Кіріспе

14 ғасырдағы француз жазушысы және тарихшысы Жан Фруассар (Ескі және Орта француз тілінде: Jehan; кейде ағылшын тілінде Джон Фруассар деп аталған; шамамен 1337 – шамамен 1405) – француз тілінде сөйлейтін ортағасырлық автор және Төмен елдердің сарай тарихшысы. Ол көптеген еңбектер жазды, оның ішінде «Хроникалар» және «Мелиадор» атты ұзақ Артур романы, сондай-ақ қысқа лирикалық түрлермен қатар, ұзақ повесть өлеңдерден тұратын поэзияның мол жиынтығы бар. Фруассардың «Хроникалары» ғасырлар бойы Англия, Франция және Шотландияның 14 ғасырдағы патшалықтарындағы рыцарлық дәуірдің қайта жаңғыруының ең маңызды көрінісі ретінде танылды. Оның тарихы Жүз жылдық соғыстың алғашқы кезеңдері үшін маңызды дереккөз болып табылады.

Өмір

Фройссарттың өмірі туралы аз мәлімет негізінен оның тарихи жазбаларынан және оны аристократтарға қызмет еткенін немесе олардан сыйлықтар алғандығын көрсететін мұрағаттық дереккөздерден алынған. Оның өлеңдері бұрын оның өмірбаянының кейбір аспектілерін қайта құру үшін пайдаланылған болса да, бұл тәсіл шын мәнінде кемшілікке толы, себебі көптеген өлеңдерде кездесетін «Мен» кейіпкерін тарихи авторға сенімді сілтеме ретінде қарастыруға болмайды. Осы себепті де Луз осы туындыларды «псевдоавтобиографиялық» деп сипаттаған. Фройссарт Франциямен шектес, Киелі Рим империясының батыс бөлігінде орналасқан Хайнау графтығындағы Валенсиен қаласында дүниеге келген. Алдыңғы ғалымдар оның әкесі гербтер салушы болған деген болжам жасаған, бірақ мұны растайтын нақты дәлелдер жеткіліксіз. Басқа пікірлерге сәйкес, ол бастапқыда саудагер болып жұмыс істеген, бірақ одан кейін дін қызметкері болу үшін осы қызметтен бас тартқан. Алайда, бұл тұжырымды қолдайтын да нақты дәлелдер жоқ, себебі осы түсіндірмелерді растау үшін келтірілген өлеңдер шынымен автобиографиялық емес. Шамамен 24 жасқа келгенде Фройссарт 1361 немесе 1362 жылы Англия королі Эдуард III-тің әйелі, Хайнаулық Филиппаның қызметіне кірді. Бұл қызмет 1369 жылы патшайым қайтыс болғанға дейін жалғасты. Ағылшын сарайының сақталған мұрағаттарына сүйене отырып, Кронен бұл қызметтің сарайдағы ресми лауазым еместігін, және бұл, көбінесе, әдеби құрылым болғанын, онда сарай ақыны өзінің «ханымына» өлеңдер арнап, оның орнына кейде сыйлықтар алғанын тұжырымдады. Фройссарт өз жұмысына жауапкершілікпен қарады. Ол Англия, Шотландия, Уэльс, Франция, Фландрия және Испанияны аралап, өзінің жылнамалары үшін материалдар мен бірінші қолданған мәліметтерді жинады. Ол Кларенс герцогы Лионельмен бірге герцогтың Галеаццо Висконтидің қызы Виолантеге үйленуіне қатысу және оны жазу үшін Миланға сапар шекті. Осы тойда орта ғасырлардың тағы екі маңызды жазушысы, Чосер мен Петрарка да қатысты. Королева Филиппа қайтыс болғаннан кейін, ол Брабант герцогинясы Иоанна және тағы басқалардың қамқорлығын көрді. Ол Эстинн ауылының игілігі (Биншеге жақын орналасқан) және кейіннен Чимай канониясы сияқты сыйлықтар алды, бұл оның жұмысы үшін қосымша материал жинауға мүмкіндік берген келесі сапарларын қаржыландыруға жеткілікті болды. 1395 жылы Англияға оралған ол рыцарлық дәстүрдің аяқталуын білдіретін өзгерістерге көңіл бөлді. Оның қайтыс болған күні мен жағдайы белгісіз, бірақ Хайнаудағы Чимай қаласындағы Санкт-Монегунда шіркеуі оның денесінің соңғы демалыс орны болуы мүмкін, бірақ бұл әлі расталмаған.

Мұра

Фройссардың атақ-даңқы поэзиясынан гөрі оның "Хроникаларына" байланысты. Оның "Хроникаларының" мәтіні 100-ден астам безендірілген қолжазбаларда сақталған, олар түрлі миниатюристтермен суреттелген. Ең жоғары деңгейде безендірілген көшірмелердің бірі 1470 жылдары фламанд ақсұлуы Луи де Грутузедің тапсырысымен жасалды. Бұл көшірменің төрт томында (BNF, Fr 2643; BNF, Fr 2644; BNF, Fr 2645; BNF, Fr 2646) сол кездегі белгілі брюггелік суретшілер салған 112 миниатюра бар, олардың ішінде Лоисет Льедет есімді суретшіге алғашқы екі томдағы миниатюралар жатқызылады. Фройссар 1368 жылы еуропалық сағаттарда тепеш және foliot, немесе тепештік механизмнің қолданылуын алғашқылардың бірі ретінде айтқан деп есептеледі. Ағылшын композиторы Эдвард Элгар "Хроникаларға" шабыттанған "Фройссар" атты увертюра жазды.