2007 жылғы Халықаралық ғарыш станциясына ресейлік ұшу миссиясы
Soyuz TMA-10
2007 жылғы ресейлік ғарыш сапары: Халықаралық ғарыш стансасына (ISS) «Союз ТМА-10» ғарыш кемесімен экипаж жеткізілді. Байқоңырдан ұшырылды, экипаж мүшелерімен бірге ғарыш саяхатшысы да болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
2007 жылы Ресейлік экипажбен Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) ұшу
2007 Russian crewed spaceflight to the ISS
«Союз ТМА-10» – «Союз ТМА» ғарыш кемесін пайдаланып, адамдарды Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) және одан тасымалдау мақсатындағы ғарышқа ұшу миссиясы. Миссия 2007 жылдың 7 сәуірінде 17:31:09 UTC уақытында Байқоңыр ғарыш айлағынан «Союз FG» зымыран-тасымалдағыш құралымен ұшырылды. «Союз ТМА-10» ХҒС-ның 15-ші экспедициясының экипажының екі мүшесін және бір ғарышқа қатысушыны станцияға жеткізді. 2007 жылдың қазан айында «Союз ТМА-11» оны алмастырғанға дейін ол ғарыш станциясында авариялық құтқару кемесі ретінде қалды.
Soyuz TMA 10 was a human spaceflight mission using a Soyuz TMA spacecraft to transport personnel to and from the International Space Station (ISS). The mission began at 17:31:09 UTC on April 7, 2007 when the spacecraft was launched from the Baikonur Cosmodrome by a Soyuz FG launch vehicle. Soyuz TMA 10 brought to the station two members of ISS Expedition 15 crew, along with one spaceflight participant. It remained at the space station as an escape craft until it was replaced by Soyuz TMA 11 in October 2007.
Миссияның басты оқиғалары
Союз ТМА-10 2007 жылғы 9 сәуірде 22:10 UTC-де екі күндік еркін ұшудан кейін ХҒС-ке (ISS) қосылды. Оның екі ресейлік экипаж мүшесі ғарыш кемесі 2007 жылғы қазан айында Жерге оралғанға дейін станцияда болды. Ғарышқа қатысушы Чарльз Симони 21 сәуірде «Союз ТМА-9» арқылы Жерге оралды, алдында ХҒС-тің басқа кемеге беру рәсімдері 11 күнге созылды. «Союз ТМА-10» 21 қазанда 07:14 UTC-де ХҒС-тен ажырап, 09:47-де орбитадан шықты. Атмосфераға қайта кірген кезде ғарыш кемесі баллистикалық траекторияға көшті, нәтижесінде ол Арқалықтан батысқа қарай, Қазақстанның жоспарланған қондыру алаңының солтүстік-батысына орналасқан жерге қонды. Экипаж, ғарыш кемені қоршаған плазмадан туындаған байланыс үзілісі аяқталғаннан кейін траектория туралы хабарлады. (Баллистикалық траектория – қалыпты қайта кіру кезінде қандай да бір ақау туған жағдайда қосымша режім.) Тергеу комиссиясы баллистикалық қайта кірудің себебін ғарыш кемесінің басқару тақтасындағы кабельдің зақымдануы деп анықтады, ол «Союз» түсіру құралдарымен басқару тақтасын байланыстырды. Қондыру 10:36 GMT-де орын алды. Баллистикалық траекторияға кіру бұрын да болған, «Союз ТМА-1» миссиясы 6-шы экспедицияны Жерге қайтарған кезде. Қызметтік панельдегі коннектордың істен шығуы туралы ақпарат дұрыс емес еді. Шындығында, қызметтік модуль (PAO) қайта кіру модулінен (SA) ажыратылмады және кеме атмосфераға кері бағытта кірді. Қайта кіру модулі мен қызметтік модуль арасындағы қосылыс бұрандалары жарылмады. Жылудан зақымданған тіректер балқып, қайта кіру модулі қызметтік модульден бөлінді. Кеменің өзгерген траекториясы баллистикалық төтенше жағдайға қонуға себеп болды. Осындай жағдай 1969 жылы «Союз-5» миссиясы кезінде де болған. «Союз» қайта кіру модулінің барлық жағынан жылу оқшаулағышымен қорғалған, сондықтан экипаж люгі зақымдануына немесе жойылмауына дейін тіректер балқыды, осылайша экипаж құтқарылды. Ресейліктер «Союз ТМА-10» ақауын құпия сақтады, бірақ ол «Союз ТМА-11» миссиясында, бортында НАСА астронавы болғанда қайта орын алды. Бұл НАСА-ны ашуландырды (Тергеу комиссиясы оларға жалған мәлімдеме жасады) және бұл қосымша тергеуге, сондай-ақ ХҒС-те «Союз ТМА-12» және оның қосылыс тіректеріндегі жарылғыш бұрандаларын тексеру үшін арнайы ашық кеңістіктегі жұмыстарға (EVA) әкелді.
Soyuz TMA 10 docked to the ISS on April 9, 2007 at 22:10 UTC, following two days of free flight. Its two Russian crew members remained on the station until the spacecraft's return to Earth in October 2007. Spaceflight participant Charles Simonyi returned to Earth aboard Soyuz TMA 9 on April 21, following eleven days of ISS handover operations. TMA 10 undocked from the ISS at 07:14 UTC on October 21, and deorbit occurred at 09:47. During atmospheric re entry, the spacecraft transitioned to a ballistic reentry, resulting in it landing west of Arkalyk, approximately northwest of the intended Kazakhstan landing site. The trajectory was reported by the crew as soon as they came out of the communications blackout caused by plasma surrounding the spacecraft. (A ballistic trajectory is a backup re entry mode that takes over if something fails during normal re entry.) A Commission of Inquiry determined that the ballistic re entry was caused by damage to a cable in the spacecraft's control panel, which connected to the control panel with the Soyuz descent equipment. Landing occurred at 10:36 GMT. A ballistic trajectory entry had happened previously, with the Soyuz TMA 1 mission that returned Expedition 6. The information about the failure of a connector in service panel was faulty. In actuality, the Service module (PAO) had failed to separate from the re entry module (SA), and the ship had entered the atmosphere with the opposite orientation. Explosive bolts in connection struts between the Re entry module and the Service module had failed to explode. The heat had melted the failed struts and the re entry module had separated from the service module the changed trajectory of the ship had caused the switch to a ballistic emergency landing. The same situation had happened during the Soyuz 5 mission in 1969. The Soyuz re entry module was, and still is, protected on all sides with thermal insulation, so the struts melted before the crew entry hatch was damaged or destroyed, thus saving the crew. The Russians kept the failure of the Soyuz TMA 10 a secret until it happened again on the Soyuz TMA 11 with a NASA astronaut on board. This infuriated NASA (the Commission of Inquiry had lied to them) and this led to further investigation as well as special EVA activity on the ISS to check the docked Soyuz TMA 12 and its explosive bolts in their connection struts.