Нейродамулық бұзылыстардағы өзіндік стимуляциялық мінез-құлық
Stimming
Нейродамулық бұзылыстардағы стимминг (өз-өзді қозғалыстар) туралы ақпарат. Бұл мінез-құлық стрессті басуға көмектеседі, бірақ қоғамда түсініксіздік тудырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нейрологиялық даму бұзылыстарында жиі кездесетін қайталанатын өзін-өзі стимуляциялау мінез-құлқы.
Repetitive self stimulatory behaviour common in neurodevelopmental disorders
the German musician
Өзін-өзі стимуляциялау мінез-құлқы, сондай-ақ "стимминг" және өзін-өзі стимуляциялау деп аталады, физикалық қозғалыстарды, дыбыстарды, сөздерді, қозғалатын заттарды немесе басқа да мінез-құлықтарды қайталау болып табылады. Мұндай мінез-құлық (ғылыми тұрғыдан "стереотиптер" деп те аталады) барлық адамдарда, әсіресе АДГҚ (ADHD) сияқты дамуында кемшіліктері бар адамдарда, сондай-ақ аутизм спектріндегі адамдарда белгілі бір дәрежеде кездеседі. Басқа бір түсіндіру бойынша, стимминг – бұл мазасыздық пен басқа да жағымсыз немесе күшейтілген эмоцияларды жеңілдетудің бір жолы. Кейбір стимминг мінез-құлықтарының пайдалы және тиімді екені көрсетілген, себебі олар күшті сезімдерді реттеуге көмектеседі, бірақ стимминг көбінесе әлеуметтік жеңілсіздікке ұшырайды және сынға алынады. Нейроәртүрлі адамдар көбінесе өзін-өзі стимуляциялау мінез-құлықтарын жасыру немесе азайту қажеттігін сезінеді, өйткені ол әлеуметтік жағынан қабылданбағандай көрінеді және көбінесе оның себебін түсінбейтін адамдардан жағымсыз реакция тудырады. Зиянсыз немесе бейімделген аутизмдік стимминг мінез-құлықтарын басу мен жасырудың психикалық денсаулыққа және әл-ауқатқа қатысты тәуекелдері де бар. Стимминг мінез-құлықтары тактильді, визуалды, аудиторлық, вокалды, проприоцептивті (кейіптік сезінуге қатысты), иіс сезу және вестибулярлық (балансқа қатысты) стиммингтен тұруы мүмкін. Стиммингтің (кейде "стимдер" деп аталады) жиі кездесетін мысалдары: қолды қағу, соққылау, шайқалу, жыпылықтау, орнынан қоздырылу, басын қағу, дыбыстарды немесе сөздерді қайталау, саусақтарды щықылдату және заттарды айналдыру. Кейбір жағдайларда стимминг қауіпті болуы және оны жасайтын адамға зиян келтіруі мүмкін; мысалы, адамдар дене мүшелерін қабырғаға күшпен соғып, жарақат алуы мүмкін.
Self stimulatory behavior, also known as "stimming" and self stimulation, is the repetition of physical movements, sounds, words, moving objects, or other behaviors. Such behaviors (also scientifically known as "stereotypies") are found to some degree in all people, especially those with developmental disabilities such as ADHD, as well as autistic people. A further explanation views stimming as a way to relieve anxiety and other negative or heightened emotions. Although some stimming behaviors have been shown to be healthy and beneficial—as they help regulate intense feelings— stimming is often socially stigmatized and looked down upon. People who are neurodivergent often feel that they need to hide or decrease their self stimulatory behavior, as it appears to not be socially acceptable, and often elicits an undesirable response from those who do not understand the compulsion behind them. There are also potential mental health and well being risks in suppressing and masking autistic stimming behaviors that are harmless or adaptive. Stimming behaviors can consist of tactile, visual, auditory, vocal, proprioceptive (which pertains to limb sensing), olfactory, and vestibular stimming (which pertains to balance). Some common examples of stimming (sometimes called stims) include hand flapping, clapping, rocking, blinking, pacing, head banging, repeating noises or words, snapping fingers, and spinning objects. In some cases, stimming may be dangerous and physically harmful to the person doing it; for example, individuals may risk injuring themselves by forcefully banging their body parts against walls.
Стимуляция және аутизм
Стимуляциялық мінез-құлық аутистік спектріндегі адамдардың көпшілігінде кездеседі, бірақ өзіндік диагноз қоюға жеткіліксіз. Аутистік және аутистік емес адамдардың стимуляциясы арасындағы басты айырмашылық – стимуляцияның түрі мен жиілігі. Әртүрлі көзқарастар стимуляцияның сезімдік және қозғалыс функцияларын қамтитынын көрсетеді. Осы сенсомоторлық функциялардың жетілмегендігі адамның қабылданатын реакция ретінде стимуляциялық мінез-құлықты тудыруы мүмкін. Отыз екі аутистік ересекпен сұхбаттасқан зерттеуде, күтпеген және күшті әсер ететін орта стимуляцияны тудыратыны анықталды. Стимуляция кейде өзін-өзі жарақаттауға алып келуі мүмкін, мысалы, бас соғу, қолды шағу, теріні тым күшті сүрту немесе қысып алу сияқты. Өзін-өзі реттеу мақсатында қызмет ететіндіктен және көбінесе еңселі түрде жасалатындықтан, басқаларға стимуляцияны тоқтату қиын. Адамның жайлылығын арттыру және стимуляция қажеттілігін азайту үшін сезімдік және эмоционалдық ортаны басқарумен қатар, күнделікті физикалық жаттығулардың мөлшерін арттыруға болады. Стимуляцияны саналы немесе еңселі түрде, нейротипік көріну үшін басу – аутизмді жасырудың бір түрі. Бұл көбінесе үлкен күш-жігерді қажет етеді және психикалық денсаулық пен әл-ауқатқа теріс әсер етуі мүмкін.
Stimming behavior is almost always present in autistic people but does not, on its own, necessarily indicate the diagnosis. The biggest difference between autistic and non autistic stimming is the type of stim and the quantity of stimming. Different perspectives suggest that stimming involves both sensory and motor functions. Underdevelopment of these sensorimotor functions can result in stimming behaviors produced by the person as a controllable response. One study which interviewed thirty two autistic adults found that unpredictable and overwhelming environments caused stimming. Stimming can sometimes be self injurious, such as when it involves head banging, hand biting, excessive self rubbing, and scratching the skin. As it serves the purpose of self regulation and is mostly done subconsciously, it is difficult for others to suppress stimming. Managing the sensory and emotional environment while increasing the amount of daily exercise can increase comfort levels for the person, which may reduce the amount of the need for stimming. Consciously or subconsciously suppressing stimming with the aim to present as neurotypical is one type of autistic masking. It typically requires an exceptional effort and can negatively impact mental health and well being.