Кіріспе

Персиялық-американдық жазушы Мырза Ахмад Сохраб (21 наурыз 1890 жыл – 20 сәуір 1958 жыл) – 1912 жылдан 1919 жылға дейін Абдул-Баханың хатшысы және аудармашысы болған персиялық-американдық жазушы және бахаи. Ол Нью-Йоркте «Жаңа тарих қоғамы» мен «Шығыс пен Батыстың керуені» ұйымдарын бірлесіп құрды және 1939 жылы Шоги Эффенди оны бахаи дінінен шеттетуге ұқтырды.

Ерте өмір

Бахаи дінінде Седеде, Исфахан провинциясында, Парсы (қазіргі Иран) туған Сохрабтың әкесі Абдул Баги Мұхаммедтің ұрпағы еді. Абдул Баги қаладағы басты бояушы болып жұмыс істеген. Сохрабтың анасы мен әкесі екеуі де Мұхаммедтің немересі, Имам Хусейннің ұрпақтары екенін айтқан. Сохраб бірнеше айлық болғанда анасы қайтыс болды, ал ол өзінің жасөспірім кезінде Исфахан қаласындағы әжесімен бірге тұруға кетті.

Жаңа тарих қоғамы

1911 жылы ол "Персиялық-американдық білім беру қоғамы" деп аталатын ұйым құрды. Сол жылы ол "өз жұмысының мүддесі үшін" Еуропаға сапарлады. Сохраб 1912 жылдан 1919 жылға дейін Абдул-Баханың хатшысы және аудармашысы болды. 1919 жылы ол АҚШ-қа көшіп, Египеттің Порт-Саид портынан Нью-Йоркке S/S Yeboshi Maru кемесімен бірінші класс жолаушысы ретінде келді. 1920 жылдары Лос-Анджелесте тұрып, актриса Валеска Сурратт үшін Мария Магдалина туралы фильмнің сценарийін жазуға көмектесті. 1927 жылы Сесил Б. Демилл "Патшалардың патшасы" фильмін шығарды, ал олар бұл сценарийді өздерінен ұрлаған деп мәлімдеді. Сурратт 1928 жылы Сесил Б. Демилл және басқаларға сотқа шағымданып, Сохрабтың оған пьеса жазуға көмектескенін айтты. 1930 жылы сотқа жеткен бұл мәселе соттан тыс келісіммен аяқталды. Ол Нью-Йоркке Сурратт мырзамен іскерлік мәселелерді талқылау үшін бару қажет деп ойлады және осы арқылы Льюис Стюйвесант Чанлер және оның әйелі Джулимен танысты. Олар 1929 жылы бахаи дінінің ілімдерін таратудың жанама жолы ретінде "Жаңа тарих қоғамын" құрды. 1930 жылдың 10 наурызында "Мирза Ахмад Сохраб" Нью-Йорк қаласының АҚШ аудандық сотына азаматтық алу үшін өтініш берді. Өтініште оның жасы 39-да екені және 28 W 50th Street мекенжайында тұратыны көрсетілген.

Шығыс пен Батыс кербендері

Жаңа тарих қоғамы 1930 жылы Шығыс пен Батыс керуенін құрды, ал Шанлердің Нью-Йорк үйі енді Керуен үйі деп аталды. Бұл ұйым балалар мен жастарды Жаңа тарих қоғамына қосылуға дайындау мақсатында құрылды. Бұл топтың «Караван» атты тоқсан сайын жарық көретін журналы болды, онда Сохрабтың толық емес өмірбаяны алғаш рет жарияланды. (Өмірбаян 1959 жылы, оның қайтысынан кейін көп ұзамай, бірнеше қосымша абзацтармен қайта басылды, бірақ олар маңызды қосымша ақпарат бермейді.) «Шығыс пен Батыс керуені – білім беру қозғалысы, оның негізгі қызметі – халықаралық хат алмасу. Оның 37 елде 1300 бөлімшесі бар, жалпы мүше саны 100 000 бала, жасөспірім және ересектерді құрайды. Оның басылымдары, «Караван» журналы және «Жақын достар туралы нұсқаулық» сәйкесінше тоқсан сайын және ай сайын жарық көріп, оқырмандарды қозғалыстың өсуі мен әсері туралы хабардар етеді. Жаңа тарих қоғамы мен Керуен – бахаи идеалдары мен принциптерін таратуға бағытталған жеке қозғалыс, бахаи ұйымымен байланысы жоқ және тәуелсіз.» Сохраб бұған дейін бірнеше кітап, памфлеттер және киносценарий жариялаған еді. 1933 жылы Джули Шанлермен бірлесіп, бахаи қозғалысының көптеген оқиғаларын қамтитын кітап жазды; онда Бабтың оқиғасы, Бахаулланың Ридван бағындағы жариялануы, Тахира және Абдул-Баха туралы сипаттамалар келтірілген. Кітапта сонымен қатар бірнеше суреттер бар, олардың кейбіреулері бірегей болуы мүмкін.

Бөлік

Ханна Чанлер Сохраб пен Хорас Холлидің, "Америка бахаи әкімшілігіндегі маңызды тұлғалардың бірі" арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Бірақ Сохраб Нью-Йорк Рухани Ассамблеясына Жаңа Тарих қоғамының істерін бақылауға рұқсат бермеді. Холли сол кезде Ұлттық Рухани Ассамблея мүшесі болғандықтан, бұл қақтығысқа әкелді, нәтижесінде Сохраб пен Чанлерлер шамамен 1939 жылы бахаи қауымынан қуылды.

Неке

1912 жылы Абдул Бахамен бірге жүргенде Ахмад Хуанита Мари Сторчпен қысқаша кездесіп, оған ғашық бола бастады. Оның әкесі оны 1912 жылы Окленд және Сан-Францискода Абдул Бахамен кездесуге әкелген еді. Сторч отбасы сол кезде Калифорния штатының Аламеда округіндегі Окленд қаласында тұрды. Сохраб Палестинаға қайтып келді, бірақ Хуанитаға ғашықтық хаттар арқылы, "бес жүз хат" жазысып жүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, хаттар уақытша тоқтатылды, себебі олар тәркіленді немесе өткізілмеді, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін ғашықтар қайтадан жаңалықтармен алмасты (The Oakland Tribune, 26 желтоқсан 1919). Сохрабтың әйелі мен қызы Шоги Эффендиге адал болды және аттарын өзгертті.

Сот ісі

1941 жылы Аллен МакДэниел және басқалар Ұлттық рухани ассамблеяның мүшелері ретінде Сохрабқа «Бахаи» атауын пайдалануын тоқтату үшін сотқа шағым түсірді. Ұлттық рухани ассамблея бұл Сохрабтың «Бахаи дінімен байланысты және оны өкілдік етуге уәкілді» деген ой тудыратынын сезінді.

Бұл шағым Нью-Йорк округінің Жоғарғы сотында қарастырылды. Сот судьясы шағымды қабылдаудан бас тартып, «дауыскерлердің діннің атын монополиялауға құқығы жоқ. Өздерін сол діннің мүшелері деп жариялаған жауапкерлердің де діннің атын пайдалануға тең құқығы бар» деді.

Судья шағымды толықтыруға болатынын айтты және Ұлттық рухани ассамблея шағымдануға түсті, бірақ апелляциялық сот төменгі соттың шешімін күшінде қалдырды.

Соңғы жылдар

Карауан ақырында Бахаи дінімен байланысын үзді, бірақ Сохраб, Чанлер ханым және олардың ұйымдары екеуі де тірі болған кезде Бахаи дінімен байланыста екенін мәлімдеді. "Карауан" әлеуметтік идеалдарға негізделген, бүкіл әлемдік хат алмасу клубы ретінде бір кездері өмір сүрді. Бұған қоса, дәл осы мекенжайда "Карауан" сурет галереясы туралы әртүрлі сілтемелер бар. Чанлер ханым мен Сохрабтың жазбаларында да көрмелерге қатысты мәліметтер кездеседі. Сохраб 1958 жылдың 20 сәуірінде қайтыс болды. Оның некрологында ол "Америка Құрама Штаттарындағы Бахаи реформа қозғалысының жетекшісі және Шығыс пен Батыс керуенінің басшыларының бірі" деп сипатталған. Жаңа тарих қоғамы енді жоқ, ол Сохрабтан кейін өмір сүрген жоқ. Алайда, Шығыс пен Батыс керуені сақталып, қазір Бахаи дінімен ешқандай байланысы жоқ, ересектерге арналған итальян тілі курстарын ұсынатын "Карауан институтының" мекенжайында жұмыс істейді.

Шығармалары

Ахмад Сохрабтың күнделігі: Күнделік хаттары мен жазбалары (1912–1915). «Абдул-Баха Мысырда». Нью-Йорк: Дж. Х. Сирс және компаниясы, Жаңа тарих қоры үшін, 1929 ж. Бахаилердің Америка Құрама Штаттары мен Канададағы Ұлттық рухани ассамблеясының Баспа комитетінің мақұлдауымен. «Жүрек қиялдары», 1924 ж. «Жаңа адамзат» Сантьяго газетінде біршама уақыт жарияланды (1929 жылға дейін), нақты күні белгісіз. «Караван әні». Тағы бір басылым, 1930 ж., Нью-Йорк, The Grayzel Press, XII, 410 б. Нью-Йорк: Джордж Добсевадж, Жаңа тарих қоры үшін, 1930 ж. «Тірі суреттер». XIX ғасырдың Ұлы драмасында. (Жули Чанлермен бірге) Нью-Йорк: Жаңа тарих қоры, 132 E 65th Street, Нью-Йорк, 1933 ж. Қайта басылды. H Бахай: Лансинг, Мичиган, 2004 ж. «Мен оның айтқанын естідім». Абдул-Баханың сөздері, оның хатшысы жазған. Нью-Йорк: Жаңа тарих қоры, 1937 ж. Цифрлық түрде қайта басылды, Ист-Лансинг, Мичиган: H Бахай, 2004 ж. «Адамзат Киелі кітабы», (ред.), 743 б., Universal Publishing Co., 132 E 65th St, N. Y., 1939 ж. «Он тоғыз інжу-маржаннан тұратын парсы розариясы». Екінші басылым. Нью-Йорк, Шығыс және Батыс кербендері, жыл көрсетілмеген [194 ?]. Үшінші басылым. Нью-Йорк, Шығыс және Батыс кербендері, жыл көрсетілмеген [195 ?]. Басылым [4]. Нью-Йорк: Жаңа тарих қоғамы, жыл көрсетілмеген [1939]. «Абдул-Баханың немересі: ХХ ғасырдағы құлшылықтан шеттету оқиғасы». Нью-Йорк: Universal Publishing Co, Жаңа тарих қоры үшін, 1943 ж. Қайта басылды. H Бахай: Лансинг, Мичиган, 2004 ж. Брэнд, Макс және Мирза Ахмад Сохраб [либретто Макс Брэнд, және Джули Чанлер; Музыка Макс Брэнд]. «Қақпа»: Соли, хор және оркестр үшін екі бөлімдегі (19 сахна) сахналық оратория. 61-бет. Нью-Йорк: Associated Music Publishers, 1944 ж. «Абдул-Баханың өсиеті», Талдау. Нью-Йорк: Universal Publishing Co, 1944 ж. Қайта басылды. H Бахай: Лансинг, Мичиган, 2004 ж. «Құдайдың жоспары туралы әңгіме». Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін орын алған. Нью-Йорк: Жаңа тарих қоры, 1947 ж. Цифрлық түрде қайта басылды, Ист-Лансинг, Мичиган: H Бахай, 2004 ж. Иоас, Лерой, Льюис Стюйвесант [Жули Чанлер] Чанлер және Ахмад Сохраб. «Үш хат». [11] жапырақ. Нью-Йорк: Шығыс пен Батыс кербені, 1954 ж. «Діннің тірі мектептері». Вергилий Ферм, ред. Эймс, Айова: Littlefield, Adams & Co., 1956 ж. 19-тарау, «Бахаи ісі», Мирза Ахмад Сохраб жазған (309–314-беттер). «Менің Бахаилық паломнигім». Балалық шақтан орта жасқа дейінгі өмірбаян. Нью-Йорк: Жаңа тарих қоры, 1959 ж. Қайта басылды. H Бахай: Лансинг, Мичиган, 2004 ж.