Кіріспе

Миндский Евсевий IV ғасырдағы философ, көрнекті неоплатонист. Евнапий оны неоплатонизмнің "алтын тізбегінің" буыны ретінде сипаттаған. Ол Пергамдық Адесийдің шәкірті болды. Ол негізінен логиканы зерттеді және доктринаның сиқырлық және теоургиялық аспектісін сынауға тырысты. Бұл оның кейіннен император Юлианды ашуландырды, ол Максим мен Хризантийдің мистицизмін жоғары бағалады.

Өмір

Евсевий Сардистік Еунапий жазған философтар мен софистердің өмірбаяндарынан ғана белгілі. Еунапий Сардистік Хризантийдің шәкірті болған, ал Евсевий оның оқушысы еді. Евсевий Кіші Азияның оңтүстік-батыс жағалауындағы Кариядағы Минд қаласынан шыққан; қазіргі уақытта Гюмюшлюк ауылы орналасқан. Оның отбасы мен балалық шағы туралы ештеңе белгісіз. Ол Пергамонда атақты неоплатондық философ Адесийден білім алған. Адесий, танымал неоплатонист Ямблихтің шәкірті болған, ол қайтыс болғаннан кейін жеке мектебін ашқан. Евсевийдің Пергамдағы оқушыларының арасында Хризантийден басқа, философтар Максим Ефестік және Приск болды. 351 жылы болашақ император Юлиан Адесийден сабақ алу үшін Пергамонға келді. Бір уақыттан кейін, жасы ұлғайғандықтан, Адесий Юлианды оқыту міндетін шәкірттеріне тапсырды. Максим Ефесте, ал Приск Грекияда болғандықтан, Евсевий мен Хризантий осы дарынды студенттің ұстаздары болды. Евсевий Юлианды өте керемет оқыту шеберлігімен таң қалдырды. Ол кездегі көптеген неоплатониктерден айырмашылығы, Евсевий құдайлық көмек алуға, жанды тазартуға және құдайлар әлемімен байланыс орнатуға бағытталған теоургияның діни амалдарын қабылдамады. Ол сиқыр мен теоургияның әсері құдайдан емес, материалдық күштердің нәтижесі деп есептеді; бұл жанның тазаруына ешқандай пайдасы жоқ, керісінше, ақылсыздыққа әкелетін жаңылыс жол. Неоплатондық бағыттың негізін қалаушы Плотин сияқты, Ямблихке қарсы, Евсевий жанның жоғары көтерілуі мен рухани әлемге оралуы сыртқы амалдар арқылы емес, тек таза рухани тазарту арқылы ғана мүмкін екеніне сенді, ал оны ақыл-ойымен жетістікке жеткізуге болады. Сондықтан ол құдайлық араласуға тәуелді емес екенін ойлады, философиялық білім арқылы жанның өзін-өзі құтқара алатынына сенді. Сондықтан ол Юлианды бұрынғы оқушысы Ефестік Максим туралы ескертті, ол теоургияны өз ісінің ортасына қойған. Алайда, Евсевийдің бұл әрекеті күтілген нәтижені бермеді; Юлиан Пергамдағы білімін тоқтатып, Максимге барып, оның басшылығына ілесті. Евсевийдің кейінгі тағдыры туралы ештеңе белгісіз. Оның бірдеңе жазғаны да белгісіз. Стобаеус кітабында Иония диалектісінде Евсевий есімімен бірнеше моральдық нақыл сөздер сақталған, оларды Даниэль Виттенбах пен Фридрих Вильгельм Август Муллах ешқандай нақты дәлелсіз Евсевий Миндскийге жатқызған. Алайда Эдуард Зеллер бұл моральдық нақыл сөздерде неоплатондық идеялардың ізі жоқ екенін көрсетті, сондықтан осы екі нақыл сөздің сәйкестігі көбінесе қабылданбайды.