Гитксан – коренной народ Канады, проживающий в районе Скина. Изучите их культуру, язык (цимшианская группа) и территорию, историю и связи с другими племенами.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ Колумбиясының жергілікті халықтары тобы, Канада. Этнографиялық топ.
Group of indigenous people in British Columbia, Canada
the ethnographic group
Гиткссан (сонымен қатар Гитксан деп те жазылады) – Канададағы жергілікті халық, олардың иелік еткен аумағы ағылшын тілінде Скеена елі деп белгілі аумақтың көп бөлігін құрайды (Гит: «халық», ал Ксан: «Тұман өзені» деген мағынаны білдіреді). Гиткссан аумағы шамамен жерді қамтиды, Легат шатқалынан бастап Скеена өзенінің жоғарғы ағысы мен оның салаларына дейін. Олардың мәдениеті Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауындағы жергілікті халықтардың өркениетінің бір бөлігі саналады, бірақ олардың аумағы жағалауда емес, ішкі аймақта орналасқан. Бұрын оларды Ішкі Цимшиан деп те атаған, бұл термин Гиткссанның солтүстігінде орналасқан Нисгаа халықтарын да қамтыды. Батыстағы көршілері – Цимшиан (әрі қарай, Жағалау Цимшиан), ал шығыста – Ветсуветен, Атапаска халқы, олармен олардың ұзақ және терең байланысы бар, сондай-ақ ортақ саяси және мәдени қауымдастықтары бар.
Gitxsan (also spelled Gitksan) are an Indigenous people in Canada whose home territory comprises most of the area known as the Skeena Country in English (Git: means "people of" and Xsan: means "the River of Mist"). Gitksan territory encompasses approximately of land, from the basin of the upper Skeena River from about Legate Creek to the Skeena's headwaters and its surrounding tributaries. Part of the Tsimshianic language group, their culture is considered to be part of the civilization of the Indigenous peoples of the Pacific Northwest Coast, although their territory lies in the Interior rather than on the Coast. They were at one time also known as the Interior Tsimshian, a term which also included the Nisga'a, the Gitxsan's neighbours to the north. Their neighbours to the west are the Tsimshian (a. k. a. the Coast Tsimshian) while to the east the Wetʼsuwetʼen, an Athapaskan people, with whom they have a long and deep relationship and shared political and cultural community.
Қоғам және мәдениет
Гиткссан – аналық рулық қоғам, құрамында Бақа, Бүркіт, Қасқыр және Отқауыл рулары бар. Әр ру тәуелсіз үйлерден (Wilp) тұрады, әр үйдің өз Жоғары Басшысы, сондай-ақ дәстүрлі аумақтары мен балық аулау орындары болады. Бір рудың ішінде некеге тұруға тыйым салынған. Британдық Колумбияда шамамен 5000 адам бар, олардың көпшілігі дәстүрлі Гиткссан аумақтарында тұрады. Сонымен қатар, көптеген адамдар Британдық Колумбияның басқа да аймақтарында, мысалы, Террас, Смитерс және Ванкуверде, әрі әлемнің түкпір-түкпірінде тұрады. Легат ағысынан Скина суының бастауына дейінгі жерлерде тұратын адамдардың 80 пайызы – Гиткссан ("Өзеннің тұманы халқы"), ал археологиялық дәлелдер кем дегенде 10 000 жылдан бері үздіксіз қоныстанғандығын көрсетеді. Олардың дәстүрлі тілі – Гиткссанимаакс. Гитсанның дәстүрлі және заманауи өнері мен тарихын көрсететін "Ксан" деп аталатын мұражай Хазельтонның жанындағы Гитамакс қорығында орналасқан.
Gitxsan are a matrilineal society that consists of Frog, Eagle, Wolf, and Fireweed Clans. Each clan consists of a series of independent Houses (Wilp), each with their own High Chief, and traditional territories and fishing sites. Marriage within a clan is forbidden. There are approximately 5,000 people British Columbia wide with many living in traditional Gitxsan territory. Many also live elsewhere in British Columbia, in places such as Terrace, Smithers, and in Vancouver, as well as around the world. Eighty per cent of the people living on the lands surrounding Legate creek to the Skeena headwaters are Gitxsan ('People of the River Mist') and archaeological evidence supports a continuous habitation of at least 10,000 years. Their traditional language is called Gitxsanimaax. A museum known as 'Ksan displaying some traditional and modern Gitksan art and history is located on the Gitanmaax reserve near Hazelton.
Атауы және шарттар
Гикссан және олардың көршілері Ветсуветендердің түпкілікті құқықтары Канада Жоғарғы Сотының 1997 жылғы Дельгамуукв шешімімен расталды. Қазіргі күнге дейін Гикссан ұлты мен Канада Федералдық Үкіметі және Британдық Колумбия провинциясы Үкіметі арасында шартқа қол жеткізілген жоқ.
The aboriginal title rights of the Gitxsan and their neighbours, the Wetʼsuwetʼen, were affirmed by the Supreme Court of Canada in its 1997 Delgamuukw decision. To date, a treaty agreement between the Gitxsan Nation and the Federal Government of Canada and Provincial Government of British Columbia has not been reached.