Кіріспе

Көлденеңдер тұқымдасы

Мозазауриндер – кеш Бор кезеңінің теңіз бауырымен жорғалаушыларының әртүрлі тобы. Бұл тұқымдастың мүшелері бейресми түрде «мозазавриндер» деп аталады және олардың қазбалары Оңтүстік Американы қоспағанда, барлық құрлықтардан табылды. Бұл әулет алғаш рет Турон кезеңінде пайда болып, Маастрихт кезеңінің соңындағы K-Pg жаппай жойылуына дейін гүлденді. Олардың мөлшері ең кішкентай белгілі мозазаврлардан (Carinodens, 3–3,5 метр) бастап, орташа өлшемді таксондарға (Clidastes, 6+ метр) және ең ірі мозазаврларға (Mosasaurus hoffmannii) дейін, ұзындығы шамамен 13 метрге жетеді. Мозазаврлардың көптеген туыстары балық жейтін немесе барлық түрлі қоректенетін, балықтар мен басқа теңіз бауырымен жорғалаушыларын аулайтын, бірақ бір әулет, Глобиденсини, аммониттер мен/немесе теңіз тасбақаларымен қоректенуге бейімделіп, ерекше ұрып-соғу тістерін дамытты. Турон және Сантон кезеңдерінде, мысалы, Clidastes сияқты салыстырмалы түрде кішкентай формалармен ұсынылғанмен, бұл әулет Кампан кезеңінде әртараптанды және Маастрихт кезеңіне қарай ең әртүрлі және түрлерге бай мозазавр тұқымдасына айналды. Топтың этимологиясы Mosasaurus туысынан (латынша Mosa = «Мейза өзені» + грекше sauros = «бауырымен жорғалаушы») шыққан.

Сипаттама

Расселл (1967, б. 123–124) Mosasaurinae-ді басқа мозазаврлардан былайша ерекшелендірді: "Премаксил тістері алдында кішкентай рострум болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Тіс сүйегінде және жоғарғы жақ сүйегінде 14 немесе одан көп тіс кездеседі. X, XI және XII бас жүйкелері екі тесік арқылы опистотиканың бүйір қабырғасынан шығады. Базилярлық артерия үшін базиоципитальдің немесе базисфеноидтың ішкі бетінде канал немесе ойыс жоқ. Төртбұрышты сүйектің супрастапедиялық өсі ұшында кеңейген. Сырға қарай жұқа сүйек қабатының жоғарғы жиегі көтеріледі. Кемінде 31, көбінесе 42–45 пресакральді омыртқалар болады. Пресакральді қатардың ұзындығы постсакральді қатардан артық, артқы құйрық омыртқаларының жүйке тікенектері созылып, айқын қанат құрайды. Аяқ сүйектерінің буын беттері тегіс, тарс және карп жақсы қалыпты. " 1997 жылы Mosasauroidea филогенезиясын қайта қарастырғанда, Белл (б. 293–332) Mosasaurinae-ді клада ретінде сақтап қалды, бірақ Расселдің Prognathodontini тайпасын Mosasaurinae-ге қайта жіктеді және Globidensini тайпасын жаңа мозазаврин тайпасы ретінде мойындады. Бұл тұқымдастық әдетте екі бөлімге бөлінеді: Globidensini (Globidens және оның жақын туыстары) және Mosasaurini (Mosasaurus және оның жақын туыстары). Үшінші тайпа, Prognathodontini (Prognathodon және оның жақын туыстары, мысалы Plesiotylosaurus), кейде қолданылады.

Қарым-қатынастар

Longrich және басқалар, 2022 жылғы еңбегінен өңделген Mosasaurinae кладограммасы: