Кіріспе

Шейхантаур, Таһурдағы Шейх Ховенди кесенесі – Өзбекстан, Ташкент қаласындағы сәулеттік ескерткіш.

Ховенди ат-Тахур

Шейх Ховенди Тахурда (Шейхантаурда) 13 ғасырдың соңында дүниеге келді. Ол сейид еді, яғни Мұхаммед пайғамбардың Құрайыш тайпасынан тараған деп есептелінетін. Оның әкесі, шейх Омар, Омар ибн әл-Хаттабтың он жетінші ұрпағының тікелей ұрпағы саналғандықтан, осы әулеттің еркек мүшелері Хожа және Ариф (Хуаджа) атағын да алып жүрді. Шейх Хожа Омар суфи және дервиш Хасан Болгаридің ізбасарларының бірі болды. Ол Ислам дінін тарату мақсатымен Ташкентке келді. Кейіннен ол өмірінің соңына дейін Богистон таулы мекеніне қоныс аударды. Осылайша, шейх Ходжа Ховендидің туған жері Тахур – Өзбекстанның Ташкент облысындағы Чарвак көліне жақын орналасқан Богистон болып табылады. Жас Шайхантаур Яси қаласында (қазіргі Қазақстандағы Түркістан) дервиштердің Ясавия тәріқатына қабылданды.

Шейхантаур кесенесі

Шейхантаурдың мазары (мавзолейі) 14 ғасырда салынған, бірақ оның сыртқы түрі жылдар бойы көп рет өзгерген. Мавзолейдің көлемі: ені 16,2 x 9 метр, биіктігі 12,8 метр.

Шайхантаур қорымы

Мавзолейді жерлеу кешені қоршап тұр, және осы кешенге әулие өз атын берген. Кеңес кезеңіне дейін Шайхантаур атауы Ташкент қаласының бірнеше ауданына (жергілікті махалла) қолданылған. Содан бері Ташкент тарихындағы көптеген көрнекті тұлғалар осы жерге жерленген. Олардың бірі – Шейхантаурдың хакемі (махалла басшысы) Юнус Хожа, ол 18 ғасырда Ташкент жартылай тәуелсіз қала-мемлекет болған кезде билеуші болған. Тағы бір ерекше тұлға, осы жерге жерленген – Алимқұл Парварчи, ол 1864-1865 жылдары Ташкентті орыстардан қорғаған Коканд генералы, бірақ кейін Шымкент түбіндегі шайқаста қаза тапты. Бұл, 1865 жылы генерал Михаил Григорьевич Черняевтың Ташкентті екі күн қоршауына себеп болды, нәтижесінде қала басып алынды. Шайхантаур жерлеу кешеніндегі он алты ескерткіштің тек үшеуі бүгінгі күнге дейін сақталған. Осы жерде Шайхантаур мавзолесімен қатар Қалдырғочбий мавзолесі мен Моғолстанның Юнус хан мавзолесі де орналасқан.