Кіріспе

Махисасака () – буддалық ойлау мектебінің бірі. Кейбір деректерге сәйкес, оның пайда болуы Екінші буддалық кеңесінде туған дауға байланысты болуы мүмкін. Дхармагуптака тобы б.з.д. 2-ші ғасырдың соңында немесе 1-ші ғасырдың басында Махисасака тобынан бөлініп шыққан деп саналады.

Тарих

Махисасакалардың пайда болуына қатысты екі негізгі мәлімет бар. Тхеравада Дипавамсасы Махисасака сектасы Сарвастивада сектасын құрды деп мәлімдейді. Дегенмен, "Сарипутрапарипричча" және "Самаябхедопарачаначаккра" Сарвастивадиндер Махисасакалар пайда болған ескі мектеп екенін көрсетеді. Андре Баро былай деп жазады:

Махисасакалар Солтүстік-Батыстан Оңтүстік Үндістанға, оның ішінде Нагарджунакондаға және тіпті Шри-Ланка аралына дейін тараған деп саналады. А.К. Уордердің сөзіне қарағанда, Үндістанның Махисасака сектасы Шри-Ланкада Тхеравадамен бірге орналасқан, бірақ кейіннен оларға сіңіп кеткен. 7-ші ғасырда Ицзин Махисасака, Дхармагуптака және Кашьяпияны Сарвастиваданың кіші секталары ретінде біріктірді және бұл үш секта "Үндістанның бес бөлігінде" кең таралмағанын, бірақ Одиянаның кейбір аймақтарында, Хотан патшалығында және Кучада орналасқанын айтты.

Сыртқы келбеті

148 және 170 жылдары аралығында парфяндық монах Ан Шигао Қытайға келіп, бес ірі үнді буддалық секталарында қолданылған монахтардың киімдерінің түсін сипаттайтын туындыны аударды (санскритте: кашая, «Да Бикиу Санкьян Вейи» деп аталады). Кейінірек аударылған «Шарипутрапариприкша» мәтінінде осы ақпаратты растайтын ұқсас үзінді кездеседі. Екі дереккөз де Махисасака сектасының мүшелерінің көк түсті киім кигенін көрсетеді. Махасангхика «Шарипутрапариприкшасының» тиісті бөлімінде былай делінген: «Махисака мектебі дхьянаны тәжірибелейді және терең түсінікке жетеді. Олар көк киім киеді».

Доктриналар

Махисасакалар төрт асыл шындықты бірдей уақытта зерделеуге болатынын айтқан. Махисасака сектасының пікірінше, барлық нәрсе бар, бірақ тек қазіргі сәтте ғана. Олар Сангхаға сыйлық берудің, Буддаға сыйлық беруден артық екенін де есептеген. Олар бұл мәселеде Дхармагуптакалармен келіспеген, себебі Дхармагуптакалар Буддаға сыйлық берудің Сангхаға сыйлық беруден артық деп санайтын. Факсианның 406 жыл шамасында Шри-Ланкадағы Абхагири вихарасынан Махисасака винаясының санскрит тіліндегі көшірмесін алғаны белгілі. Махисасака Винаясы 434 жылы Буддаджива және Чжу Даошенг тарапынан қытай тіліне аударылды. Осы Махисасака Винаясының аудармасы қытай буддалық канонында Тайшо Трипитака 1421 ретінде сақталған күйде қалды.

Махаяна шығармалары

Махаяна шексіз өмір сүру сутрасы Кушан империясы дәуірінде, біздің заманымыздың 1-ші және 2-ші ғасырларында Гандара аймағында гүлденген Махисасака бхикшуларының орденімен құрастырылған деп саналады. Ұзақ Сухавативуханың құрастырылуына Локоттаравада сектасы да зор үлес қосып, осы сутрада Махавастумен ортақ көптеген элементтер кездеседі. Бұл аудармалардың ең ерте нұсқалары солтүстік-батыста қолданылған Гандхари тілінен аударылғанын көрсетеді, ол бір пракрит тілінің түрі. Сондай-ақ, осы кезеңде Қытайда Хароштхи әрпімен жазылған қолжазбалар болғандығы мәлім.