Кіріспе
1996 жылдан 2007 жылға дейін Австралияның премьер-министрі
Джон Уинстон Говард (26 шілде 1939 жылы туған) – австралиялық саясаткер, 1996 жылдан 2007 жылға дейін Австралияның 25-ші премьер-министрі қызметін атқарған. Ол Австралия Либерал партиясының басшысы болды, ал бұрын 1977-1983 жылдары премьер-министр Малкольм Фрейзердің кезінде Австралияның қазынашысы қызметін атқарды. Премьер-министр ретінде өткен он бір жылдық мерзімі Австралия тарихында сэр Роберт Мензистен кейін екінші орында тұрады. Говард 2019 жылдың мамыр айында Боб Хоук қайтыс болғаннан бері Австралияның ең қарт бұрынғы премьер-министрі болып табылады. Говард Сиднейде дүниеге келді және Сидней университетінде заң оқыды. Парламентке кірмес бұрын коммерциялық заңгер болып жұмыс істеді. Жастар либералдарының бұрынғы федералдық президенті, ол 1968 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында алғаш рет үміткерлік танытты, бірақ шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. 1974 жылғы федералды сайлауда Говард Беннелонг сайлау округінен парламент депутаты болып сайланды. 1977 жылы министрлер кабинетіне кірді, содан кейін сол жылы Филип Линчтің орнына Австралияның қазынашысы болып тағайындалды және 1983 жылғы сайлауда Малкольм Фрейзердің үкіметі жеңілгенге дейін осы лауазымда қалды. 1985 жылы Говард Либерал партиясының басшысы болып сайланды, осылайша оппозиция басшысы Эндрю Пикокты алмастырды. Ол 1987 жылғы федералды сайлауда Либералды-Ұлттық коалициясын жетектеді, бірақ Боб Хоуктың Еңбек партиясынан жеңіліп, 1989 жылы басшылықтан алынды. Партияның маңызды тұлғасы болып қала берген Говард 1995 жылы Александр Даунердің орнына қайта сайланды және кейіннен Коалицияны 1996 жылғы федералды сайлаудағы сәтті жеңіске жеткізді. Бірінші мерзімінде Говард Порт-Артур оқиғасына жауап ретінде қару заңдарын реформалады және сайлау алдындағы уәдесін бұзып, бүкіл ел бойынша қосылған құн салығын енгізді. Говард үкіметі 1998 жылдың қазанында мерзімінен бұрын сайлау жариялады, олар жеңіске жетті, бірақ үлкен көпшілікті жоғалтты. 2001 жылғы сайлауға қатысқанда, коалиция пікір сауалнамаларында Еңбек партиясынан қалып қойды. Алайда, ұлттық қауіпсіздік басымдыққа ие болған науқанда Говард Австралияның иммиграциялық жүйесіне өзгерістер енгізді, елге пана іздеушілердің келуін шектеді және 11 қыркүйек шабуылынан кейін АҚШ-қа әскери көмек көрсетуге уәде берді. Осының нәтижесінде Говард кең қолдауға ие болды және оның үкіметі аздап қайта сайланды. Говардтың үшінші мерзімінде Австралия Ауғанстан мен Ирак соғысына әскерлерін жіберді және Шығыс Тимор үшін халықаралық күштерді басқарды. Коалиция 2004 жылғы федералды сайлауда тағы да жеңіске жетті. Оның соңғы мерзімінде үкіметі WorkChoices деп аталатын еңбек қатынастары реформасын енгізді, ол көпшілік арасында даулы және танымал болмады. Говард үкіметі 2007 жылғы федералды сайлауда жеңіліске ұшырады, ал Еңбек партиясының Кевин Радд премьер-министр болып Говардты алмастырды. Говард сондай-ақ сайлауда Максин МакКьюге Беннелонгтағы өзінің мандатын жоғалтты, бұл 1929 жылғы сайлауда Стэнли Брюстен кейін премьер-министрдің мандатын жоғалтқан екінші жағдайы болды. Осы жеңілістен кейін Говард саясаттан кетіп, бірақ саяси пікірталасқа белсенді қатысып жүрді. Говардтың үкіметі тұрақты экономикалық өсім мен үлкен "кен өндіру бумын" бақылады және ол қызметтен кеткен кезде мемлекеттік қарызды айтарлықтай азайтты. Ол саяси спектрдегі сайлаушыларға кең ауқымды үндеумен танылды және оның "күрескерлер" деп аталатын әртүрлі қолдаушылар тобына басшылық етті. Керісінше, Говардтың премьер-министрлік қызметіне қатысты бағалаулар қарама-қайшылыққа толы. Оның сыншылары оны Австралияны Ирак соғысына араластырғаны, пана іздеушілерге қатысты саясаты және экономикалық бағдарламасы үшін айыптады. Дегенмен, ол саяси сарапшылар мен жалпы жұртшылық тарапынан Австралия премьер-министрлерінің қатарында жоғары бағаланды.
Ерте және жеке өмір
Хауард – Мона (қыздығы Келл) мен Лайлл Хауардтың 1925 жылы үйленген төртінші ұлы. Хауард жастық шағында «Джек» деп те аталды. Оның ағалары Уолтер (1926–2019), Стэнли (1930–2014) және Роберт (1936 ж.т.) болды. Лайл Хауард Уинстон Черчилльтің жанкүйері еді. Хауардтың ата-тегі ағылшын, шотланд және ирланд тегінен шыққан. Ол 1816 жылы сағат ұрлағаны үшін Жаңа Оңтүстік Уэльске жер аударылған қылмыскер Уильям Тулидің ұрпағы. Хауард Сиднейдің Эрлвуд қалашығында, методист отбасында туып өсті. Оның анасы үйленгенге дейін кеңседе жұмыс істеген, ал әкесі мен әкесінің әкесі Уолтер Хауард екеуі де Бірінші дүниежүзілік соғыста Бірінші Австралия императорлық күштерінің қатысушылары болды. Олар сонымен қатар Ховард бала кезінде жұмыс істеген екі Дулуич-Хилл жанармай құю станциясын басқарды. 1955 жылы, Ховард 16 жасқа толғанда, әкесі қайтыс болды, оны анасы тәрбиеледі. Ховард жастық шағында есту қабілеті нашарлап, сөйлеуінде сәл қиындықтар туды, сондықтан ол әлі де есту аппаратын тағады. Бұл оған жасырын түрде әсер етіп, алғашқы академиялық жетістіктерін шектеді, тамаша жадыға сүйенуге итерді, сондай-ақ адвокат болу мүмкіндігінен бас тартты. Ховард Эрлвуд бастауыш мектебінде және Кентербери ұлдар гимназиясында оқыды. Крикет өмір бойындағы хоббиіне айналды. Оқуын аяқтағаннан кейін, ол Сидней университетінде заң мамандығын оқып, 1962 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. Джон мен Жанет христиан дінін ұстанады.
Алғашқы саяси мансап
Хауард 1957 жылы Либералдық партияға қосылды. Ол партияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының атқару комитетінің мүшесі болды және 1962 жылдан 1964 жылға дейін Жастар либералдарының (партия жастар ұйымы) федералды президенті қызметін атқарды. Говард Австралияның Вьетнам соғысына қатысуын қолдады, бірақ кейіннен «оның басқаша қарастырылуы мүмкін аспектілері» болғанын айтты. 1963 жылғы федералды сайлауда Говард Том Хьюз үшін Паркс округінде сайлау штабын басқарды. Хьюз 20 жылдан бері билікте отырған Лес Хейленді жеңді. 1964 жылдың ортасында Говард жұмыс істеу және саяхаттау үшін Лондонға барды. Ол 1964 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Холборн және Сент-Панкрас-Саут сайлау округінде Консервативтік партияға ерікті болып жұмыс істеді. 1967 жылы партиялық ықпалға ие Джон Керрик пен Эрик Уиллистің қолдауымен Говард лейборист Рег Коудидің иелігіндегі Драммойн округіне кандидат ретінде бекітілді. Говардтың анасы Эрлвудтағы отбасылық үйін сатып, сайлау округіндегі Файв Док қаласында үй жалдап алды. 1968 жылдың ақпан айындағы сайлауда, қазіргі либералдық үкімет қайтадан билікке оралды, Говард қарқынды үгіт жүргізгеніне қарамастан, Коудиге шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. 1974 жылғы федералды сайлауда Говард Сидней маңындағы Беннелонг округінде сәтті сайланды. Сайлау нәтижесінде Гоф Уитлэм басқаратын Еңбек партиясы қайтадан билікке келді. Говард 1974 жылғы сайлаудан кейін Билли Снедденге қарсы Либералдық партия төрағалығына Малкольм Фрейзерді қолдады. Фрейзер 1975 жылғы федералды сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Говард Бизнес және тұтынушылар істері министрі болып тағайындалды, ол қызметін 1977 жылға дейін атқарды. 1981 жылы Говард жеке табыс салығын төмендетумен бірге кең негізделген тікелей емес салық енгізуді ұсынды; алайда, кабинет инфляциялық және саяси себептермен оны қабылдамады. Либералдық партияның еркін нарық жақтастары немесе «құрғақтар» индустрия және сауда министрі Филип Линчтің протекционистік саясатына қарсы шыққаннан кейін, олар Говардқа адалдықтарын ауыстырды. Эндрю Пикок Фрейзерді премьер-министр лауазымынан ығыстыруға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін Говард 1982 жылдың сәуір айында Либералдық партияның төрағасының орынбасары болып сайланды. Оның сайлануы көбінесе «құрғақтардың» қолдауына байланысты болды және ол партияның еркін нарықтың өсіп келе жатқан лоббисінің жақтаушысы атанды. 1980 жылдардың басындағы экономикалық дағдарыс Говардты кейнсиандық Фрейзермен қақтығысқа түсірді. Экономика 1930 жылдардан бері ең ауыр рецессияға бет бұрған кезде Фрейзер Говард пен Қаржы министрлігінің наразылығына қарамастан, экспансиялық фискалдық саясатты ұсынды. Қаржы министрі ретіндегі беделіне нұқсан келген Говард 1982 жылдың шілдесінде отставкаға кетуді ойлады, бірақ әйелімен және бас кеңесшісі Джон Хьюсонмен кеңескеннен кейін ол «тәуекелге баратындығын» шешті. 1982 жылғы жалақының күрт өсуі – елі бойынша жалақы 16%-ға өсті – инфляцияны тудырды; жұмыссыздық екі таңбалы көрсеткішке жетті, ал инфляция 12,5%-ға жетті (ресми пайыздық ставка 21%-ға жетті). Говардтың Қаржы министрі болған Фрейзер үкіметі 1983 жылғы сайлауда Боб Хоук басқаратын Еңбек партиясына жеңіліске ұшырады. 1980 жылдар бойы Либералдық партия Фрейзер қарсы тұрған, ал Говард қолдаған еркін нарық саясатын қабылдады. Саясаттарға төмен қорғаныс, жалақыны белгілеуді орталықсыздандыру, қаржылық реттеуді жою, кең негізделген тікелей емес салық және циклге қарсы фискалдық саясатты қабылдамау кірді.
Қарсылық
Фрейзер үкіметінің жеңілісінен кейін және Фрейзердің парламенттен кейін отставкаға кетуінен соң, Говард Эндрю Пикокқа қарсы либералдық көшбасшылыққа таласты, бірақ 36-20 есебімен жеңілді. Дегенмен, ол қайтадан партия төрағасының орынбасары болып сайланды. 1984 жылғы мерзімінен бұрын өткен сайлауда Либералдық партия тағы да Лейбористерден жеңілді. 1985 жылы Лейбористердің қоғамдық пікір сауалнамаларындағы жағдайы жақсарғанда, Пикоктың беделі төмендеп, Говардтың ықпалы артты. Көшбасшылыққа қатысты болжамдар жалғасты, және Пикок Говард оған көшбасшылыққа таласпайтынына кепілдік бермесе, оны орынбасары ретінде қабылдамайтынын мәлімдеді. Говард мұндай кепілдік беруден бас тартқаннан кейін, Пикок 1985 жылдың қыркүйегінде оны Джон Мурмен ауыстыруға тырысты. Партия мүшелері 5 қыркүйекте Говардты 38 дауысқа 31 қарсы деп қайтадан орынбасар етіп сайлады, бұл Пикок өзінің көшбасшылығына сенімсіздік білдіру деп қабылдады. Ол кейіннен көшбасшылыққа сайлау шақырып, өзі қатыспады. Говард Джим Карлтонды 57 дауысқа 6 қарсы жеңіп, Оппозиция көшбасшысы болды.
Жаңа экономикалық саясат
Говард консервативті коалициядағы Либералдық партияның нарықты қолдайтын алғашқы көшбасшысы болды және келесі екі жылды Фрейзердің саясатынан өзгеше Либералдық саясатты қайта қарауға жұмсады. Өзінің айтуынша, ол "экономикалық радикал" және әлеуметтік консерватор еді. 1980-жылдардағы нарықтық либерализм туралы айта отырып, Говард 1986 жылдың шілдесінде: "Заман мен үшін тиімді болады" деді. Сол жылы экономика дағдарысқа ұшырады, Австралия долларының құны 40%-ға төмендеді, ағымдағы шоттағы дефицит күрт өсті және Федералдық үкіметтің үштік А рейтингісінен айырылды.
Әлеуметтік күн тәртібі
Оның әлеуметтік бағдарламасында Говард дәстүрлі отбасын қолдады және ортақ австралиялық ұлттық сананы жоғалту есебінен көпмәдениеттілікті ілгерілетуге қарсы болды. "Бір Австралия" деген даулы көші-қон саясаты "бір ұлт және бір болашақ" көзқарасын ұсынды және көпмәдениеттілікке қарсы тұрды. Говард "әлеуметтік бірлікке" қолдау көрсету үшін азиялық көші-қон қарқынын "сәл баяулатуды" ұсынды. Бұл пікірлер Коалиция ішінде дау тудырды және Говардтың либералдық партия өкілдері арасындағы беделін төмендетті, оның ішінде федералды және штат министрлері, зиялы қауым өкілдері, бизнес лидерлері және Азия-Тынық мұхиты аймағында. Үш либералдық депутат жағдайға наразылық білдіріп, дауыс беруден бас тартты, ал екеуі қалыс қалды. Бұл Премьер-министр Хоуктің нәсілдік немесе этникалық тегі иммигранттарды іріктеу критерийі ретінде қолданылмауы тиіс екенін растау үшін ұсынған ұсынысына жауап ретінде жасалды. Кейін көптеген либералдар бұл мәселені Говардтың 1989 жылы көшбасшылық лауазымын жоғалтуына себеп болған фактор деп атады. 1995 жылғы газет мақаласында (және 2002 жылы премьер-министр болып тұрғанда) Говард 1988 жылғы азиялық көші-қонды шектеу туралы мәлімдемесінен бас тартты. "Бір Австралияның" аборигендердің жер құқығын мойындамауымен байланысты, Говард аборигендермен келісім жасау идеясының "Бір Австралияның идеалдарына қайшы келетінін" айтты және "Менің ойымша, елдің мәдени ерекшелігі мен мәдени тағдырына біз шешім қабылуы дұрыс емес, нәсілшілдік, әдепсіздік немесе басқа да жағымсыз нәрсе емес" деді. Говард абортқа қарсы және RU 486 аборттық дәрі-дәрмектің заңдастырылуына қарсы дауыс берді.
Басшылықты жоғалту
1989 жылы елдің экономикалық жағдайы нашарлаған кезде, халық пікірі Лейбористер партиясынан алыстады, бірақ Говард немесе Коалиция үшін анық басымдық болған жоқ. Ақпан айында Либералдық партияның президенті және белгілі бизнесмен Джон Эллиот Эндрю Пикокқа Говардқа қарсы лидерлікке таласуда оны қолдайтынын құпия түрде айтты, ал мамыр айында күтпеген лидерлік төңкеріс жасалып, Говард Либералдық партияның лидері лауазымынан алынды. Сол күні Говардтен қайтадан Либералдық партияның жетекшісі бола аласыздар ма деп сұрағанда, ол бұл жағдайды "үш рет айналып өткен Лазар сияқты" деді. Либералдық партияның лидерлігін Пикокқа жоғалту Говардқа ауыр соққы болды, ол кейде тым көп ішетінін мойындады. Пикоктің «Көлеңкелік білім беру» ұсынысын қабылдамай, Говард партияның екінші қатарына өтті, ал Говардқа қарсы жасалған төңкерісті егжей-тегжейлі баяндаған «Төрт бұрыш» эпизоды партиядағы жаңағы келіспеушіліктерді көрсетті. Коалицияның 1990 жылғы сайлаудағы жеңілісінен кейін Говард Пикокқа қарсы лидерлікке таласуды қарастырды, бірақ оған жеткілікті қолдау болмады. Ақырында Пикок отставкаға кетіп, оның орнына Говардтың бұрынғы кеңесшісі Джон Хьюсон тағайындалды, ол Питер Рейтті жеңді; Пикок Хьюсонды ұрпақ алмасу символы ретінде қолдады. Говард Хьюсонның экономикалық бағдарламасын, оның негізгі бөлігі тауарлар мен қызметтер салығын (GST) қолдады. Говард Өнеркәсіптік қатынастар жөніндегі көлеңкелік министр болды және Fightback бағдарламасының Jobsback бөлімін басқарды. Хьюсон 1993 жылғы «жеңіліске ұшырамайтын» сайлауда Пол Китингке жеңілгеннен кейін Говард лидерлікке сәтсіз талас жасады. 1994 жылы ол қайтадан лидерлікке үміткер болды, бірақ бұл лауазым Александр Даунерге берілді. Хьюсон 1993 жылы жеңіліске ұшыраса отставкаға кетемін деп уәде берген, бірақ Говардтың одан кейін билікке келуіне кедергі келтіру үшін отставкаға кетпеді.
Оппозиция басшысы (1995-1996)
1995 жылдың қаңтар айында Либералдық партияның құпия сауалнамалары, қателік жасауға бейім Даунер басшылық етсе, Коалицияның келесі сайлауда өзінің шекаралық округтерін сақтап қалуға, тіпті үкімет құруға да аз мүмкіндігі бар екенін көрсетті. Басшылыққа қатысты ақпараттар 1995 жылдың 26 қаңтарында Даунердің Либералдық партия төрағасы лауазымынан кеткенімен аяқталды, ал Говард оның орнына қарсылықсыз сайланды. Содан кейін Коалиция көптеген сауалнамаларда Лейбористерден басымдыққа ие болды, ал Говард Пол Китингті премьер-министрлігіне басымдық етті. 1993 жылғы сайлаудағы қателіктерді қайталамау ниетімен Говард бұрынғы Медикер және Азиядан келген иммигранттарға қарсы мәлімдемелерін қайта қарастырып, Австралияны «Еуропа, Солтүстік Америка және Азияның бірегей тоғысқан жері» деп сипаттады.
Бірінші кезең
1996 жылғы сайлауға бұйрықтар шығарылған кезде, Коалиция бір жылдан астам уақыт бойы сауалнамаларда Еңбек партиясынан басым түсіп келді. Көптеген сауалнамалар Хауардтың келесі премьер-министр болатынын көрсетті. Көптеген дәстүрлі Еңбек партиясы сайлаушыларының қолдауымен, «Ховард күрескерлері» деп аталған Хауард пен Либералды-Ұлттық Коалиция 29 орынды қосқанда билікке келді. Бұл Федерация құрылғаннан бергі биліктегі үкіметке тиген екінші ең ауыр жеңіліс болды. Коалиция 5 пайыздық дауыс алып, Жаңа Оңтүстік Уэльсте 13 орынды, Квинслендте 2 орынды қоспағанда барлық орындарды жеңіп алды. Либералды партия 75 орынмен көпшілікті құрып, партияның ең көп санына ие болды. Коалиция құрылғаннан бергі уақытта негізгі жұмысшы емес партияның жалғыз өзі басқаруға теориялық мүмкіндік алған үшінші жағдай (алдыңғылары 1975 және 1977 жылдар) еді. Дегенмен, Хауард Ұлттық партияны үкіметінде қалдырды. Хауард 45 орындық көпшілікпен билікке келді – бұл Австралия тарихындағы екінші ең үлкен көпшілік, 1975 жылы Фрейзердің 55 орындық көпшілігінен кейін. 56 жасында ол 1996 жылдың 11 наурызында премьер-министр болып ант берді, соның нәтижесінде Коалицияның 13 жылдық оппозициясы аяқталды. Говард дәстүрден бас тартып, Канберрадағы резиденциясы The Lodge емес, Сиднейдегі Киррибилли үйін негізгі тұрғын үйі етіп белгіледі. Мерзімінің басында Говард 35 адамның қазасына әкелген Порт-Артур оқиғасынан кейін қару иеленуге қатысты маңызды жаңа шектеулерді қолдады. Коалиция мен кейбір штат үкіметтерінен келген қарсылыққа қарамастан келісімге қол жеткізу, Говардтың премьер-министр ретінде беделін арттырды, бірақ Коалицияның негізгі ауылдық сайлаушылары наразылық білдірді. Говардтың Паулин Хансонның пікірлеріне үнсіздігі – Либералды партияның кандидаттары және кейіннен Брисбен аймағынан тәуелсіз депутат – баспасөз тарапынан оның пікірлерін қолдаған деп сынға ұшырады. Хансон азшылықтарға қатысты жамандаушы мәлімдемелер жасаған кезде, Говард оның Либералды партиясынан кандидаттығын тоқтатып қана қоймай, сайланған жағдайда Либералды партиядан орын алуға рұқсат етілмейтінін мәлімдеді. Говард Хансонның пікірін оның алғашқы сөйлегеннен кейін жеті ай өткен соң жоққа шығарды. Говардтың ұзақ жылдар бойы сақтап келген нанымы, оның салық реформасы пакеті партияның рухын «бұзды» деп есептелді – оның сенімділігі мен бағытын арттырды, ол Үкіметтің екінші мерзімінің басында әлсірегендей көрінген. 1998 жылғы сайлау «ЖСТ бойынша референдум» деп аталды, ал салықтық өзгерістер – оның ішінде ЖСТ – Сенатта қабылдануын қамтамасыз ету үшін Австралия демократтарымен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, үкіметтің екінші мерзімінде жүзеге асырылды. Бірінші мерзімінде сауалнамалар үкімет үшін көңіл көншітпейтін болды. Паулин Хансонның танымалдылығы және қару иеленуге қатысты жаңа шектеулер көптеген дәстүрлі Коалиция сайлаушыларын Говард үкіметінен алыстатты. Сондай-ақ, сайлаушылар бюджет тапшылығын жоюға бағытталған шығындарды қысқарту (және Говардтың шығындарды қысқарту кезінде «негізгі» және «негізгі емес» сайлау уәделері арасындағы айырмашылық), өнеркәсіптік өзгерістер және 1998 жылғы су жағалауы даулары, мемлекеттік телекоммуникация компаниясы Telstra-ның ішінара сатылуы және Үкіметтің ЖСТ-ге берген міндеттемесі де ұнамады. Говард 1998 жылдың қазанында, мерзімінен үш ай бұрын кезектен тыс сайлау жариялады. Коалиция, шын мәнінде, екі партияның басым дауысын Лейбористерге жоғалтып, 14 орынды жоғалтты. Алайда, дауыс берудің тең емес сипаты Говардқа үкіметте екінші мерзімге жеңіске жетуге мүмкіндік берді, бірақ көпшілік саны едәуір азайды (45 орыннан 12-ге дейін). Говард өзінің сайлау округінде бірінші дауыс беру кезінде көпшілікке жетпей қалды және қайта сайлануына тек тоғызыншы дауыс беру кезінде кепілдік берілді. Ол ақырында екі партияның 56% дауысымен жеңіске жетті. Австралиялықтардың көпшілігі республиканы жақтағанына қарамастан, 1999 жылғы референдумда конвенция таңдаған модель қабылданбады. Индонезияның жаңа президенті Б.Ж. Хабиби бірнеше ай бұрын Индонезияның басып алған Шығыс Тиморға ерекше автономия беруге келіскен болатын. Алайда, Хауардтан Хабибиге референдум өткізуді ұсынған хат алғаннан кейін, Хабиби тәуелсіздік туралы дауыс беруді өткізу туралы шешім қабылдады. Аймақтың тәуелсіздігі туралы референдум Говард пен Даунердің Австралия саясатында өзгеріске әкелді. 1999 жылдың қыркүйегінде Говард Индонезия жақтастары референдумда тәуелсіздікке дауыс бергеннен кейін, Шығыс Тиморға Австралия басшылығымен халықаралық бейбітшілік сақтайтын күштерді (INTERFET) ұйымдастырды. Индонезия жақтастарының тәуелсіздікке қолдау көрсеткеннен кейін, «жерді күйдіру» науқанына жауап ретінде күш қолданды. Сәтті аяқталған миссия Австралиялық сайлаушылардың көпшілігі тарапынан қолдау тапты, бірақ үкімет зорлық-зомбылықтан кейін және Индонезиямен дипломатиялық қарым-қатынастың тоқтатылуынан кейін «сыртқы саясаттағы сәтсіздік» үшін сынға ұшырады. Говардтың төртінші мерзіміне қарай Индонезиямен қарым-қатынас жақсарды, терроризмге қарсы ынтымақтастық және Австралияның 1 млрд долларлық Боксинг-Дей цунамиден көмек көрсетуіне көмектесті, сондай-ақ Говард пен Индонезия президенті Сусило Бамбанг Юдхойоно арасындағы жақсы қарым-қатынас та осыған ықпал етті. Премьер-министрлігінің бойында Говард 1997 жылғы «Оларды үйге әкелу» есебінде ұсынылғандай, аборигендерге парламенттік «кешірім» беруден бас тартты. Говард есеп жарыққа шыққанға дейін жеке кешірім сұрады. 1999 жылы Говард абориген сенаторы Аден Риджуэймен «Татуласу туралы ұсыныс» туралы келісімге келді. «Кешірім» сөзін қолданбастан, ұсыныс аборигендерге жасалған қателіктерді Австралия тарихындағы «ең дақты» тарау деп мойындады және өткен әділетсіздіктерге «терең және шынайы өкініш» білдірді. 2007 жылы премьер-министрліктен кеткеннен кейін Говард Кевин Раддтың ақпан айында жасаған кешіріміне қатыспаған жалғыз тірі бұрынғы премьер-министр болды. Говард келесі сайлауда жеңіске жетсе, толық мерзімге қызмет етемін деп уәде бермеді. 2000 жылдың шілдесінде 61 жасқа толған күні ол 64 жасқа толғанда зейнетке шығу мәселесін қарастыратынын айтты. Бұл Костеллоның басшылық талпынысын арттырды және басшылық және мұрагерлік туралы араздық Говардтың 64 жасқа толғанда зейнетке шықпауымен қайтадан жарияланды. 2001 жылдың бірінші жартысында бензин бағасының өсуі, ЖСТ-нің іске асырылуына қатысты сайлаушылардың наразылығы, инфляцияның өсуі және экономиканың баяулауы үкіметтің жағдайын нашарлатты және осы жылы өтетін сайлауда үкіметтің жеңіліске ұшырауы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Үкімет бірқатар саясатты кері қайтарулар мен жұмсартулар туралы хабарлады, бұл үкіметтің жағдайын жақсартты, сондай-ақ экономиканың рецессиядан құтылғаны туралы жаңалықтар да осыған көмектесті. Үкіметтің «шекараны қорғау» позициясы, әсіресе Говардтың норвегиялық жүк кемесі құтқарған пана іздеушілерді қабылдаудан бас тартуы, үкімет үшін жақсарған сауалнамаларға ықпал етті, сондай-ақ 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдар да осыған себеп болды. Говард 2001 жылғы федералдық сайлауда көпшілігін арттырып, үкіметке жеңіс сыйлады.
Үшінші мерзім
Говард АҚШ президенті Джордж Бушпен 11 қыркүйекке дейін болған күндері танысып, шабуылдар күні таңертең Вашингтонда болды. Шабуылдарға жауап ретінде Говард ANZUS шартының күшіне енгізді. 2001 жылғы қазан айында ол Аустралия әскери қызметкерлерін Ауғанстандағы соғысқа жіберді, бұл кеңінен қарсылық тудырды. Говард президентпен берік қарым-қатынас орнатты және олар көбінесе ұқсас идеологиялық көзқарастарды бөлісті – әлемдік істерде АҚШ-тың рөлі және "Терроризмге қарсы соғыс" стратегиясы сияқты. 2003 жылғы мамыр айында Говард Техастағы Буштің Prairie Chapel Ranch ранчосында бір түн тұрды, содан кейін Буш Говардты "тек болат адам ғана емес, сонымен қатар жүректі адам екенін әлемге көрсетті" деп айтты. 2002 жылғы сәуірде Говард королева-ана Елизаветаның салтанатты жерлеу рәсіміне қатысқан алғашқы Австралия премьер-министрі болды. Қазан айында Говард 2002 жылғы Балидегі жарылысқа байланысты ынтымақтастыққа шақырды. Говард өкіметін "Терроризмге қарсы соғысқа" арнады. 2003 жылғы наурызда Австралия АҚШ жетекшілігімен Ирактағы "Көпұлтты күштерге" қосылып, Иракқа шабуылдауға қолдау көрсету үшін 2000 әскери қызметкер мен теңіз күштерін жіберді. Австралияның шабуылға қатысуына жауап ретінде 2003 жылғы наурызда Австралия қалаларында ірі наразылықтар өтті, ал премьер-министр Говард Парламент үйінің галереясынан сындарға ұшырады. Сауалнамалар көрсеткендей, БҰҰ қолдауысыз соғысқа қарсылық 48-ден 92 пайызға дейін болды, бірақ Говард оппозиция жетекшісі Саймон Кринді басып өтті, бірақ соғысқа дейін болған деңгейге қарағанда оның беделі төмендеді. 2002 және 2003 жылдары Говард Лейборист партиясының жетекшісі Саймон Кринден басымдық сақтап, сауалнамаларда алға шықты. 2003 жылғы желтоқсанда Кринд партияның қолдауын жоғалтып, отставкаға кетті, ал Марк Лэтем жетекші болып сайланды. Говард 2004 жылғы 9 қазанда сайлау жариялады. Үкімет сауалнамаларда Лейборист партиясынан қалып қойғанмен, Говард Лэтемнен премьер-министр ретінде үлкен артықшылыққа ие болды. Сайлауға дейін Говард толық мерзімге қызмет етуге уәде бермеді. Говард Ливерпуль қалалық кеңесінің мэрі болған Лэтемнің экономикалық көрсеткіштерін және Лейборист партиясының экономикалық тарихын сынады. Сайлау нәтижесінде Коалиция бес орынға ие болды, бұл 1996 жылғы көрсеткіштерге жақын нәтиже болды. Бұл сондай-ақ 1981 жылдан бері Сенаттағы алғашқы, бірақ шамалы көпшілік болды. Премьер-министр болғаннан кейін екінші рет Говард өзінің сайлау округінде бірінші санауда көпшілік дауысқа ие болмады. Ол үшінші санауда қайта сайлануға көз жеткізіп, екі партияның басым дауысының 53,3 пайызын жеңіп алды. 2004 жылғы 21 желтоқсанда Говард Боб Хоукті басып өтіп, сэр Роберт Мензистен кейін Австралияның ең ұзақ қызмет еткен екінші премьер-министрі атанды.
Төртінші мерзім
2006 жылы үкімет Фрейзер дәуірінен бері алғаш рет парламенттің екі палатасын да бақылап отырды, соның нәтижесінде өндірістік қатынастар саласында өзгерістер енгізілді. "WorkChoices" деп аталған бұл өзгерістер Говардтың ынтасымен жасалып, жұмыс беруші мен жұмыскер арақатынасын түбірінен өзгертуді мақсат еткен. Бұл өзгерістерге кең ауқымды кәсіподақтар қарсылық көрсетіп, сайлаушылар арасында наразылық тудырды. Нәтижесінде WorkChoices 2007 жылғы сайлауда үкіметтің жеңілісіне ықпал еткен маңызды факторлардың бірі саналды. 2006 жылдың сәуір айында үкімет 1996 жылы билікке келген кезде мұра еткен 96 миллиард долларлық мемлекеттік қарызының соңғы бөлігін толық төлегенін мәлімдеді. 2007 жылға қарай Говард Австралия экономикасының қатарынан 15 жылдық өсуінің 11 жылында премьер-министр болып отырды. Оның кезеңінде жұмыссыздық деңгейі 8,1%-дан 4,1%-ға дейін төмендеді, ал орташа апталық табыс нақты есептегенде 24,4%-ға өсті. Премьер-министрлік қызметі барысында жүргізілген сауалнамалардың нәтижесінде сайлаушылардың көпшілігі оның үкіметінің экономиканы оппозициядан жақсы басқара алатынына сенім білдірді. 2006 жылы Иан МакЛахлан мен Питер Костелло 1994 жылы Говард пен Костелло арасындағы келісімге сәйкес, егер Коалиция келесі сайлауда жеңіске жетсе, Говард бір жарым мерзімге премьер-министр болып, содан кейін Костеллоның билікке келуіне жол беретінін мәлімдеді. Говард бұл келісім болғанды жоққа шығарды. Ол партия ішіндегі күшті қолдауға сүйене отырып, сол айдың соңында 2007 жылғы сайлауға қатысатынын мәлімдеді. Сайлауға алты апта қалғанда Говард келесі мерзімде орнынан шегінетінін және Костеллоны өзінің ізбасары етіп тағайындайтынын хабарлады. Коалиция 2006 жылдың ортасынан бастап сауалнамаларда Лейбористерден қалып қойды, бірақ Говард премьер-министрлік лауазымға үміткерлер тізімінде Лейбористер партиясының жетекшісі Ким Бизлиден әрі қарай басып өтті. 2006 жылдың желтоқсанында Кевин Радд Лейбористер партиясының жетекшісі болғаннан кейін екі партия арасындағы айырмашылық одан әрі ұлғайып, Радд Говардты премьер-министрлік лауазымына басып озды. Говард 2007 жылы АТЭС Австралия төрағасы болды, оның шыңы Сиднейде қыркүйек айында өткен АТЭС экономикалық көшбасшылар кеңесі болды. Кеңес барысында нашар сайлау нәтижелеріне байланысты туған басшылық туралы әңгімелер жиі айтылды. 2006 жылдың мамыр айында аборигендер қауымдастығының нашарлауы және олардағы балаларға қатысты жыныстық зорлық-зомбылық фактілері көпшіліктің назарына түсті. Осыған жауап ретінде Солтүстік территориядағы балаларға қатысты жыныстық зорлық-зомбылықты зерттеу жөнінде баяндама дайындалды. Содан кейін Солтүстік территориядағы қауымдарға араласу жасалды. Бұл кеңінен сынға ұшырады, кейбіреулер бұл қауымдарды бақылауға тағы бір әрекет деп санайды. Говард бұл сынға расизмді негізге ала отырып, қарсылық танытқан жоқ. Говард Буш әкімшілігінің 2007 жылғы Ирактағы әскери күшін арттыру стратегиясын қолдады және Демократтар партиясынан АҚШ президенттігіне кандидат болған Барак Обаманың 2008 жылдың наурызына дейін Коалиция әскерлерін толықтай шығару туралы ұсынысын сынады.
2007 жылғы сайлау
24 қарашадағы сайлауға дейін Коалиция екі жылға жуық уақыт бойы сайлауларда Лейбористерден қалып қойды, ал Руд оппозиция жетекшісі болғаннан кейін бұл айырмашылық одан да үлкейді. Сайлауда Говард пен оның үкіметі жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Лейбористерге 23 орын көшті, бұл 1996 жылы оның билікке келгендегі 29 орынмен салыстырғанда шамамен бірдей болды. Сайлау науқаны барысында оған Джон Говард әйелдер клубының жанкүйерлері мен наразылық білдірушілер шабуыл жасады. Говард Беннелонг округінен бұрынғы журналист Максин МакКьюге 44,685 дауыспен (51,4 пайыз) жеңіліп, Говард 42,251 дауыс (48,6 пайыз) жинады. Соңғы қайта бөлу Беннелонгты Руддты премьер-министр ету үшін Лейбористер жеңуі тиіс орынның шегіне жақын қылып қойды. ABC телеарнасы сайлау түні Беннелонгты Лейбористердің жеңісі деп жариялады. Алайда, сайлау қорытындысы сайлаудан кейін бірнеше күнге дейін белгісіз болып қалды. Соңғы санау көрсеткендей, МакКью 14-ші турда Говардты жеңді, себебі оған «жасылдар» партиясының көп бөлігі дауыс берді; «жасылдар» сайлаушыларының 3,793-і (78,84 пайыз) МакКьюды екінші таңдау ретінде көрсетті. Говард 1929 жылы Стэнли Брюстен кейін сайлауда өз орынды жоғалтқан екінші австралиялық премьер-министрі болды. Ол 3 желтоқсанда Рудд үкіметінің ресми түрде ант беруіне дейін уақытша премьер-министр қызметін атқарды. 2007 жылғы сайлау кезінде 1873 сайлаушыға жүргізілген пошта арқылы жүргізілген сауалнамаға сүйенген «Австралиялық сайлау туралы зерттеудің» медиа-талдауы көрсеткендей, респонденттер Говардты құрметтегенімен және ол 6 апталық сайлау науқанында жеңіске жеткенін ойлағанымен, Говард «қоғамдық пікірмен келіспейтін мәселелер бойынша» қарама-қайшылыққа түскен деп есептелді, оның қарсыласы сауалнаманың 20 жылдық тарихындағы ең жоғары «сымбаты» рейтингіне ие болды, ал көпшілік сайлау науқаны басталмас бұрын өз дауыс беру ниеттерін қабылдады.
Зейнеткерлік
2008 жылдың қаңтар айында Говард Тони Блэр, Колин Пауэлл, Мадлен Олбрайт және тағы басқалармен бірге Вашингтон Спикерс Бюросы деп аталатын сөз сөйлейтін агенттікпен келісім жасады. Ол «Жаңа ғасырдағы көшбасшылық» және «Жаһандық экономикалық болашақ» тақырыбында екі сөз сөйлеуге мүмкіндік алды. Австралия және Жаңа Зеландия крикет федерациялары Говардты Халықаралық крикет кеңесінің (ICC) президенті лауазымына кандидат ретінде ұсынды, бірақ бұл әрекет сәтті болмады. Говард 2002 жылдан 2014 жылға дейін халықаралық консервативті саяси партиялардың ұйымы – Халықаралық демократиялық одақтың (IDU) төрағасы болды, содан кейін оның орнына Жаңа Зеландиядан Джон Ки келді. 2008 жылы ол Дональд Брэдманның мұрасын сақтау үшін құрылған қорының директоры болып тағайындалды. 2014 жылы «The Australian» газетінің журналисі Джанет Альбрехтсен Говардпен ұзақ сұхбат жүргізді, ол Seven Network арнасының «Sunday Night» бағдарламасында ерекше очерк ретінде көрсетілді, ал 2015 жылдың қаңтарында Sky News Australia арнасында «Howard Defined» деген бес бөлімді жеке серия ретінде көрсетілді. 2017 жылдың қараша айында Говард Саймон Хейнс басқаратын, бұрынғы Гонконгтың Қытай университетінің ағылшын тілі профессоры Саймон Хейнс басқарған Ramsay Centre for Western Civilisation орталығын ашты. 2017 жылы Говард Австралиядағы неке туралы заңға қатысты пошта арқылы жүргізілген сауалнамада «Жоқ» деп дауыс беруді қолдады және бір жынысты некеге қарсы күреске қосылды. 2019 жылдың ақпан айында Говард Австралия католик шіркеуінің жоғары лауазымды басшысы және бұрынғы Ватикан қазынашысы кардинал Джордж Пеллге сипаттама берді. Пеллдің Мельбурн архиепископы қызметін атқарып жүрген кезінде бес жасөсперімге қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деген айыпталуы кейіннен Жоғарғы сотта күшін жойды. Говардтың Пеллге берген сипаттамасы оның айыпталуынан кейін жасалды және Пеллдің адвокатының сотқа дейінгі отырыста берген өтініштерін қолдау үшін тағы тоғыз сипаттамамен бірге ұсынылды. 2021 жылдың қазан айында Говард Глэдис Бережиклянның премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін Доминик Перроттетті Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі лауазымына тағайындауды қолдады. 2023 жылдың шілдесінде Австралияның аборигендер дауысы туралы референдумға дейін Говард: «Бұл елге ең бақытты нәрсе – британдықтардың отарлауы болды. Олар мүлдем жетілмегенімен, басқа еуропалық елдерге қарағанда әлдеқайда табысты және игілікті отарлаушылар болды» деді.