Кіріспе
Синезий Киринеялық (/sɪˈniːsiəs/; Συνέσιος; шамамен 373 – шамамен 414) – ежелгі Ливиядағы Птолемей қаласының грек епископы, 410 жылдан кейін Киренаиканың Батыс Пентаполисінің бір бөлігі болған. Ол 370-375 жылдар аралығында Киринеге жақын Балаграеде (қазіргі Байда, Ливия) бай ата-аналар отбасында дүниеге келген. Ол сонымен қатар алхимик болған.
Synesius of Cyrene (/s//ɪ/'/n//iː//s//i//ə//s/; Συνέσιος; c. 373 – c. 414) was a Greek bishop of Ptolemais in ancient Libya, a part of the Western Pentapolis of Cyrenaica after 410. He was born of wealthy parents at Balagrae (now Bayda, Libya) near Cyrene between 370 and 375.
Өмір
Жас кезінде (393 жылы) ағасы Евоптиймен бірге Александрияға барып, онда жанкешті неоплатоник және Гипатияның шәкірті болды. 395-399 жылдары ол Афинада біраз уақыт өткізді. 398 жылы Киринея және бүкіл Пентаполис атынан Константинопольдегі императорлық сарайға елшілікке жіберілді. Ол алтын тәжді (aurum coronarium) табыстау үшін астанаға барды, ал оның міндеті – өз елі үшін салық жеңілдіктерін алу болды. Константинопольде ол қуатты преториан префекті Аурелианның қамқорлығына ие болды. Синезий император Аркадийге "Мемлекет туралы" (De regno) деген сөз сөйледі, ол дана басшының оқуына қатысты өзекті кеңестерге толы, сонымен қатар императордың бірінші кезектегі міндеті – жемқорлыққа қарсы күрес және рим әскеріне варварлардың енуіне қарсы күрес болуы керек деген батыл мәлімдеме жасады. Константинопольде үш жылдық тұру оны шаршатып, жағымсыз болды; ол оған мәжбүрлеген бос уақытын әдеби шығармашылыққа арнады. Бірақ кейін ол жамандыққа ұшырап, Синезий барлығын жоғалтты. Кейін Аурелиан билікке оралып, Синезийге бұрынғы гранттарын қайтарды. Содан кейін ақын "Египет немесе Құдайдың қамқорлығы" (Aegyptus sive de providentia) атты аллегория жазды, онда Аркадийдің министрлері – Аурелиан және гот Гайнас бейнеленген жақсы Озирис пен зұлым Тифон билік үшін күреседі, ал зұлымдыққа Құдайдың рұқсаты туралы мәселе қарастырылады. 403 жылы ол Александрия арқылы өтіп, қайтадан сол қалаға келді, 405 жылы Киринеяға оралуға дейін Мысырда тұрмысқа шығып, сонда тұрды. Келесі жылдары Синезий үшін тығыз болды. Оның басты мәселесі – Пентаполисті көрші тайпалардың жыл сайынғы шабуылдарынан қорғауды ұйымдастыру болды. 410 жылы Синезий, оның христиан дініне деген сенімі бұрынғыдай айқын болмаған, Птолемейдің епископы болып сайланды, және жеке және діни себептермен ұзақ ойланғаннан кейін, ол оған таңылған лауазымды қабылдады, Александрияда Теофилдің қатысуымен киеліленді. Оның кемінде бір қиындығы – оған әйелімен бірге қалуға рұқсат берілгені болды, ол оған жақын болды; бірақ догмалық тұрғыдан ол жанның жаратылуы, қайта тірілу және әлемнің соңғы құрылуы туралы мәселелерде жеке пікір білдіруге еркіндік сұрады, сонымен қатар ол өзінің публицистикалық уағыздарында халықтың көзқарастарына кейбір жеңілдіктер жасауға келісті. Ол сондай-ақ префект Андроникпен келіспеушіліктерге тап болды, оны шіркеудің паналау құқығына араласқаны үшін қауымнан шығарды. Оның қайтыс болған күні белгісіз, бірақ 413 жылы, ол Гипатияға сол жылы өлім төсегінен қоштасу хатын жазғандықтан, осы жылы қайтыс болған болуы мүмкін. Оның көп қырлы қызметі, әсіресе хаттарында көрсетілгендей, және неоплатонизм мен христиандық арасындағы оның бейтарап позициясы оны қызықты тұлғаға айналдырады. Оның ғылыми қызығушылықтары Гипатияға жазған хатында, гидрометрге ең ерте сілтемесі бар және псевдо-Демокрит бойынша алхимиялық трактатында көрінеді.