкасын» пайдалануды патенттеді, ол кейіннен жәрмеңкелік органдардың негізіне айналды. 1910 жылы Жозеф пен Антуан Лимонаир Гавиоли өндірісті тоқтатқан кезде патенттерді иеленді, соның нәтижесінде «лимонаир» жәрмеңкелік органдардың француз тіліндегі жалпы атауы болды. Әдемі безендірілген корпус фасадтарында көбінесе глокеншпиль және барабандар сияқты соққылы аспаптар орналасқан, олар ойнағанда визуалды әсер тудыратын. Көбінесе дирижердің музыкалық ырғаққа қарай қозғалатын қолы немесе қоңырау шалатын әйелдер сияқты әсемдеп жасалған адамдардың бейнелері болды. Органдарды адамдар оркестрінің музыкалық мүмкіндіктерін имитациялап жасады. Осы себепті АҚШ-та олар «оркестрлік органдар» деп аталады. Жәрмеңкелік органның қозғаушы күші әдетте аспаптың негізінде орналасқан механикалық желдеткіштермен жасалатын қысыммен жел болып табылады. Адам ойнаушының қажеті болмағандықтан, аспаптар клавиатурасыз болады (бір немесе бірнеше аккордеондары бар сирек кездесетін конфигурациялардан басқа, олардың пернелері қозғалатын болады). Алғашқы органдар металл шыналармен дыбыс шығаратын айналмалы барабанмен ойнатылатын, музыка қорапшасындағыдай. Кейінірек органдар «кітап музыкасы» деп аталатын музыкалық деректер мен тіркеу (аспап) басқару құралдарымен перфорацияланған карталардың жолақтарын пайдаланды; немесе ойыншы пианиноларда қолданылатын сияқты перфорацияланған қағаздың алмастырылатын рулондары – «музыка рулондары». Компьютерлік басқару пайда болғаннан бері (1970-ші жылдардың басынан бастап) кейбір оркестрлік органдар электронды түрде ойнату үшін жасалды немесе қайта жабдықталды. Жоғарыда суреттелген Victory осы технологиялардың біріктірілген нұсқасы. Оның дәстүрлі пневматикалық аспаптарын дәстүрлі перфорацияланған кітаптардан немесе енгізілген Yamaha MIDI интерфейсінен ойнатуға болады. Иесі Виллем Келдерс интерфейсті органдарды (Victory-мен басқарылатын Rhapsody және Locomotion) бірдей музыканы ойнату үшін байланыстыра алады. Жәрмеңкелік органдар көптеген ойын-сауық орындарында қолданылды, соның ішінде жәрмеңкелік аттракциондарда, статикалық шоуларда (мысалы, биоскоп шоуларында), ойын-сауық парктерінде және коньки тебу алаңдарында. Көптеген түрлерін бу жәрмеңкелерінде көруге болады. Жәрмеңкелік органдарды өндірушілер әдетте би залдарында ішкі пайдалану үшін аспаптар жасады, оларды «би органдары» деп атады; сондай-ақ көшеде пайдалану үшін кішірек нұсқаларын жасады, оларды «көше органдары» деп атады. Барлық механикалық аспаптар сияқты, жәрмеңкелік органдар да көптеген өндірушілермен әртүрлі өлшемдерде, әртүрлі техникалық сипаттамалармен және әртүрлі тауарлық белгілерімен жасалды. Ежелгі аспаптарды сақтауға бағытталған бастамалар мен коллекционерлер қауымдастықтары белсенді түрде жұмыс істейді, сондай-ақ жаңа аспаптар мен музыка жасау жалғасуда.
As fairgrounds became more mechanised at the end of the nineteenth century, their musical needs grew. The period of greatest activity of fairground organ manufacture and development was the late 1830s, particularly with the opening of the Limonaire Frères company of Avenue Daumesnil, Paris in 1839. Virtually all ambient fairground music continued to be produced by fairground organs and similar pneumatically operated instruments until the advent of effective electrical sound amplification in the mid 1920s. The organ chassis was typically covered with an ornate and florid decorative case façade designed to attract attention in the tradition of most fairground equipment. Giacomo Gavioli patented the use of book music to play organs, which later became the basis of fairground organs. In 1910, Joseph and Antoine Limonaire took over the patents when Gavioli ceased production, leading to limonaire becoming the generic French name for fairground organs. The ornate case façades frequently had percussion instruments such as a glockenspiel and drums that provided visual entertainment as they played. There were often ornate human figures, such as a conductor whose arm moved in time to the music, or women whose arms struck bells. The organs were designed to mimic the musical capabilities of a typical human band. For this reason they are known as band organs in the United States. The motive force for a fairground organ is typically wind under pressure generated from mechanically powered bellows in the instrument's base. Without the need for a human player, the instruments are keyboard less (except for relatively rare configurations with one or more accordions, whose keys could be seen to move). Early organs were played by a rotating barrel with the sounds triggered by metal pins, as in a music box. Later organs employed strips of cards perforated with the music data and registration (instrument) controls called book music; or interchangeable rolls of perforated paper called music rolls, similar to those used in player pianos. Since the advent of computer control (from the early 1970s on), some band organs have been built or converted to be played electronically. Victory, pictured above, is a hybrid of these technologies. Its traditional pneumatic instruments can be played either from traditional perforated books, or from its integrated Yamaha MIDI interface. Owner Willem Kelders can also use the interface to link organs (Rhapsody and Locomotion, driven by Victory) to play the same music together. Fairground organs have been used in many entertainment settings, including fairground rides static sideshows (such as bioscope shows), amusements parks, and skating rinks. Many can be seen exhibitied at steam fairs. Manufacturers of fairground organs also typically made instruments for indoor use in dance halls, called dance organs; and smaller versions for travelling street use, called street organs. Like all mechanical instruments, fairground organs have been made by a myriad of manufacturers, in various sizes and to various technical specifications, with various trademark characteristics. Active preservation initiatives and collectors' communities are associated with vintage instruments, and new instruments and music continue to be produced.
Операция
Алғашқы органдар ықшам болу үшін және шебер емес адам немесе механикалық түрде оперируге болатындай етіп жасалған. Олар кіріктірілген штырғылы барабан арқылы ойнатылатын, ойналып жатқан әуеннің нөмірін өзгертуден басқа адамның араласуын қажет етпейтін. Мұндай органдардың репертуары белгілі болды, ал әуендерді өзгерту үшін толығымен жаңа барабан қажет болатын. Репертуарды икемдірек ету үшін, париждік Gavioli өндірушілері алғаш рет берік, алмастырылатын перфорацияланған картон кітапша музыкасы жүйесін патенттеді. Олардың жүйесі коммерциялық тұрғыдан тиімді деп есептелді және басқа өндірушілер де одан үлгі алды. Кітапша музыкасы барабан музыкасына қарағанда арзан және жаңартуға оңай балама ұсынды. Gavioli сияқты көптеген өндірушілер қағаз музыкалық рулондарды да пайдаланды. Бұл рулондар кітапша музыкасына қарағанда ықшам және арзан өндірілді. Техникалық тұрғыдан алғанда, олар дұрыс қолдануға осал болды, бірақ барлық жүйелер қайталап ойналған кезде өзіне тән тозуға ұшырады. "Кітапша" және "рулон" жүйелері музыканы ауа қысымы, сору немесе механикалық түрде оқитын әртүрлі жұмыс механиздерімен жасалды. Картон кітапша музыкасының беріктігін арттыру үшін, механикалық түрде оқылатын түрлеріне әдетте шелак жағылған. Музыкалық рулондар ылғалға төзімді қағаз түрлерін қолдану арқылы нығайтылған. Органдардың барлық функциялары (ең кіші органдардан басқа) музыкалық тасымалдағыштардан автоматты түрде басқарылады. Үлкен аспаптарда органды автоматты түрде тоқтатуды басқару және соққы аспаптарын, жарық эффектілерін және автоматтарды басқару үшін қосымша басқару жолдары бар.
Early organs were designed to be compact and operated by an unskilled person or mechanically. These were played via an integral pinned barrel requiring no human input apart from changing the number of the tune being played. These had a fixed repertoire and, if it was desired to change the tunes, a complete new pinned barrel was required. To offer a more flexible choice of repertoire, a system of robust interchangeable perforated cardboard book music was patented first by Parisian manufacturers Gavioli. Their system became widely regarded as commercially advantageous and other manufacturers followed suit. Book music offered a cheaper and more readily updated alternative to barrel music. Also used by many manufacturers including Gavioli was operation via paper music roll. These rolls were more compact and cheaper to manufacture than book music. Technically, they were more susceptible to poor handling but all systems experienced their own types of characteristic wear and tear during repeated playing. Both "book" and "roll" systems were manufactured with different operating actions which read the music via air pressure, under suction, or mechanically. To extend longevity, mechanically read cardboard book music was typically strengthened with an application of shellac. Music rolls were typically fortified via the use of robust moisture resisting paper stocks. All the functions of the organ are (apart from the smallest organs) operated automatically from the music media. Larger instruments contain automatic organ stop register control and additional control tracks for operating percussion instruments, lighting effect and automaton figures.