Кіріспе

10 ғасырдағы испандық қасиетті Пелагий Кордовалық (шамамен 912–926 жж.) (испан тілінде Сан Пелайо Мартир) шамамен 926 жылы Испанияның оңтүстігіндегі Кордова қаласында шейіт болған христиан баласы.

Жазба

Пелагий туралы үш дерек бар. Ең ертедегісі – «Әулие Пелагийдің азапталуы» (The Martyrdom/Passion of St Pelagius), Кордованың дін қызметкері Рагуэль жазған. Ертедегі христиан хорларының оның сұлулығына ерекше назар аударғаны, христиандардың өзі осындай құштарлықтың қауіптілігін сезінгенін көрсетеді және қазіргі заманғы зерттеушілерді: «Бұл құлшылық халифа сияқты Пелагийдің сұлулығына қатты назар аударады» деп айтуға итермелейді. Оның сұлулығы соншалық, халифа 13 жасқа толғанда оған ғашық болады. Бала, берілген христиан болып қалғандықтан, халифаның ұсыныстарын қабылдамай, монархты ұрып, қорлайды. Ашуға мініп, Абд ар-Рахман баланы алты сағаттап азаптап, сосын денесін бөліп-жарып өлтіреді. Басқа деректерде оның денесі өзеннің тастарына тиіп, сынығын күткен халифамен бірге қала қабырғасынан катапультадан атып тастағаны айтылады. Пелагий осы қатал жазадан зардапсыз шыққаннан кейін, оның басын кесіп тастады. Әр түрлі деректер оның халифаның тілегін орындаудан бас тартқанын куәландырады. Кейін Пелагий христиан шейіті ретінде құрметке ие болып, «Әулие Пелагий» деп қасиеттеп аталды. Оның мерекесі 26 маусымда тойланады. Әулие Пелагийге табыну Реконкистаға (Испанияны христиандардың қайта басып алуына) ғасырлар бойы рухани күш берген деп есептеледі және кейбір қазіргі ғалымдар оны исламдық моральды басқа моральдық кодекстерден нашар көрсету үрдісінің бір бөлігі деп қарастырады.

Интерпретация

Джеффри А. Боуман "Қаза тапқан Пелагий" кітабы мұсылман мораліне қарсы ғана емес, сонымен қатар ассимиляцияға қарсы тұрған батырды бейнелейді дейді. Христиан азшылығы өзінің кімдігі мен дәстүрлерін сақтауға тырысқан кезде, оның мүшелері үстем мәдениетке көбірек бейімделді. Кордова – бай, мәдениетті қала болатын, онда көптеген әдемі үйлер, кітапханалар мен моншаханалар бар еді. "Рагуэль жазғандай, Аль-Андалуста христиандар ислам дініне көшуде. Христиан басшылары жастардың латын тілінен гөрі араб тілін үйренуге қызығушылығына наразылық білдірді". Лиза Уэстон Хротсвитаның өлеңінде де осыған ұқсас тақырыпты табады. "Құдайға табынушылар қауымының ішінде туындап, оның қажеттіліктерін қамтамасыз ететін агиографиялық әңгіме, рұхсат етілген және рұхсат етілмеген құштарлықтарды келісімге келтіруді және "біздің" (әулиенің қауымы) мен "олардың" (қудалаушылар мен басқа да сенбеушілер) арасындағы шекараларды қалыптастыруды әулиенің мәтіндік бейнесі арқылы жүзеге асырады". Ақын бірінің екіншісіне еріп кетуіне өкініш білдіреді. Пелагий Абд ар Рахманның қолына тиюден бас тартып: "Мәсіх шомылдыруымен тазарған адамның таза мойны варварлық құшаққа бағынуға лайық емес, сондай-ақ, киелі маймен майланған Мәсіхке табынушы, мұндай зұлымдардың құлының сүйісін қабылдамауы керек".

Кітаптар тізімі: тарихи дерек

Джессика Куп: Кордоба шейіттері: жаппай дін өзгеру дәуіріндегі қоғамдық және отбасылық жанжалдар: Линкольн: Небраска университетінің баспасы: 1995: Кеннет Вольф: Мұсылман Испаниясындағы христиан шейіттері: Кембридж: Кембридж университетінің баспасы: 1988: Марк Д. Джордан, Христиан теологиясында содомияның туындауы, Чикаго, 1997; 10–28 беттер.