Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан әулеті (шамамен 225 – шамамен 340 ж.ж.)
Indian dynasty (c. 225 – c.340)
Андра Икшваку (IAST: Ikṣvāku) әулеті Үндістанның шығыс Кришна өзені аңғарында, Виджаяпури (қазіргі Андра Прадеш штатындағы Нагарджунаконда) астанасынан 3-ші және 4-ші ғасырларда бір ғасырдан астам билік етті. Икшвакуларды олардың аңызға толы аталас әулеттерінен ажырату үшін Виджаяпури Икшвакулары деп те атайды. Икшваку патшалары шиваизм дінін ұстанған және Веда ритуалдарын орындаған, бірақ олардың билік кезеңінде буддизм де гүлденді. Көптеген Икшваку ханшайымдары мен ханзадалары қазіргі Нагарджунакондадағы буддалық ескерткіштерді салуға үлес қосты.
The Andhra Ikshvaku (IAST: Ikṣvāku) dynasty ruled in the eastern Krishna River valley of India, from their capital at Vijayapuri (modern Nagarjunakonda in Andhra Pradesh) for over a century during 3rd and 4th centuries CE. The Ikshvakus are also known as the Ikshvakus of Vijayapuri to distinguish them from their legendary namesakes. The Ikshvaku kings were Shaivites and performed Vedic rites, but Buddhism also flourished during their reign. Several Ikshvaku queens and princes contributed to the construction of the Buddhist monuments at present day Nagarjunakonda.
Саяси тарих
Ригведа, Атхарваведа және Джайминия Упанишад Брахмана сияқты ежелгі санскрит мәтіндері Икшваку (сөзбе-сөз "қабақ") есімді аңыздық патшаны еске алады. Атхарваведа мен Брахманалар Икшвакуларды төрт Веданың гимндерін жазған арийлерден өзге, арий емес халықтармен байланыстырады. Ф. Е. Паргитер ежелгі Икшвакуларды дравидтермен теңестірген. Кейінгі мәтіндер, мысалы Рамаяна мен Пураналар, Икшваку ұрпақтарының әулетін Солтүстік Үндістанның Косала патшалығының астанасы Айодхьямен байланыстырады. Виджаяпури патшасы Эхувала Чамтамуланың жазбалары оның шежіресін аңыздағы Икшвакуларға дейін жетеді. Виджаяпури Икшвакулары Матся Пуранадағы "Шрипарватий Андхрастар" деп аталатын тайпамен сабақтас болып келеді.
Ancient Sanskrit texts, such as Rigveda, Atharvaveda, and Jaiminiya Upanishad Brahmana, mention a legendary king named Ikshvaku (literally, "gourd"). The Atharvaveda and Brahmanas associate the Ikshvakus with non Aryan people, distinct from the Aryans who composed the hymns of the four Vedas. F. E. Pargiter has equated the ancient Ikshvakus with the Dravidians. Later texts, such as the Ramayana and the Puranas, connect the dynasty of Ikshvaku's descendants to Ayodhya, the capital of the Kosala Kingdom in northern India. A record of the Vijayapuri king Ehuvala Chamtamula traces his ancestry to the legendary Ikshvakus. The Ikshvakus of Vijayapuri seem to be same as the "Shriparvatiya Andhras" mentioned in the Matsya Purana.
Шамтамамула
Династияның негізін қалаушы Васиштипутра Чамтамула (IAST: Vāsiṣṭhīputra Cāṃtamūla; сонымен қатар Чантамула деп транслитерацияланады) Сатавахана билігінің әлсіреуінен кейін билікке келді. Ол Рентала және Кесанапалли жазбаларында кездеседі. Рентала жазуы, оның билік етуінің 5-ші жылында жазылған, оны "Сири Чамтамула" деп атайды. 4 жолды Кесанапалли жазуы, оның билік етуінің 13-ші жылында жазылған және буддалық ступаның тірегіне жазылған, оны Икшваку әулетінің негізін қалаушы деп атайды. Чамтамуланың ата-анасы туралы мәлімет жоқ, тек оның әкесінің бірнеше әйелі мен қыздары болғаны белгілі. Чамтамуланың Чамташри (IAST: Cāṃtaśrī) және Хаммашри (IAST: Hammaśrī) есімді екі туысқан інісі болған. Пүкия әулетінен шыққан Махаталавара Скандашриге (оның өзі бас қолбасшы және вассал) үйленген Чамташри буддалық махачайтьяның салынуында маңызды рөл атқарды. Кейінгі Икшваку патшаларының жазбалары Чамтамуланы Агништома, Ваджапея және Ашвамедха сияқты ведалық құрбандықтарды ұлы шеберлікпен орындаған адам ретінде сипаттайды. Бұл сипаттамалар археологиялық жаңалықтармен расталады, соның ішінде Чамтамуланың Ашвамедха үлгісіндегі монеталары, Авабхрита рәсімі үшін пайдаланылған резервуар, курма чити (тасбақа пішіндес құрбандық алаңы) және жылқының қаңқасы. Кейінгі Икшваку патшасы Ехувала Чамтамуланың жазуында Васиштипутра Чамтамула өзінің батылдығымен көптеген шайқастарда жеңіске жеткені айтылған. Чамтамуланың көптеген әйелдері болған. Оның қызы Адави Чамтишри (IAST: Cāṃtiśrī) Дханака әулетінен шыққан Махасенапати Махаталавара Данданаяка Хамдавишахаға (IAST: Khamḍaviśāakha) үйленді. Оның орнын ұлы Вирапурушадатта басты. Вирапурушадаттаның билік еткенінің 20-шы жылында жазылған жазуда Чамтамуланың қазасы туралы айтылады, оны әртүрлі жолмен түсіндіруге болады. Мүмкін, Чамтамула осы уақытқа дейін өмір сүрген, бірақ тақтан ертерек бас тартқан; немесе жазу оның қайтыс болған күнін еске алу үшін жазылған болуы мүмкін.
The dynasty's founder Vasishthiputra Chamtamula (IAST: Vāsiṣṭhīputra Cāṃtamūla; also transliterated Chantamula) rose to power after the decline of the Satavahana power. He is attested by the Rentala and Kesanapalli inscriptions. The Rentala inscription, dated to his 5th regnal year, calls him "Siri Cāṃtamūla". The 4 line Kesanapalli inscription, dated to his 13th regnal year, and inscribed on the pillar of a Buddhist stupa, names him as the founder of the Ikshvaku dynasty. No information is available about Chamtamula's parents, except that his father had multiple wives and daughters. Chamtamula had two uterine brothers, named Chamtasri (IAST: Cāṃtaśrī) and Hammasri (IAST: Hammaśrī). Chamtasri, who married Mahatalavara Skandashri of Pukiya family (he is Commander in chief and a feudatory), played an important role in the construction of a Buddhist mahachaitya. The records of the later Ikshvaku kings describe Chamtamula as a great performer of the Vedic sacrifices such as Agnishtoma, Vajapeya and Ashvamedha. These descriptions are corroborated by archaeological discoveries, including those of Chamtamula's Ashvamedha type coins, a tank used for the Avabhritha ceremony, the kurma chiti (a tortoise shaped sacrificial altar), and the skeleton of a horse. An inscription of the later Ikshvaku king Ehuvala Chamtamula states that Vasishthiputra Chamtamula won many battles with his valour. Chamtamula had many wives. His daughter Adavi Chamtisri (IAST: Cāṃtiśrī) married Mahasenapati Mahatalavara Dandanayaka Khamdavishakha (IAST: Khamḍaviśāakha) of the Dhanaka family. He was succeeded by his son Virapurushadatta. An inscription dated to the 20th regnal year of Virapurushadatta mentions Chamtamula's death, which can be interpreted in various ways. It is possible that Chamtamula lived up to this time, having given up the throne at an earlier date; alternatively, it is possible that the inscription merely commemorates his death anniversary.
Вирапурушадатта
Матари путра Вира пуруша датта (IAST) кем дегенде 24 жыл патшалық құрды, мұны оның 24-ші жылдық билеу кезеңіне жатқан жазу куәландырады. Оның бірнеше әйелі болған, соның ішінде әкесінің әпкелерінен (Чамтасри және Хаммасри) туған үш қызы да бар еді. Ол сондай-ақ Уджайн (Уджене) билеушісінің қызы Рудрадрахара Бхаттарикаға (Ujеnika maharaja balika) үйленді, бұл, мүмкін, Индо-Скифтік Батыс Кшатрапа патшасы Рудрасена II болған. Скифтердің ықпалы Нагарджунаконда сарайында да көрініс тапқан, әсіресе, шапка мен пальто киген скиф әскерлерінің бейнеленген суреттері арқылы. Оның қызы Кодабалишри (IAST) Ванаваса елінің билеушісіне үйленді (бәлкім, қазіргі Банавасидің Чуту билеушісі). Оның екі ұлы болды: Ели Ехавуладаса (анасы Яхилиника) және Евувала Чамтамула (анасы Камдувала, ол одан кейін таққа отырды).
Mathari putra Vira purusha datta (IAST: Māṭharīputra Vīrapuruṣadatta) ruled for at least 24 years, as he is attested by an inscription dated to his 24th regnal year. He had multiple wives, including three daughters of his paternal aunts (Chamtasri and Hammasri). He also married Rudradhara bhattarika, the daughter of the ruler of Ujjain (Uj(e)nika mahara(ja) balika), possibly the Indo Scythian Western Kshatrapa king Rudrasena II. Scythian influence can also be noticed in the Palace of Nagarjunakonda, especially through the reliefs of Scythian soldiers wearing caps and coats. His daughter Kodabalishri (IAST: Kodabaliśrī) married the ruler of the Vanavasa country (possibly the Chutu ruler of modern Banavasi). He had two sons, Eli Ehavuladasa (whose mother was Yakhilinika) and Evuvala Chamtamula (whose mother was Khamduvula, and who succeeded him on the throne).
Ехувала Чамтамала
Васиштхи-пұтра Ехувала Чамтамула (IAST: Vasiṣṭhīputra Ehuvala Cāṃtamūla) кем дегенде 24 жыл билік жүргізді, және 2, 8, 9, 11, 13, 16 және 24-ші патшалық жылдарында жазылған жазулар куәландырады. Оның билігінде Икшваку патшалығы гүлденді. Оның тұсында бірнеше индуистік және буддистік киелі орындары салынды. Оның Патагандигудем жазуы – Үндістан субконтинентінен табылған ең көне мыс тақта грамотасы. Ехувала билігінде Икшваку патшалығы бірнеше шетелдік шапқыштарға ұшыраған сияқты. Сарвадева ғибадатханасының жазуы оның қолбасшысы Аниккені шайқастағы жеңістерімен марапаттайды. Оның генералы Махасенапати Чамтапуланың ескерткіш жотасы, Кулахака басшысы, сондай-ақ шайқастағы жеңістерге меңзеп тұрады. Ехувала мен Капанашри (Капанашри) патшайымының ұлы Харити-пұтра Вирапурушадатта, мұрагерлік атақтарға ие болды: Махараджа Кумара және Махасенапати. Алайда, ол таққа отыра алмады, мүмкін, әкесінен бұрын қайтыс болғандықтан. Ехуваладан кейін Рудрапурушадатта билік құрды, ол Махашатраптың (Батыс Кшатрапа билеушісінің) қызы Ваммабхаттадан туған ұлы болды. Шактар (Батыс Кшатрапалар) Ехувала билігінде Икшваку патшалығына үлкен әсер еткен көрінеді. Осы кезеңде шыққан кейбір жазуларда патшаға шака титулы "свамин" қолданылады. Оның ұлы Рудрапурушадаттаның билігінің 11-ші жылында Ваммабхаттаға арналған жазуда бұл "свамин" титулы барлық алдыңғы патшаларға қолданылады.
Vasishthi putra Ehuvala Chamtamula (IAST: Vasiṣṭhīputra Ehuvala Cāṃtamūla) also ruled for at least 24 years, and is attested by inscriptions dated to the regnal years 2, 8, 9, 11, 13, 16 and 24. The Ikshvaku kingdom reached its zenith during his reign. Several Hindu and Buddhist shrines were constructed during his reign. His Patagandigudem inscription is the oldest known copper plate charter from the Indian subcontinent. The Ikshvaku kingdom seems to have suffered multiple foreign invasions during Ehuvala's reign. The Sarvadeva temple inscription credits his commander Anikke with victories on the battlefield. The memorial pillar of his general Mahasenapati Chamtapula, a Kulahaka chief, also alludes to battle victories. Hariti putra Virapurushadatta, the son of Ehuvala and queen Kapanashri (Kapanaśrī), bore the titles of an heir apparent: Maharaja Kumara and Mahasenapati. However, he did not ascend the throne, probably because he died before his father. Ehuvala was succeeded by Rudrapurushadatta, who was his son from Vammabhatta, the daughter of a Mahakshatrapa (the Western Kshatrapa ruler). The Shakas (the Western Kshatrapas) appear to have greatly influenced the Ikshvaku kingdom during Ehuvala's rule. Some of the inscriptions issued during this period use the Shaka title svamin for the king. An inscription to commemorate Vammabhatta, issued during the 11th regnal year of his son Rudrapurushadatta uses this title svamin for all the preceding kings.
Рудрапурушадатта
Васишти ұлы Рудра пуруша датта (IAST: Vasiṣṭhīputra Rudrapuruṣadatta) екі жазу арқылы куәландырылған. Гуразала жазуы, оның билеуінің 4-ші жылында, Ноду Кешридің Халампура свами құдайына Кешридің өмірін ұзарту мақсатында жер сыйға бергенін көрсетеді. Нагарджунаконда жазуы, билеуінің 11-ші жылында, патшаның анасы Ваммабхаттаның құрметіне бағана орнатылғанын жазған. Американдық ғалым Ричард Соломонның сөзіне сәйкес, "Рудрапурусадатта патша тұсындағы Нагарджунаконда ескерткіш бағанасының жазуы Батыс Кшатраптар мен Нагарджунаконданың Иксваку билеушілері арасындағы неке одағын куәландырады".
Vasishthi putra Rudra purusha datta (IAST: Vasiṣṭhīputra Rudrapuruṣadatta) is attested by two inscriptions. The Gurazala inscription, dated to his 4th regnal year, records a land grant to the deity Halampura svamin by Nodu Keshri, for the increase of Keshri's life. The Nagarjunakonda inscription, dated to the 11th regnal year, records the erection of a pillar to commemorate the king's mother Vammabhatta. According to American academic Richard Salomon "a Nagarjunakonda memorial pillar inscription of the time of King Rudrapurusadatta attests to a marital alliance between the Western Ksatrapas and the Iksvaku rulers of Nagarjunakonda".
Құлдырау
Нагарджунакондадағы Аштабхужа Свамин ғибадатханасының қираған жерінен Абхира патшасы Вашишти-пұтра Васусенаның билік еткенінің 30-шы жылына жатқан жазу табылды. Бұл, Нашик аймағын билеген Абхиралардың Икшваку патшалығын басып алып, жаулап алғаны туралы болжамдарға әкелді. Дегенмен, мұны сеніммен айта алмаймыз. 4-ші ғасырдың ортасына таман Паллавалар бұрынғы Икшваку территориясын бақылауға алды, ал Икшваку билеушілері тәуелді мәртебеге түсіп қалған болуы мүмкін.
An inscription dated to the 30th regnal year of the Abhira king Vashishthi putra Vasusena has been discovered at the ruined Ashtabhuja svamin temple in Nagarjunakonda. This has led to speculation that the Abhiras, who ruled the region around Nashik, invaded and occupied the Ikshvaku kingdom. However, this cannot be said with certainty. By the mid 4th century, the Pallavas had gained controlled of the former Ikshvaku territory, and the Ikshvaku rulers may have been reduced to vassal status.
Аумағы
Икшвакулар қазіргі Андхра-Прадеш және Телангана аймақтарының бір бөлігін билеген. Олардың жазбалары Нагарджунаконда, Джаггайяпета, Коттампалугу, Гуразала, Рентала және Уппугундруда табылды.
The Ikshvakus ruled parts of present day Andhra Pradesh and Telangana. Their inscriptions have been discovered at Nagarjunakonda, Jaggayyapeta, Kottampalugu, Gurazala, Rentala, and Uppugunduru.
Дін
Икшваку патшалары түрлі Ведалық құрбандықтар өткізгені мәлім. Васиштипутра Чамтамала Агништома, Ваджапея және Ашвамедха құрбандықтарын орындады. Оның немересі Ехувала Чамтамаланың билігінде брахманизмнің дамуы және Нодагишвара свамин, Пушпабхадра свамин және Сарвадева сияқты бірнеше қасиетті орындар салынды. Сарвадева ("барлық құдайлар") қасиетті орнының құрылысы оның қолбасшысы Элишри (Элишри) билік еткен 11-ші жылы тапсырылды. Оның тіректеріне өлеңмен жазылған алты-жеті санскрит жазуы қашалды. Ханзада Харитипұт Вирапурушадатта Ехуваланың билік еткен 14-ші жылында Пушпабхадра свамин қасиетті орнын салдырды. Нодагишвара свамин қасиетті орны да Ехуваланың билігінде салынды және оны күтіп ұстау үшін тұрақты қаражат бөлінді. Икшваку патшалығында буддизм де гүлденді, сондай-ақ бірнеше ханзадалар мен патшайымдар буддалық қасиетті орындардың құрылысына үлес қосты. Васиштипутра Чамтамаланың қарындасы Чамташри, күйеу баласы Вирапурушадаттаның билік еткен 6-шы жылында Ананданың қадағалауымен салынған махачаития ("үлкен чаития") құрылысына жомарт үлес қосты. Махачаитияның қираған қалдықтарынан Гаутама Будданың тісі сақталған (жергілікті жазу бойынша) реликтік сандық табылды. Буддизм дәстүріне сәйкес, бұл реликтіктерді буддизмді тарату үшін б.з.д. III ғасырда Маурь империясының Ашока патшасы жіберген миссионер Махадева әкелген. Вирапурушадаттаның билік еткен 6, 10, 14, 15, 18, 19, 20 және 24-ші жылдарындағы жазуларда патшайымдар мен қара халықтың буддалық ескерткіштер салғаны жазылған. Ехувала Чамтамаланың билігінде Махадеви Бхаттидева Буддий ағымының мұғалімдері үшін монастырь салдырды. Махадеви Кодабалишри (Kodabaliśrī) Махисасака (Mahiśāsaka) ағымының басшылары үшін монастырь салдырды. Чандрашри (Candraśrī), упасика Апара махавина селия ағымының игілігі үшін көптеген діни шаралар өткізді. Ступа (қазіргі Нагарджунакондадағы 9-шы ступа деп аталады) Ехуваланың билігінде жаңартылды. Саудагер Кумара Нандин сол кезеңде санскрит жазуы бар Будда мүсінін орнатты.
The Ikshvaku kings are known to have performed various Vedic sacrifices. Vasishthiputra Chamtamula performed the Agnishtoma, Vajapeya and Ashvamedha sacrifices. The reign of his grandson Ehuvala Chamtamula saw the rise of Brahmanism, and the construction of several shrines, such as those of Nodagishvara svamin, Pushpa bhadra svamin, and Sarva deva. The shrine of Sarva deva ("all gods") was commissioned by his commander Elishri (Eliśrī) during his 11th regnal year. Six or seven versions of an inscription written in metrical Sanskrit were inscribed on its pillars. Prince Haritiputra Virapurushadatta commissioned the Pushpabhadra savmin temple during the 14th regnal year of Ehuvala. The shrine of Nodagishvara svamin was also built during Ehuvala's reign, and received a permanent endowment for its maintenance. Buddhism also flourished in Ikshvaku kingdom, and several princes and queens contributed to the construction of the Buddhist shrines. Chamtashri, the sister of Vasishthiputra Chamtamula, generously donated towards the construction of a mahachaitya ("great chaitya"), which was built during the 6th regnal year of her son in law Virapurushadatta, under the supervision of Ananda. A reliquary containing the tooth of Gautama Buddha (according to a local inscription) has been discovered among the ruins of the mahachaitya. According to the Buddhist tradition, the relics were brought by Mahadeva, a missionary sent by the 3rd century BCE Mauryan empire Ashoka to propagate Buddhism. Inscriptions dated to the regnal years 6, 10, 14, 15, 18, 19, 20, and 24 of Virapurushadatta's rule record the construction of Buddhist monuments by royal ladies and commoners. During the reign of Ehuvala Chamtamula, Mahadevi Bhattideva commissioned a monastery for the teachers of the Bhaushrutiya (Bhauśrutīya) Buddhist sect. Mahadevi Kodabalishri (Kodabaliśrī) commissioned a monastery for the leaders of the Mahishasaka (Mahiśāsaka) sect. Chandrashri (Candraśrī), an upasika performed many religious activities in favour of the Apara mahavina seliya sect. A stupa (now termed as Stupa No. 9 at Nagarjunakonda) was renovated during Ehuvala's reign. Kumara nandin, a merchant, installed an image of Buddha with a Sanskrit inscription during the same period.