Кіріспе

Жануарлардың қарым-қатынасы саласындағы сарапшы Кэтрин Бойнтон "Кэти" Пэйн (1937 жылы туған) – американдық зоолог және Корнелл университетінің орнитология зертханасындағы биоакустика зерттеу бағдарламасының ғылыми қызметкері. Пэйн жоғары оқу орнында музыка мен биологияны оқыған, ал Кения, Зимбабве және Намибиядағы саваннадағы пілдерді зерттеумен айналысқан он жылдықтан кейін 1999 жылы Корнелл университетінің пілдерді тыңдау жобасын құрды.

Ерте өмір және білім

Пэйн 1937 жылы Нью-Йорк штатының Итака қаласында Кэтрин Бойнтон болып дүниеге келді. Оның әкесі Корнелл университетінің профессоры болса, әкесінің әкесі – жабайы табиғатты суреттейтін суретші Луи Агассиз Фуэртес.

Мансап

Бастапқыда күйеуімен бірге киттерді зерттеуші болған Пэйн, Портлендтегі Орегон зообағында оларды байқағаннан кейін пілдерді зерттеуге көшті. 1984 жылы ол және Джойс Пул сияқты басқа зерттеушілер пілдердің бір-біріне инфрадыбыстық сигналдар жіберетінін, олардың қашықтығы он шақырымға дейін жететінін анықтады. Бұл сигналдар пілдердің саяхаттауына және жұптасуына көмектесті. Пэйн пілдердің мінез-құлқын және пілдер популяциясының мөлшерін өлшеу үшін осы сигналдарды пайдаланатын «Пілдерді тыңдау жобасын» (ELP) құрды. Пэйн 1984 жылы PBS телеарнасының «Мимидің саяхаты» сериалында көрсетілді. 2004 жылы Пэйннің пілдер туралы алғашқы жазбалары АҚШ Конгресінің кітапханасы ұлттық жазбалар тізіліміне қосу үшін сол жылы таңдалған 50 жазбаның бірі болып таңдалды.

Киттің әнін зерттеу

Пейн күйеуімен бірге 1968 жылы Бермудаға теңіз арқылы жұмыс істеді. Әскери инженер Фрэнк Уотлингтонның көмегімен, ол көп шақырым тереңдікте орналасқан гидрофондар арқылы жұмбақ киттердің дыбыстарын жазды. 31 жылдық жазбаларды талдағаннан кейін Пайн киттердің әндерін әр маусымда өзгеретін белгілі бір үлгіде айтатынын анықтады. Сонымен қатар, әріптесі Линда Гвинеемен бірге киттер әндерінде рифма қолданатынын да жариялады. Киттердің дауысының спектрограммаларында жоғары және төмен нүктелер, сондай-ақ үзілістер байқалды. Пайнның сөзінше, киттердің дауыстық өрнегін көрнекі бейнелеу әуен мен ырғаққа ұқсайды.

"Солпан тыңдау" жобасы

Пілдерді тыңдау жобасы 1984 жылы Кэти Пэйн Портленд зообағындағы филдерді бақылап, филдердің төмен жиілікте қарым-қатынас жасайтынын анықтағанда бастау алды. Портлендте төрт ай өткен соң, Корнелл университетінің акустикалық биологтары Карл Хопкинс пен Боб Капраника Пэйнмен бірлесіп, филдердің инфразвук арқылы байланысын және мінез-құлқын жазып, өлшеді. 1999 жылы Пэйн филдер туралы жазбаларын «Тыныш дауыл» атты кітабында жариялады, ал Орнитология зертханасында орман филдерін ұзақ мерзімді зерттеуге бағытталған «Пілдерді тыңдау жобасы» ресми түрде құрылды. 2005 жылы Кэти Пэйн зейнетке шығып, жобаны Питер Рреге басқарды. Содан бері ELP Орталық Африка ормандарындағы филдердің қарым-қатынасын тыңдап, зерттеумен айналысып келеді, Пэйннің түсініктерін оның зерттеулерін одан әрі дамыту және филдерді қорғауды қолдау үшін пайдаланады. ELP-ның негізін қалаушыларының бірі Андреа Туркало Орталық Африка Республикасындағы Дзанга орманында орман филдерін зерттеудің ең ұзақ мерзімді жобасын жүргізіп келеді. Туркало 4000-нан астам жеке филді анықтап, олардың отбасылық байланыстарын, әлеуметтік мінез-құлқын, ормандағы ашық алаңға келу тарихын және көбеюін қадағалап отыр. Бұл деректер орман филдерінің демографиясы мен мінез-құлқын түсіну үшін ең толық ақпарат көзі болып табылады. ELP Габон, Конго Республикасы және Камерун елдерінде үздіксіз мониторинг жүргізіп жатыр. Автономды дыбыс жазғыштарды пайдалану арқылы ELP ормандағы қоршаған ортаның өзгеруіне және адамның коммерциялық қызметіне байланысты филдердің белсенділігіндегі өзгерістерді бақылай алады, сондай-ақ браконьерлік қызметін анықтау арқылы браконьерлікке қарсы күрес стратегияларын жетілдіруге және дамытуға көмектеседі.