Кіріспе
Ирландия еркін мемлекетінің ұлттық заңы. 1924 жылғы Соттар туралы заң (Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924) – Оирехтас (No. 10 of 1924) қабылдаған, Ирландия еркін мемлекеті (қазіргі Ирландия немесе Ирландия Республикасы) үшін жаңа сот жүйесін құрған заң. Жаңа соттардың ішінде Ирландия еркін мемлекетінің Жоғарғы соты болды, және осы Заң бойынша Ирландия еркін мемлекетінің бірінші Бас судьясы тағайындалды. Заң қолданысқа енгеннен кейін, Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінің құрамында болған кезде Ұлыбритания Парламенті құрған бұрынғы соттар жұмысын тоқтатты. Осы процеске паралель, 1919 жылы Тәуелсіздік соғысы кезінде құрылған революциялық Дэйл соттары жүйесі де 1923 және 1925 жылдары қабылданған заңдармен таратылды. Заңның толық атауы: Саорстат Эйрен Конституциясына сәйкес және әділеттілікті жақсартуға бағытталған мақсаттар үшін соттарды құру туралы заң. [12 сәуір, 1924 ж.]
The Courts of Justice Act 1924 (Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924) was an Act of the Oireachtas (No. 10 of 1924) that established a new system of courts for the Irish Free State (now Ireland or the Republic of Ireland). Among the new courts was the Supreme Court of the Irish Free State, and the first Chief Justice of the Irish Free State was also appointed under the Act. Once the Act came into operation, the courts previously established by the Parliament of the United Kingdom (when Ireland was still part of the United Kingdom of Great Britain and Ireland) ceased to exist. In parallel with this process, the revolutionary Dáil Courts system created in 1919 during the War of Independence was also wound up, by Acts passed in 1923 and 1925. The long title of the Act was:
An Act for the establishment of courts of justice pursuant to the Constitution of Saorstát Éireann and for purposes relating to the better administration of justice. [12th April, 1924.]
Сот төрешілерін тағайындау
Осы Заң бойынша құрылған соттарға ескі сот жүйесінде қызмет атқарған екі судья ғана тағайындалды: 1912 жылдан бері Ирландиядағы Рельс сақтаушысы болған Чарльз О'Коннор Жоғарғы Сотқа, ал Уильям Уайли – Жоғары Сотқа тағайындалды.
Жоғары сот округінің сотының жойылуы
Заң Дублинде және көршілес округтерде ауыр қылмыстық істерді қарау үшін Орталық қылмыстық сотты құрды, сондай-ақ Дублиннен тыс жерлерде Жоғары соттың округтік соттарына (фактыде, жаңа аталған Assizes) осылай істеуге рұқсат берді. Бірақ осы соттарға арналған тапсырыстар ешқашан жіберілмеді, нәтижесінде сотқа жіберілген, бірақ сотталмаған күдіктілердің саны артып кетті. Заңнамаға түзетулер (1926 жылғы Соттар туралы заң) Жоғары соттың округтік соттарын таратып, олардың құзыретін Орталық қылмыстық сотқа берді. 2003 жылы Орталық қылмыстық сот Лимерикте отырыс өткізгенге дейін Дублиннен тыс жерде ауыр қылмыстық іс қайтадан қарастырылмады.
Тазалық кеңесінің Сот комитетінің алдында шағымдану құқығын жою
Конституция (22-ші түзету) 1933 жылғы заңы Ирландия еркін мемлекетінің Жоғарғы сотынан Ұлыбританияның құпия кеңесінің сот комитетіне шағымдану құқығын жойды. Сот комитеті Мурға қарсы Бас прокурор ісінде 1931 жылғы Вестминстер статутының Ирландия еркін мемлекетіне Англо-ирланд шартын бұзуға қарамастан, осыны бір жақты түрде жасауға рұқсат бергенін мойындады.
1937 жылғы Конституциядан кейін
1924 жылғы заңмен құрылған сот жүйесі келесі ондаған жылдар бойы көбінесе өзгеріссіз сақталды. 1961 жылғы «Соттар (құрылу және құрамы)» заңы 1937 жылғы Конституцияда көзделген жаңа соттарды құрғанда, барлық қолданыстағы соттарды бұрынғы юрисдикцияларын сақтап, қайта құрды (атауларынан «әділет» деген сөзді алып тастау арқылы мағынасын нақтылады). 1972 жылы үш судьядан тұратын алқамен, қазылар алқасынан өзгеше, белгілі бір қылмыстарды қарау үшін Арнайы қылмыстық сот құрылды. 2014 жылы, Конституцияға өткен жылы енгізілген өзгерістен кейін, Жоғарғы Соттан шағымдарды қарау құзыретімен Апелляциялық сот құрылды.