Кіріспе
455-456 жылдар аралығындағы Рим императоры, Рим императоры Эпархий Авитус. "Кейінгі Рим империясының просопографиясы" оған осылай ат берген (456/7 жылы қайтыс болған). 455 жылдың шілдесінен 456 жылдың қазанына дейін Батыс Рим империясының императоры болды. Ол Галлия тегінен шыққан сенатор және азаматтық және әскери басқаруда жоғары лауазымды шенеунік, сондай-ақ Пьяченца епископы еді. Ол Батыс Рим империясын тек Италиямен шектеуге саяси және әкімшілік тұрғыдан қарсы болды. Сондықтан император ретінде ол империялық басқаруға бірнеше галликалық сенаторларды тағайындады; алайда, бұл саясат сенаторлық аристократия мен 455 жылы вандалдардың қаланы тонауынан зардап шеккен Рим халқы тарапынан қарсылыққа ұшырады. Авитус вестготтармен, әсіресе олардың королі Теодорих II-мен жақсы қарым-қатынаста болды, ол оның досы болған және Авитусты император деп жариялаған. Дегенмен, вестготтар мен римдіктер арасындағы берік және пайдалы одақ құру мүмкіндігі Теодорихтің Авитус бұйрығымен Испанияға шабуыл жасауымен жойылды, ол оны Авитустың қарсыластары – көтерілісшіл римдік генералдарға қарсы қолдау көрсетуден алды.
the Roman emperor
Eparchius AvitusThis is the name given by the ''[[Prosopography of the Later Roman Empire (died 456/7) was Roman emperor of the Western Empire from July 455 to October 456. He was a senator of Gallic extraction and a high ranking officer both in the civil and military administration, as well as Bishop of Piacenza. He opposed the reduction of the Western Roman Empire to Italy alone, both politically and from an administrative point of view. For this reason, as Emperor he introduced several Gallic senators in the Imperial administration; this policy, however, was opposed by the senatorial aristocracy and by the people of Rome, who had suffered from the sack of the city by the Vandals in 455. Avitus had a good relationship with the Visigoths, in particular with their king Theodoric II, who was a friend of his and who acclaimed Avitus Emperor. The possibility of a strong and useful alliance between the Visigoths and Romans faded, however, when Theodoric invaded Hispania at Avitus' behest, which rendered him unable to help Avitus against the rebel Roman generals who deposed him.
Шығуы және ерте мансабы
Авитус Клермонт қаласында галло-римдік дворяндық отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, мүмкін, 421 жылы консул болған Агрикола. Авитустың екі ұлы болды: 455 жылы танымал болған және 507 жылға дейін өмір сүрген (vir illustris) Агрикола, және кейіннен император Юлий Непос кезінде патриций және магистер милитум болған Эктиций Авитус. Сонымен қатар, оның Папианилла атты қызы болды, ол Сидоний Аполлинарисқа үйленді. Оның хаттары мен мадақтаулары Авитустың өмірі мен заманы туралы маңызды мәліметтер береді. Авитус өз дәрежесіне сай жас адамдарға арналған оқу бағдарламасын, соның ішінде құқықтануды оқыды. 421 жылға дейін ол өз елі үшін салықты төмендетуді сұрап, қуатты патриций Флавий Констанцийге (421 жылы қысқа мерзімге император болған) елшілікке жіберілді. Бұл елшілік сәтті аяқталды. Оның туысы Теодор вестготтар патшасы Теодорих I сарайында тұтқын ретінде ұсталды. 425-426 жылдары Авитус онымен және патшамен кездесті, ол Авитусты өз сарайына кіруге рұқсат берді. 439 жылы Авитус Теодорихтің ұлы Теодорих II-мен танысты, ол кейіннен патша болды. Авитус жас Теодорихты латын поэзиясын оқуға ынталандырды. Содан кейін ол әскери қызметке түсіп, Ютунгтер мен Нориктерге (430-431) және Бургундияға (436) қарсы науқандарда магистер милитум Этийдің қол астында қызмет етті. 437 жылы vir illustris дәрежесіне көтерілгеннен кейін, ол Авернияға оралды, онда жоғары лауазымды қызмет атқарды, мүмкін Gallias бойынша магистер милитум болды. Сол жылы ол Клермонт маңында ғұндардың шабуылын жеңіп, Теодорихты Нарбон қаласын қоршаудан бас тартуға мәжбүр етті. 439 жылы ол Галлияның преториандық префекті болып тағайындалды және вестготтармен достық шартын жаңартты. 440 жылдың жазына дейін ол жеке өміріне көшіп, Клермонт маңындағы Авитакм деген поместьесінде тұрды. Мұнда ол 451 жылға дейін өмір сүрді, содан кейін Аттила бастаған ғұндар Батыс Рим империясына шабуыл жасады. Авитус Теодорихты Риммен одақтасуға көндірді, ал Теодорих пен Этийдің біріккен әскерлері Халлон шайқасында Аттилаға қарсы жеңіске жетті. Теодорих шайқаста қаза тапты.
Таққа отыр .
455 жылдың көктемінің соңында император Петроний Максим Авитусты қайта қызметке шақырды және оны magister militum, мүмкін praesentalis шеніне көтерді; Максим Авитусты әкесінен кейін таққа отырған Теодорих II сарайына Тулузаға елшілікке жіберді. Бұл елшілік жаңа патша мен оның халқын Империяның foederati ретінде бекітіп, жаңа императорға қолдау көрсетулерін сұрады. Авитус Теодорих сарайында болғанда, Петроний Максимустың (31 мамыр) қазасы және Гейзерик вандалдарының Римді тонағаны туралы жаңалық келді. Теодорих Авитусты Тулузада император деп жариялады; 9 шілдеде жаңа император Арелат (Арль) маңындағы Виернумда жиналған галлдық басшылар тарапынан жарияланды, ал кейін, шамамен 5 тамызда, Авитус Римге жеткенге дейін ол Рим Сенатының мойындауын алды. Авитус өзінің қолдау орталығы болған аймақта билігін бекіту үшін үш ай Галлияда қалды, содан кейін гот күштерімен күшейтілген галлдық әскермен Италияға аттанды. Ол сол провинцияда императорлық билікті қайта орнату үшін Норикумға сапар шеккен болуы мүмкін, содан кейін Равенна арқылы өтіп, онда жаңа патриций және magister militum Ремист, вестготтың басшылығымен гот әскерін қалдырды. 21 қыркүйекте ол, ақыры, Римге кірді.
Билікті біріктіру
Авитустың ықпалды күші 5 ғасырдың ортасында Батыс Рим империясының барлық маңызды тұлғаларының қолдауына тәуелді болды. Жаңа императорға азаматтық институттардың, Рим сенатының және Шығыс Рим императоры Маркианның, сондай-ақ әскердің және оның басшыларының (генералдар Мажориан мен Рицимер) және Гейзерик вандалдарының қолдауы қажет еді. 456 жылдың 1 қаңтарында Авитус консулдыққа ие болды, себебі дәстүр бойынша императорлар билікке келген жылдың басында консулдықты атқаратын. Бірақ, оның sine collega (екінші консулсыз) консулдығы Шығыс сарайынан мойын соқпады, ол Иоанн мен Варан есімді екі консулды тағайындады. Екі сарай консулдар жөнінде келісе алмағандықтан, әрқайсысы өз үміткерін ұсынды, бұл Авитустың Шығыс императорының мойынұсынуын алуға жасаған күш-жігеріне қарамастан, империяның екі бөлігі арасындағы қарым-қатынас қалыпты емес екенін көрсетеді.
Сыртқы саясат
Маркианның келісімдері мен 442 жылы император Валентиан III және вандал патшасы Гейзерик арасындағы келісім Италия жағалауындағы вандалдардың шабуылдарын және шапқыншылықтарын тоқтатуға жеткіліксіз болды. Авитус олармен уақытша қысқы бітімге қол жеткізді, бірақ 456 жылдың наурыз айында вандалдар Капуаны қиратты. Авитус Рицимерді Сицилияны қорғауға жіберді, және римдіктер вандалдарды екі рет жеңді: біріншісі Агриджентоның жанындағы құрлықтағы шайқаста, екіншісі Корсика жанындағы теңіз шайқасында. Авитус билеген кезде вестготтар Испанияға кеңейді, формальды түрде римдік рұхсатпен, бірақ іс жүзінде өз мүдделерін ілгерілету үшін. 455 жылы Авитус суэвтерге, содан кейін Теодорих II-ге елші, comes Фронтоны жіберіп, римдік билікті ресми мойындауды сұрады. Суэвтер Рим провинциясы Хиспания Тарраконенсиске шабуыл жасағанда, вестготтар 456 жылдың 5 қазанында Остургадан он екі миль қашықтықтағы Парамус алаңында оларды талқандап, Орбиго (Урбикус) жағалауындағы провинцияны империяның номиналды федераты ретінде басып алды.
Күз
Бұл арада Италия халқының "шетелдік" Авитусқа деген наразылығы күшейді. Римнің тонаудан зардап шеккен халқы, Авитуспен келген шетелдік әскерлердің талаптарымен усуласа, вандалдардың теңіз жолдарына бақылау орнатуынан азық-түлік тапшылығына ұшырады. Императорлық қазына дерлік тозды және халықтың қысымынан кейін вестгот гвардиясын таратып, Авитус олардың үлкен жалақысын төлеу үшін кейбір мүсіндердің қоласын балқытып сатуға мәжбүр болды. Халықтың наразылығына, императорлық гвардияның таратылуына және жеңістер арқылы қол жеткізген беделге сүйене отырып, Рицимер мен comes domesticorum Майориан Авитусқа қарсы бүлік көтерді; Император күздің басында Римді тастап, солтүстікке қарай жылжуға мәжбүр болды. Рицимер Рим Сенатын Авитусты тақтан түсіруге және 456 жылдың 17 қыркүйегінде Класседегі Палатиумда магистер милитум Ремистусты өлтіруге бұйрық берді. Авитус қарсы шараларға көшті. Біріншіден, ол Петроний Максимнің бұйрығымен вестготтарға жасаған елшілігіндегі серіктерінің бірі Мессианды жаңа магистер милитум ретінде таңдады; содан кейін ол, әрине, жақында таратып жіберген вестгот гвардиясын қайта жинау үшін Галлияға (Гидатий Арелатқа дейін) аттанды; соңында ол өз күштерін Рицимер әскерлеріне қарсы Пиаченца маңындағы шайқасқа бастап кетті. Император әскерімен бірге қалаға кіріп, Рицимер басқарған үлкен әскерге шабуыл жасады, бірақ Мессианды қоса алғанда, көптеген әскерлері қырғынға ұшырағаннан кейін Авитус 456 жылдың 17 немесе 18 қазанында қашып кетті. Рицимер дереу оның өмірін сақтап, Пьяченца епископы болуға мәжбүр етті.
Өлім
Авитустың галлдық жақтастары оның орнынан түсірілгеніне қарамастан, оны император деп мойындаған болуы мүмкін. Сидоний Аполлинарий Галлияда Марцелл атты адам ұйымдастырған және Авитусты таққа қайтаруға бағытталған сәтсіз төңкеріс туралы айтады. Испанияда тұрған замандас тарихшы Гидатий 457 жылды Авитустың билеген үшінші жылы деп санады; Авитустың өзінің ниеттері белгісіз, сондай-ақ оның қалай және қай күні қайтыс болғаны да белгісіз, осы оқиға туралы бірнеше әңгіме бар. Бір деректерде, Рим Сенаты оны өлімге кескенін естіп, Галлияға қашуға тырысқан, ресми түрде туған жері Аверниядағы Сент-Юлиан базиликасына сыйлықтар жеткізу үшін сапар шеккен; Григорий Турский айтуынша, ол осы сапарда қайтыс болған. Басқа деректерде оны ізбасарының бұйрығымен дарға асып немесе аштықтан өлтіргендігі айтылады. Авитус 457 жылы немесе 456 жылдың соңында, орнынан түсірілгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды және әулие Юлианның қабірінің жанында Брюдеде жерленді.
Екіншілік көздер
Джонс, Арнольд Хью Мартин, Джон Роберт Мартиндейл, Джон Моррис, "Эпархий Авитус 5", Кейінгі Рим империясының просопографиясы, 2-том, Кембридж университетінің баспасы, 1992, 196–198 бб. Матизен, Ральф В., "Авитус (9/10 шілде 455 – 17/18 қазан 456)", De Imperatoribus Romanis. Макс, Джеральд Э., Батыс Рим императорлары Авитус пен Мажорианның билігі кезіндегі саяси интригалар, Historia, 1979, 225–237 бб. Рэндерс Персон, Джастин Дэвис. "Барбарийлер мен римдіктер: Еуропаның туылуы, 400–700 жылдар". Оклахома университеті баспасы, Норман, 1983, 251 б.
Max, Gerald E., Political Intrigue During the Reigns of the Western Roman Emperors Avitus and Majorian, Historia, 1979, pp. 225–237. Randers Pehrson, Justine Davis. "Barbarians and Romans: The Birth Struggle of Europe, A. D. 400–700". Norman University of Oklahoma Press, 1983. p. 251.