Кіріспе

Американдық драматург және профессор (1936–2021)

Пол Картер Харрисон (1 наурыз 1936 – 27 желтоқсан 2021) – американдық драматург және профессор. Харрисон «Оби» сыйлығын жеңіп алған «Ұлы МакДэди» пьесасымен және театр мен өнер туралы ғылыми еңбектерімен танымал болды. Ол Телма Инес пен Пол Рэндолф Харрисонның ұлы, олар Солтүстік және Оңтүстік Каролинада дүниеге келген, бірақ Нью-Йорк қаласында өскен. Оның інісі Кеннет Аллен Харрисон Вилланова университетінде стипендия алған алғашқы афроамерикалық баскетболшы болды. Харрисон Коммерциялық орта мектепті бітіріп, 1952 жылы түлек атанды. Нью-Йорк университетінде оқып жүргенде, Харрисон Лу Госсетт, Джуниор, Билли Ди Уильямс, Амири Барака (Лерой Джонс) және Тед Джоанс сияқты көптеген жазушылармен және театр өнерпаздарымен танысты. Ол Индиана университетіне ауысып, Фредди Хаббард, Ларри Ридли және Дэвид Бейкер сияқты музыканттармен қарым-қатынас жасады.

Еуропа

Нью-Скулді бітіргеннен кейін Харрисон жеті жыл Испания мен Нидерландыға барып, жазу және театр өнерін жетілдірді. Ол 1960 жылдан 1967 жылға дейін Амстердамда өмір сүрді. Елден тыс болған кезінде ол "Алаңдағы бейтаныс" атты фильм жазды. Оның өңделіп басылған эсселердің алғашқы жинағы "Қазіргі драманың түсіндірмесі" Амстердамда жарық көрді, сондай-ақ "Pavane for a Deadpan Minstrel" және "Tophat" пьесалары да жарық көрді. Нидерландыда жазылған, сахналаған және режиссерлік етілген басқа пьесалардың қатарында "Пошта қызметкерлері" және "Эксперименталды жетекші" болды, соңғысы оның "Оппозициядан диалог" деп белгілі кітабының басты бөлігіне айналды. Алайда, осы еңбектің ағылшын тіліндегі нұсқасы қолжетімді болмағандықтан, "Оппозициядан диалог" деген атау оның голланд тіліндегі атауының қайта аударылуы сияқты көрінеді. Голланд басылымының атауы "Dialoog van het verzet" деп аталады, бұл "Қарсылық/қозғалыс диалогы" деп дәлірек аударылады. Кітапта голланд аудармашылары (Харрисонның достары: Х.Й.А. Хофланд және Карла ван Сплюнтерен) түпнұсқа ағылшын тіліндегі атауын Харрисон жазған "Көтерілісшінің диалогы" деп көрсеткен. Амстердамда тұрған кезінде Харрисон голланд актрисасы Рия Вроменге үйленді, ол 1963 жылы оның қызы Фонтейнді дүниеге әкелді.

Жетістіктер

1988 жылдың 6 тамызында Пол Картер Харрисон Ванда Малоунға үйленді. Харрисон драматург және театр теоретигі ретіндегі еңбектері Еуропа мен АҚШ-та жарияланды және қойылды, осының нәтижесінде ол өз жұмысы үшін марапаттар алды. Оның "Ұлы Макддди" пьесасы "Оби" сыйлығын, ал "Табернакл" пьесасы "Ауделко" сыйлығының "Үздік шығармашылық музыкалық туынды" номинациясын жеңіп алды. Ол театр және джаз өнерпаздарына қатысты көптеген пьесалардың, антологиялардың және кітаптардың авторы және редакторы болды. "Номмоның драмасы" – африкалық-американдық мәдениетінің эстетикасындағы африкалық элементтерді анықтаған эсселер жинағы, ол қара театр өнерінде көптеген режиссерлерге көмектесті. Харрисон "Nommo" және "Ана/Сөз" терминдерін қара театр үшін маңызды анықтамалар ретінде ұсынғанымен белгілі. Оның соңғы кітабы "Қара театр: Африка диаспорасындағы ритуалдық өнер" 2002 жылдың көктемінде жарық көрді. Оның соңғы жұмысы – 2002 жылы Чикаго қаласындағы заманауи өнер мұражайында концерттік нұсқада көрсетілген Венделл Логанның "Doxology Opera: the Doxy Canticles" операсының либреттосын жазу болды. Ол сондай-ақ Олу Дараның музыкасына жазылған "Гори Кроссинг" опереттасының мәтінін жазды, ол Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайында концерттік қойылымда көрсетілді. Чикагодағы ETA театрының драматургы ретінде Харрисон Марсия Леслидің "Бір көзі нашар қара әйелге қарсы Мамми Луиза мен Сафрита Мэйдің ісі" атты аса табысты пьесасын дамытты. Оның соңғы концепциясы және режиссурасы – "Sweet Thunder: the Billie Strayhorn Story", ол Финикс Блэк Театр труппасы мен Питтсбургтегі Кунту Репертуарлық театрында қойылды. Ол Нью-Йорк қаласында тұрып, жыл сайын қызымен бірге Испанияға саяхаттап тұрды.