Талопот пальмасы – Үндістан, Шри-Ланка және Оңтүстік-Шығыс Азияда өсетін сирек пальма түрі. Әлемдегі ең ірі гүлшоғырымен ерекшеленеді. 60 жылға дейін гүлдейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пальманың түрі. Талипот пальмасы – Үндістанның шығысы мен оңтүстігі және Шри-Ланкаға тән пальманың бір түрі. Ол сондай-ақ Камбоджада, Мьянмада, Таиландта және Андаман аралдарында өсіріледі. Бұл Corypha туысының бес қабылданған түрінің бірі. Бұл әлемдегі ең ірі гүлшоғыры бар гүлді өсімдік. Ол гүлдейтін және жеміс беретін кезге дейін 60 жылға дейін өмір сүреді. Одан кейін көп ұзамай қурап қалады.
Species of palm
Corypha umbraculifera, the talipot palm, is a species of palm native to eastern and southern India and Sri Lanka. It is also grown in Cambodia, Myanmar, Thailand and the Andaman Islands. It is one of the five accepted species in the genus Corypha. It is a flowering plant with the largest inflorescence in the world. It lives up to 60 years before bearing flowers and fruits. It dies shortly after.
Сипаттама
Бұл ең үлкен пальмалардың бірі, жеке даналарының биіктігі 30 метрге дейін жетеді, ал сабағының диаметрі 1,5 метрге жетеді. Бұл желкенді пальма (Arecaceae тайпасы Corypheae), диаметрі 60 сантиметрге дейін жететін үлкен, шоғырлы жапырақтары бар, олардың жапырақ сабағы 60 сантиметрге дейін, ал жапырақшалары 130-ға дейін болады. Талипот пальмасы кез келген өсімдіктердің арасындағы ең үлкен гүлшоғырына ие, оның ұзындығы 6 метрге жетеді және сабақ басында қалыптасатын тармақталған сабақтағы бірнеше миллионға дейін ұсақ гүлдерден тұрады (Арасея тұқымдасына жататын титан арумы, Amorphophallus titanum, ең үлкен тармақталмаған гүлшоғырына ие, ал Rafflesia arnoldii түрі әлемдегі ең үлкен жеке гүлге ие). Талипот пальмасы монокарпты, яғни 30-80 жасқа келгенде бір рет ғана гүлдейді. Жемістің пісіп жетілуіне шамамен бір жыл уақыт кетеді, нәтижесінде диаметрі 2,5 сантиметр болатын мыңдаған дөңгелек, сары-жасыл жемістер пайда болады, олардың әрқайсысы бір тұқымды қамтиды. Өсімдік жеміс бергеннен кейін қурап өледі.
It is one of the largest palms with individual specimens having reached heights of up to with stems up to in diameter. It is a fan palm (Arecaceae tribe Corypheae), with large, palmate leaves up to in diameter, with a petiole up to , and up to 130 leaflets. The talipot palm bears the largest inflorescence of any plant, long, consisting of one to several million small flowers borne on a branched stalk that forms at the top of the trunk (the titan arum, Amorphophallus titanum, from the family Araceae, has the largest unbranched inflorescence, and the species Rafflesia arnoldii has the world's largest single flower). The talipot palm is monocarpic, flowering only once, when it is 30 to 80 years old. It takes about a year for the fruit to mature, producing thousands of round, yellow green fruit in diameter, each containing a single seed. The plant dies after fruiting.
Тарату
Талипот пальмасы Оңтүстік Үндістан және Шри-Ланкада өсіріледі. Одан әрі, Камбоджа, Мьянма, Таиланд және Андаман аралдары сияқты Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде де өсіріледі. Қытайда да сирек кездеседі.
The talipot palm is cultivated in South India and Sri Lanka. It is also cultivated in Southeast Asian countries of Cambodia, Myanmar, Thailand and the Andaman Islands. It is also grown sparsely in China.
Қолданылуы
Тарихи тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Азия мен Оңтүстік-Шығыс Азияның әртүрлі мәдениеттерінде пальма жапырақтарына темір қаламмен жазылып, қолжазбалар жасалған. Филиппинде оны жергілікті тұрғындар buri немесе buli деп атайды. Жапырақтары шатыр ретінде пайдаланылады, ал шырынынан пальма шарабы жасалады. Оңтүстік Үндістанда пальма жапырақтары егіншілерге арналған қолшатыр жасауға қолданылады. Бұл ағаш малаялам тілінде кудапана (കുടപ്പന), одия тілінде тало (/t//aː//l//oʊ /, ତାଳ), телугу тілінде sreetalam (శ్రీతాళం) және тамил тілінде кудайпанай (குடைப்பனை) деп аталады, бұл «қолшатыр пальмасы» деген мағынаны білдіреді. Шри-Ланкада жергілікті сингаль халқы бұл өсімдікті тала (තල) деп біледі. Камбоджада пальма треанг деп аталады (бұрын француз тілінде латаниер деп те аталған), және бұрын діни қолжазбаларды жазу үшін кеңінен қолданылған. Соңғы кезде бұл жапырақтарды дәстүрлі емшілер мен болжаушылар пайдаланады. Піскен жапырақтарынан шатыр, кілем және бас киімдер жасалады. Жапырақ тіліктері таяқ, жебе және тор жасауға қолданылады. Балықшылар төмен су кезінде балықты ұйыту үшін жемісті пайдаланады.
Historically, the leaves were written upon in various South Asian and South East Asian cultures using an iron stylus to create palm leaf manuscripts. In the Philippines, it is locally known as buri or buli. The leaves are also used for thatching, and the sap is tapped to make palm wine. In South India, the palm leaves are used to make umbrellas for agricultural workers. The tree is known as kudapana (കുടപ്പന) in Malayalam, talo (/t//aː//l//oʊ /, ତାଳ) in Odia, sreetalam (శ్రీతాళం) in Telugu and kudaipanai (குடைப்பனை) in Tamil, which means umbrella palm. The plant is known as tala (තල) in Sri Lanka, by local Sinhalese people. In Cambodia, the palm is known as tréang (it was also known by the French name latanier), and as noted above was extensively used in the past to write religious manuscripts. In recent times the leaf media has been used by traditional healers and soothsayers. The mature leaves are used to make thatches, mats and hats. The petioles can be used in the manufacture of canes, arrows and netting needles. At low tide, fishers use the fruit to stupefy fish.