Гурам Габискирия: Сухуми қаласының қаһарман қала басшысы

Кіріспе

Гурам Габискирия (2 наурыз 1947 – 27 қыркүйек 1993) – грузин-абхаз саясаткері, Сухуми қаласының мэрі (1947–1993). 1993 жылы Абхазияда грузиндерді этникалық тазалау кезінде сепаратистер тарапынан өлтірілді.

Өмірбаян

Гурам Габискирия 1947 жылғы 2 наурызда Грузия ССР-інің Сухуми қаласында дүниеге келген. Габискирия М. Горький атындағы мемлекеттік университетті тарих мамандығы бойынша бітіріп, футболшы ретінде де көзге түскен. Ол 1960-шы жылдардың аяғында "Динамо" Сухуми клубында ойнады, кейін карьерасын Ставрополь, Минск және Кисловодск қалаларындағы клубтарда жалғастырды. 1972 жылы республикалық деңгейдегі футбол төрешісі болды, екі жылдан кейін одақтық деңгейдегі футбол төрешісі атанды. 1989 жылы КСРО-дағы саяси шиеленістердің салдарынан "Динамо" Сухумиден басқа барлық грузин командалары Кеңес чемпионатын тастап кетті. Габискирия Сухумидегі "Цхуми" футбол клубын құруға көмектесті (бұл клуб жаңа құрылған Грузия футбол лигасының чемпионатында ойнады) және оның президенті болды. 1990 жылы Абхазия Автономиялық Республикасының Парламентіне сайлауға түсуге ниет білдірді, бірақ Тамаз Надареишвилидің пайдасына өз үміткерлігінен бас тартты. 1992 жылы Габискирия Сухуми қаласының мэрі болып тағайындалды және 1993 жылы Грузия-Абхазия соғысы кезінде Абхазия Автономиялық Республикасының Министрлер Кеңесі мен Өзін-өзі қорғау Кеңесіне қосылды. 1993 жылғы 27 қыркүйекте Абхазияның Сухуми қаласы Абхаз сепаратистерінің бақылауына өткенде, Габискирия Абхазия Автономиялық Республикасы үкіметінің өкілдерімен (Жиули Шартава, Рауль Эшба, Мамия Аласания және т.б.) бірге қаладан кетуден бас тартты. Олар Абхаз милициясы мен Солтүстік Кавказдың жалдамалы саяқшылары тарапынан тұтқынға алынды. Видеоматериалдарға, құқық қорғау құжаттарына және куәгерлердің сөйлеуіне сүйенсек, Г. Габискирия, З. Шартава, Р. Эшба және үкімет мүшелері парламент ғимаратынан сыртқа сүйреліп шығарылып, Абхаз/Солтүстік Кавказдық милициясы тарапынан тізе бүгуге мәжбүр болды. Габискирия орыс тілінде: "Мен ешқашан мұндай іс жасамаймын!" ("Никогда в жизни!") деп жауап берді. Абхаз милициясы тарапынан тұтқынға алынған барлық үкімет мүшелері, соның ішінде Габискирия да қаза табады. Олар сотсыз өлім жазасына кесілді. 2005 жылы американдық журналист Малкольм Линтон Абхазиядағы соғыс кезінде түсірілген фотосуреттерін Тбилисидегі өнер галереясында көрсетті. Габискирияның ұлы Владимир Габискирия әкесінің мәйітін (Жиули Шартава және басқа да үкімет мүшелерімен бірге) суреттердің бірінде таныды. 2017 жылғы 27 қыркүйекте президент Георгий Маргвелашвили Габискирияны қайтыс болғаннан кейін "Ұлттық Батыр" атағымен және орденмен марапаттады. Оның денесі табылғаннан кейін 2017 жылғы қазан айында Тбилисиде әскери салтанатпен жерленді. 2019 жылғы 31 қазанда Georgia Today газетінде Тбилиси мэрі Каха Каладзе Габискирияның есімімен Тбилисиде Жюли Шартавамен бірге ескерткіш орнатылатынын мәлімдеді.

Guram Gabiskiria was born on 2 March 1947 in Sukhumi, Georgian SSR. Gabiskia graduated from the State University of M. Gorki with a degree in history and excelled as a soccer player. He played for the Dinamo Sukhumi in the late 1960s and later continued his career in Stavropol, Minsk and Kislovodsk before joining CSKA (Tbilisi). In 1972, he became a soccer referee of republican level and two years later upgraded himself to the union level soccer referee. As a result of political tensions in the USSR in 1989 all the Georgian teams except for Dinamo Sukhumi left the Soviet championship. Gabiskiria helped to create Sukhumi based Tskhumi soccer club (which played in the newly formed Georgian football league) where he served as a president. In 1990 he was a candidate in the elections for the parliament of Abkhazian Autonomous Republic but gave up his claims in favour of Tamaz Nadareishvili. Gabiskiria became a mayor of Sukhumi in 1992 and joined the Council of Ministers and the Council of Self Defense of Abkhazian Autonomous Republic during the Georgian Abkhazian War in 1993. When the city of Sukhumi fell to the Abkhaz separatists on 27 September 1993, Gabiskiria along with other authorities from the Government of Abkhazian Autonomous Republic (Zhiuli Shartava, Raul Eshba, Mamia Alasania, and others) refused to leave the besieged city and was captured by Abkhaz militants and North Caucasian mercenaries. Based on video materials, Human rights documents and witness accounts of the event, G. Gabiskiria, Z. Shartava, R. Eshba and other members of the government were dragged outside of the parliament building and forced to kneel by the Abkhaz/North Caucasian militants. Gabiskiria refused to do so by replying in Russian: "Never in my life!" ("Никогда в жизни!") All captured members of the government including Gabiskiria were murdered by the Abkhaz militants. They were all executed without trial. In 2005, American journalist Malcolm Linton displayed his photo materials taken during the war in Abkhazia at the art gallery in Tbilisi, where Gabiskiria's son Vladimir Gabiskiria identified his father among the pile of corpses (along with Zhiuli Shartava and other members of the government), clearly visible on one of the photographs. On 27 September 2017, Gabiskiria was posthumously awarded by President Giorgi Margvelashvili the title and Order of National Hero. His remains were uncovered and interred with military honors in Tbilisi in October 2017. On 31 October 2019, in Georgia Today, Tbilisi mayor Kakha Kaladze was reported to have announced that Gabiskiria will be honored with a statue in Tbilisi, alongside Zhiuli Shartava.