Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз суретшісі (1745–1830)
French painter (1745–1830)
Жан Пьер Норблин де Ла Гурден (Jan Piotr Norblin; 15 шілде 1745 – 23 ақпан 1830) – француз суретшісі, суретші, гравер және карикатурист. Францияда туған ол 1774 жылдан 1796 жылға дейін Польшада тұрды. Ол Польшадағы ағарту дәуірінің ең маңызды суретшілерінің бірі саналады. Польшада үлкен жетістіктерге жеткен ол елдегі көрнекті отбасылардан көптеген тапсырыстар алып, көп жылдар бойы онда тұрды. Оның стилі Антуан Уоттоның ықпалын көрсетті, рококо дәстүріндегі тартымды мерекелер мен ауылдық тойларды күнделікті өмір мен қазіргі саяси оқиғалардың панорамасымен біріктірді, бұл оқиғалар журналистік дәлдікпен бейнеленді. Ол Польша-Литва одағының соңғы жылдарындағы әлеуметтік топтардың өкілдерінен тұратын портреттер галереясын жасады.
Jean Pierre Norblin de La Gourdaine (Jan Piotr Norblin; 15 July 1745 – 23 February 1830) was a French painter, draughtsman, engraver and caricaturist. Born in France, from 1774 to 1796 he resided in Poland. He is considered one of the most important painters of the Enlightenment in Poland. He achieved great success in Poland. Given many commissions from some of the most notable families of the country, he stayed there for many years. His style showed the influence of Antoine Watteau, and combined the Rococo tradition of charming fêtes galantes and fêtes champêtres with a panorama of daily life and current political events, captured with journalistic accuracy. He created a gallery of portraits of representatives of all social classes in the last years of the Polish–Lithuanian Commonwealth.
Өмір
1745 жылы Мисси-сюр-Ионн қаласында туған Норблин өзінің мансабын 1760-шы жылдардың басында Францияда бастады (оның алғашқы белгілі туындылары 1763 жылға жатады). Кейіннен ол Рембрандт пен Ваттоның ықпалына түсті. 1763 жылы ол париждік суретші Жак Филипп Каресмнің шеберханасында тәлім алды, ал 1765 жылы Франческо Казановамен бірге жұмыс істеді. 1765 жылы ол Корольдік Сурет және Мүсін Академиясына қабылданды, ал 1770-71 жылдары Париждегі Корольдік Ұстаздар Мекемесінде Луи Мишель ван Луменің басшылығымен оқыды. 1771-1774 жылдары Париж, Лондон және Спа қалаларында жұмыс істеді. 1772 немесе 1774 жылы ол поляк князі Адам Казимир Чарторыскимен танысты, онымен екі жыл бойы саяхаттап, Польшаға шақырылды. 1774 жылдан бастап ол Чарторыски әулетіне қызмет етті және олардың сарай суретшісі мен балаларының тәрбиешісі болды. Оның ерте туындыларының ішінде ең танымалдары – Игнатий Красицкийдің «Мышеида» поэмасына салған суреттері. Ол Пулавы және Повузки иеліктерінде жергілікті Чарторыски иеліктерінің суретшісі және безендірушісі болып жұмыс істеді. Кейіннен ол Аркадиядағы (Ньеборов) Радзивилл әулеті және король Станислав Август Понятовский үшін де жұмыс істеді. Ол Варшаваға қоныстанды, бұл оған Польша-Литва Ұлттық Достастығының соңғы жылдарындағы маңызды тарихи оқиғалардың куәсі болуға және оларды бейнелеуге мүмкіндік берді. Ол 3 мамыр Конституциясының қабылдануын асығыс сызбаларында көрсетті және Костюшко көтерілісінің куәгері және суретші-тарихшысы ретінде танымал болды, ол осы оқиғаның көптеген танымал эпизодтарын суреттерінде бейнеледі: сәуірдегі Варшава көтерілісінен бастап, Ескі нарық алаңында Тарговица сатқындарының жазалануына дейін, Рацлавице шайқасы мен Прага қырғынына дейін. 1804 жылы Францияға оралғаннан кейін ол Польша кезеңіндегі эскиздерінің негізінде сурет салуды жалғастырды, сонымен қатар Наполеон соғыстарының кезеңін де бейнеледі. 1830 жылы Парижде қайтыс болды. Норблиннің Польшадағы шәкірттері Александр Орловский, Михал Плонский және Ян Рустем болды. Ол Франсуа Буше, Губерт Роберт және Рембрандттың туындыларын қоса алғанда, қызықты өнер коллекциясын жинады. Жан-Пьер Норблин де Ла Гурден – Стефан Норблиннің (толық аты: Юлиуш Стефан Норблин де ла Гурден; Варшава, 29 маусым 1892 – 12 тамыз 1952, Сан-Франциско, Калифорния) атасы. Польшада, Үндістанда (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде) және АҚШ-та жұмыс істеген Стефан Норблиннің суреттері 1990-шы жылдары Үндістанда қайта жаңғырылып, Раджастхандағы махараджалардың сарайларын безендірді. Оның туындыларынан кейінгі көптеген көрмелердің бірі 2011 жылдың 3 қыркүйегінен 9 қазанына дейін Сталова Вола облыстық мұражайында өтті.
Born in Misy sur Yonne in 1745, Norblin started his career in France, in the early 1760s (his first known works date to 1763). Later he became influenced by Rembrandt and Watteau. Around 1763 he trained in the studio of Parisian painter Jacques Philippe Caresme and around 1765 he worked with Francesco Casanova. In 1765 he entered the Académie Royale de Peinture et de Sculpture, and in 1770–71 he studied under Louis Michel van Loo at the Ecole Royale des Elèves Protégés, all in Paris. Around 1771–74 he worked in Paris, London, and Spa. Around 1772 or 1774 he met Polish Prince Adam Kazimierz Czartoryski, with whom he traveled for two years and by whom he was invited to Poland. From 1774 he worked for the magnate family of Czartoryski and became their court artist and tutor for the children. Among his early works the most prominent are his illustrations to Myszeida, a poem by Ignacy Krasicki. He worked in Puławy and at Powązki estates as painter and decorator of local Czartoryski's estates. Later he also worked for the Radziwiłł family in Arkadia (Nieborów) and for King Stanisław August Poniatowski. He settled in Warsaw and this move allowed him to witness and illustrate many important historical moments of the last years of the Polish Lithuanian Commonwealth. His hurriedly sketched drawings illustrated the passing of the Constitution of the 3 May and soon he became famous as the eye witness and painter chronicler of the Kościuszko Uprising, immortalising many of the most famous events of that event in his paintings: from the Warsaw Uprising in April and the consequent hanging of Targowica traitors in the Old Market Square, through the battle of Racławice to Massacre of Praga. After his return to France in 1804 he still continued to paint based on some of his Poland era drafts, but he also illustrated other contemporary events, among them the times of the Napoleon's wars. He died in Paris in 1830. Norblin's students in Poland included Aleksander Orłowski, Michał Płoński and Jan Rustem. He assembled an interesting art collection, including works by François Boucher, Hubert Robert and Rembrandt. Jean Pierre Norblin de La Gourdaine was the great grandfather of an equally accomplished artist, Stefan Norblin (full name: Juliusz Stefan Norblin de la Gourdaine; Warsaw, 29 June 1892 – 12 August 1952, San Francisco, California). The paintings of Stefan Norblin, who worked in Poland, India (during World War II) and the United States, were rediscovered in the 1990s in India, where they decorate maharajas' palaces, e. g., in Rajasthan. One of many post war exhibition of his works took place at the Regional Museum in Stalowa Wola, 3 September – 9 October 2011.