Кіріспе

Сербиялық бұрынғы генерал (1944 жылы туған)

Момчило Перишич (; 22 мамыр 1944 жылы туған) – Сербияның бұрынғы генералы және саясаткері, 1993 және 1998 жылдар аралығында Югославия Қарулы Күштері Бас штабының бастығы қызметін атқарған. 2011 жылдың 6 қыркүйегінде алғашқы сот шешімімен Перишич Югославия соғыстарындағы рөлі үшін соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп танылып, 27 жылға бас бостандығынан айырылды. 2013 жылдың 28 ақпанында Апелляциялық кеңес бұл шешімді күштен шығарып, оны барлық айыптардан ақтап берді. 2021 жылы Белград жоғары соты Перишичті 2002 жылы АҚШ-қа мемлекеттік құпияларды өткізгені үшін үш жылға бас бостандығынан айырды. Саясатқа шағымдану нәтижесінде оның жазасы төрт жылға ұзартылды.

Әскери мансап

Ол Югослав халық армиясына (ЮНА) қосылып, 1966 жылы әскери академияны бітірді. Бұрынғы Югославиядағы қақтығыс басталған кезде Перишич Задардағы артиллерия мектебі орталығының командирі болды. Хорватия Тәуелсіздік соғысы кезінде ол қаланың оққа тұтылуына қатысты. 1992 жылдың қаңтар айында Перишич Билецада жаңадан құрылған 13-ші корпустың командирі болып тағайындалды. 1992 жылдың маусым айында ол Ниште орналасқан 3-ші армияның штаб бастығы және орынбасары болып тағайындалды. 1993 жылдың сәуір айында ол оның командирі болды. Хорватия соты Задар қаласын оққа тұтқаны үшін оны 20 жылға бас бостандығынан айырды, бірақ ол ешқашан тұтқындалмады.

Сот

Соңғы айыптамаларының бірінде бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналы (ХҚТЮ) 2005 жылдың ақпан айында Перишичті айыптады. Айыптамаға сәйкес, ол "Жоғарғы қорғаныс кеңесі белгілеген саясат пен шектеулерге сәйкес, Серб Республикасы және Серб Краина армияларына айтарлықтай әскери көмек көрсету үшін өкілеттіктерін пайдаланып, оның бұл көмек қылмыстар жасау үшін қолданылатынын білген". Перишич үш айдан кейін, 2005 жылдың мамырында, тағылған айыптауларға жауап беру үшін өздігінен бас берді. Оған адам өлтіру, адамгершілікке қарсы қылмыстар, саяси, нәсілдік немесе діни негізде қудалау, жоқ қылу, Сараево қаласын қоршауға алуға, Загребке ракеталық шабуыл жасауға және Сребреницадағы жаппай қырғынға жол бермегені үшін азаматтарға шабуыл жасағаны үшін айып тағылды. Сот процесі 2011 жылдың наурыз айында аяқталды. Прокурор қылмыстарды Югославия армиясының (ЮА) әскери қызметкерлері жасады деді, олар ЮА Бас штабының 30-шы және 40-шы кадролық орталықтары арқылы Босния Республикасы Серб армиясына (ВРС) және Босния және Герцеговина Хорват Республикасының армиясына (СВК) ауыстырылған. Прокурор Перишичтің командирлік лауазымы, бұйрықтар беру және орындау қабілеті, қылмыс жасағандарды тәртіпке келтіру және әскери қызметкерлерді жоғарылату немесе босату мүмкіндігі оның тиімді бақылауда екенін көрсетті. Прокурор Перишич үшін өмір бойына бас бостандығынан айыруды сұрады, ал қорғау тарапы оны барлық айыптаулардан ақтауды талап етті. 2011 жылдың 6 қыркүйегінде сот Перишичті соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп танып, 27 жылға бас бостандығынан айырды. Судьялар оның Ратко Младич пен ВРС-ті тиімді бақылауға алмағанын, бірақ СВК-ны бақылағанын және Загребке жасалған шабуыл үшін жауаптыларды жазаламағанын мәлімдеді. 2013 жылдың 28 ақпанында Апелляциялық палата оны барлық айыптаулардан босатты. Судьялар Югославия армиясының босниялық сербтер мен босниялық хорваттардың әскери құрамаларына көрсеткен әскери көмегі соғыс қылмыстарын жеңілдетудің орнына, олардың жалпы соғыс күшін қолдауға бағытталғанын қорытындылады. 2021 жылы Белградтың жоғары соты Перишичті 2002 жылы АҚШ-қа мемлекеттік құпияларды өткізгені үшін үш жылға бас бостандығынан айырды. Апелляциялық сотта оның жазасы төрт жылға ұзартылды.