Кіріспе
Иран Ислам революциялық гвардиясының теңіз күштері (IRGCN; نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی; парсы тілінде ресми түрде NEDSA деп қысқартылып, сондай-ақ Sepah теңіз күштері деп белгілі) – 1985 жылы құрылған Ислам революциялық гвардиясының теңіз соғыс күштері және Иран Ислам Республикасының дәстүрлі теңіз күштерімен қатар жұмыс істейтін Иранның екі теңіз күшінің бірі. Ислам революциялық гвардиясының теңіз күштері Перс шығанағындағы Иранның жағажайлық нысандары, жағалаулары мен аралдарын қорғау және конвенциялық емес соғысты қолдау үшін өз мүмкіндіктерін үнемі жетілдіріп келеді.
the navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps
The Islamic Revolutionary Guard Corps Navy (IRGCN; نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی; officially abbreviated in Persian as NEDSA and also known as the Sepah Navy) is the naval warfare service of the Islamic Revolutionary Guard Corps founded in 1985, and one of the two maritime forces of Iran, parallel to the conventional Islamic Republic of Iran Navy. IRGC's Navy has steadily improved its capabilities to support unconventional warfare and defend Iran's offshore facilities, coastlines, and islands in the Persian Gulf.
Атауы
Күштер парсы тіліндегі ресми аббревиатурасымен "NEDSA" деп белгілі.
Иран-Ирак соғысы (1985-1988 жж.)
1985 жылдың 17 қыркүйегінде Иранның жоғарғы басшысы және бас қолбасшысы Рухолла Хомейни Ислам революциялық гвардиясына үш тармақ құруға бұйрық берді, оның ішінде теңіз күштері де болды. Ұзақ өтпей, Хосейн Алайи теңіз күштерінің командирі болып тағайындалды. 1988 жылы Иран мен АҚШ арасындағы "Дұға ететін мантис" операциясы кезінде Иранның операциялық флотының жартысы жойылды немесе ауыр зақымдалды. АҚШ AH 1T Sea Cobra ұшағы апатқа ұшырағаннан 2 адам қаза тапты. Иран 1 фрегаттан (экипаждың 45 мүшесі қаза тапты), 1 канонерлік қайықтан (11 адам қаза тапты), 3 жылдам қайықтан, 1 фрегаттан және 2 платформадан айырылды.
Корольдік теңіз флотымен байланыстар
2004 жылдың 21 маусымында Революциялық гвардияның әскери-теңіз күштері Перс шығанағында ирактық өзендік патрульдік күштерін оқыту кезінде сегіз теңізші мен Корольдік теңіз жаяу әскерінің сарбазы ұсталды. 2007 жылдың 23 наурызында "Корнуолл" кемесінен тағы 15 теңізші мен Корольдік теңіз жаяу әскерінің сарбазы Перс шығанағында Революциялық гвардияның әскери-теңіз күштері тарапынан ұсталды.
АҚШ-тың әскери-теңіз флотымен байланыстар
2008 жылдың 7 қаңтарында АҚШ ресми өкілдері Иранның бес моторлық қайығы Перс шығанағында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелерін "қорқытты" деп мәлімдеді. ИДРК моторлық қайықтары қауіпті әрекеттер жасап, бір жағдайда АҚШ әскери кемелеріне 180 метрге дейін жақындады. АҚШ Әскери-теңіз күштері Иран қайықтарынан радиохабарлама алғанын хабарлады: "Мен сіздерге келе жатырмын. Бірнеше минуттан кейін жарылыс болады". Осыдан кейін АҚШ кемелері қаруларын дайындап, ирандық қайықтың біріне атуға дайын тұрғанда, ирандық моторлық қайықтар (дегенмен) ақ жәшіктерді АҚШ кемелерінің алдына суға тастады, жәшіктердің ішінде не бар екені белгісіз болды. Ирандық шенеуніктер мен әскери командирлер кейіннен оқиғаны қалыпты жағдай деп сипаттап, радиохабарлама жібергендерін жоққа шығарды. АҚШ Иранның моторлық қайықтары Ормуз бұғазында АҚШ кемелеріне шабуыл жасаған видеоны жариялағаннан кейін, Иран АҚШ видеосы жасалған деп мәлімдеген соң, оқиғаның өзінің видеосын жариялады. 2016 жылдың 12 қаңтарында 10 американдық теңізші ИРК қызметкерлері Фарси аралының жағалауында ұсталды, бұл арал ИРК-ның теңіз базасы болып табылады. Американдық шенеуніктер теңізшілер оқу миссиясында болғанда, қайықтарының бірінде техникалық бұзылу болғанын мәлімдеді. Осы уақыт ішінде кеме Иранның теңіз аумағына ілігіп, ИРК теңіз бөлімдерін жауап беруге және екі кемені де ұстауға себепкер болды. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Керри жағдайды басу үшін ирандық шенеуніктермен телефон арқылы сөйлесті. Ирандық шенеуніктер теңізшілер ұсталғанын, бірақ оқиғаның қателік екенін түсініп, бірнеше сағат ішінде босатылатынын айтты. 2019 жылы ИРК Теңіз күштері Оман шығанағында халықаралық кемелерге бірнеше шабуылдар жасап, кемелерді Иранға алып кетті. Осының нәтижесінде АҚШ Халықаралық теңіз қауіпсіздігі құрылымын (IMSC) құрды, ол Таяу Шығыстағы маңызды су жолдарындағы қадағалау мен қауіпсіздікті күшейтеді, деп мәлімдеді Қорғаныс министрінің орынбасары Майкл Малрой.
Әскери ілім және стратегия
Иран революциялық корпусының теңіз күштері мен Артеш теңіз күштерінің функциялары мен жауапкершілік аймақтары қабаттасқанымен, олар оқытылу және жабдықталу тұрғысынан, ал ең бастысы – соғысу тәсілдері жағынан ерекшеленеді. Революциялық гвардияның теңіз күштері шағын, жылдам шабуылдық кемелердің көптеген қорына ие және асимметриялық шабуылдар мен кері шегіну тактикасына маманданған. Ол теңіздегі партизандық күшке көбірек ұқсайды және жағалау қорғанысы, кемеге қарсы зымырандар мен миналардың үлкен арсеналын сақтайды. Сонымен қатар, оның құрамында Сепах теңіз күштерінің арнайы күштері (С.Н.С.Ф.) деп аталатын Такавар (арнайы күш) бөлімшесі бар. 2022 жылы Иран революциялық корпусының теңіз күштері әдеттегі жасыл түсті ақ түске ауыстырып, жаңа форма ұсынды.