Кіріспе

Құрып кеткен сүтқоректілер туысы

Анцилотерий (грек тілінен аударғанда "ілгекті аң") – шаликотерийлер тұқымдасының, шизотерийлер қосалқы туысының құрып кеткен туысы. Ол Еуропа, Азия және Африкада Миоценнің соңғы және Плейстоценнің басында (шамамен 11,6—1,8 млн жыл бұрын) өмір сүрген.

Таксономия

Анцилотерийді Гаудри (1863) атайды және Каролл (1988) оны Chalicotheriidae тұқымдастығына жатқызды; ал Гераадс және авторлар тобы (2007) Schizotheriinae тайпасына жатқызды.

Сипаттама

Кейбір жеке тұлғалар иыққа дейін жетіп, салмағы 500 кг-ға дейін жететін Анцилотерий салыстырмалы түрде ірі болды және құрылысы жағынан ешкіге ұқсас еді. Жеке тұлғалардың мөлшері айтарлықтай өзгерді, және бұл туыс басқа көптеген халикотерлер сияқты жыныстық диморфизмге ие болуы мүмкін. Оның алдыңғы аяқтары ұзын, ал артқы аяқтары қысқа болғанмен, басқа шизотерииндер сияқты, ол бунақтарымен жүрмеді. Ол Солтүстік Америкадағы Moropus туысына ұқсас болды. Кем дегенде, A. pentelicum-ның кейбір жеке тұлғаларында бас сүйегінің маңдай сүйегі дөңгелек пішінде қалыптасады, бірақ бұл "дөңгелек бас" халикотер Тилоцефалоникстегіден азырақ байқалады. Бұл туыс Солтүстік Америкада кездеседі, ал Ancylotherium Африка мен Еуропаның басқа туыстарымен жақын туыс болуы мүмкін, сондықтан бұл ерекшелік екі желіде тәуелсіз дамыған болуы мүмкін. Бұл шизотериин халикотерлеріндегі ортақ мінез-құлықты көрсетеді, мысалы, қазіргі заманғы жирафтар сияқты, аумақтық немесе үстемдік таластарында басын соққы ретінде пайдалану. Қытайда табылған бір бас сүйек құрғақ далалық аймақтан, ағаштардың аз болған жерден шыққан; бұл туыс басқа халикотерлерге қарағанда жапырақтарды жеуге азырақ тәуелді болған болуы мүмкін.

Қоршаған орта

Анцилотерийдің мекендеу ортасы Еуразия, Шығыс және Оңтүстік Африканың саванналары болды. Шөптес саванналардағы ағаштардағы өсімдіктермен қоректену үшін дамыған өсімдік жеуші жануар болды. Анцилотерийдің ең жақын туыстары – басқа перисодактилдер, яғни "тақ санында саусақтары бар" жануарлар, олардың ішінде жойылған бронтотерлер және қазіргі кездегі жылқылар, тапирлер және мүйізтұмсықтар сияқты сүтқоректілер бар.

Қалдықтардың таралуы

Анцилотерийдің қазба қалдықтары Эфиопия, Кения, Оңтүстік Африка және Танзаниядағы плио-плейстоцендік гоминидтердің қазба орындарында көптеп табылған, оның ішінде Лаэтоли, Олдувай және Омо сияқты жерлер де бар. Бұған қоса, миоцен дәуіріне жататын қазба орындары Ауғанстан, Грекия, Кения, Сербия және Түркияда орналасқан.