Кіріспе

Мэттью Луни – Джером Бити-дың (1916-2002) балаларға арналған төрт ғылыми-фантастикалық кітаптар сериясының басты кейіпкері. Мэттьюдің қарындасы Мария Луни – Битидің соңғы үш кітабының басты кейіпкері. Looney сериясының барлық кітабын белгілі карикатурист Гаан Уилсон суреттеген.

Серияның жалпы көрінісі

Мэтью Луни кітаптары Айдағы Платон кратерінде тұратын аға-іні Мэтью мен Мария Лунидің оқиғаларын баяндайды. Битидің әңгімелерінде Ай тұрғындары – толыққанды дамыған адам емес цивилизация. Битидің ойдан шығарған Ай тұрғындары – бұл Айда ғарыш киімдерінің көмегінсіз өмір сүретін, ауаның орнына вакуумды «тыныс алатын» жергілікті түрлер. Кітаптардағы қайта-қайта келетін тақырып – Мэтьюдың сыртқы ғарыш, әсіресе Жер туралы көбірек білуге деген құштарлығы. Серияның басында ол аспанға қарап, Жерде кімдердің өмір сүріп жатыр екен деп ойлайды. Балалар әдебиетіндегі көптеген бала кейіпкерлері сияқты, Луни балалары ата-аналарымен, достарымен және қарсыластарымен күресіп, мектеп жасындағы қуаныштар мен алаңдаулардың қалыпты жиынтығымен айналысады. Олардың әкесі «ұнтақ фабрикасында» жұмыс істейді, бірақ Мэтью өзінің ағасы, контр-адмирал Луни сияқты әскери мансаптың қызықты мүмкіндігіне қызығады. Оның кіші әпкесі Мария мектептен кейін спортпен айналысуды және ең жақсы досы әрі қарсыласы Гестермен қиындықтарға тап болуды жақсы көреді. Оқиғалар барысында Луни балалары ғарыш пираттарымен, Ай мен Марс арасындағы соғыспен, Жердегі өмірдің «жаңадан табылуымен» және Жер циркінің шабуылымен бетпе-бет келеді.

"Ғарыш дәуірінің" әсері

Жером Битти-младший өзінің сериясын 1960 жылдардың басында, ғарыш дәуірінің бастапқы кезеңінде жазды. Сол кезде 20 ғасыр балалары ғарышқа қатысты миссиялар мен өмір бойында Айға саяхаттау мүмкіндігіне ерекше қызығушылық танытты. NASA-ның Аполлон бағдарламасы да оқиғаларға тікелей қатысты. Мысалы, бір эпизодта Мэтью жер тұрғындарының Айды "зерттеуге" жасаған алғашқы, әлсіз талпыныстарын көреді. Битти Мэтью Лунидің Жерге деген құштарлығын және жаңалықтар ашуға ұмтылысын әдеби тәсіл ретінде қолданады. Оқырмандары Мэтью Луниге өзінің оқиғаға құштарлығы мен ғарыш зерттеулеріне деген қызығушылығы себепті жақындық сезінеді. 1960 жылдары, адамзат алғаш рет ғарыш кеңістігін зерттей бастаған кезде өскен балалар, өздерін сол дәуірде өскен Ай баласының бейнесінде көретін.

Жариялану жағдайы

Лоуни кітаптары 1980-ші жылдарға дейін үлкен танымал болғанмен, көбінесе мектеп оқушылары мен ересек болып үлгермеген балалар оқыған, қазіргі таңда басылмайды. Серияның соңғы баспагері, Авон Камелот, 1999 жылы ХарперКоллинс компаниясымен сатып алынды. Лоуни сериясы әлі де қоғамдық кітапханалар жүйесінде тұрақты оқырмандарына ие. Интернет арқылы қолданылған кітаптарды әлі де сатып алуға болады.