Кіріспе

АҚШ армиясының ІІ дүниежүзілік соғыстағы бұзғыш бөлімі

"Қыратты он үш" – АҚШ армиясының 101-ші әуеде десантталатын дивизиясының 506-шы парашютші жаяу әскер полкінің полк штаб-пәтерлік компаниясының 1-ші бұзғыш бөліміне берілген атау. Бұл бөлім Екінші дүниежүзілік соғыстағы Еуропалық науқанда шайқасты. Осы бөлім 1965 жылғы кітап пен 1967 жылғы "Қыратты он екі" фильмінің шығу қайнағы болды.

Тарих

1-ші бұзғыш бөлімі жау тылындағы жау нысандарын жою мақсатында бұзғыш-саботажшы ретінде дайындалды және оқытылды. Сержант Джейк МакНис шабыттандырған бұл бөлімде миссияға зор назар болды, бірақ миссияға тікелей қатысы жоқ әскери тәртіп ережелерін елемеу офицерлері үшін үлкен проблемаға айналды. Англиядағы Ниссен үйлерінде тұрған 13 адамнан тұратын топ апта бойы жуынбай, су рационын көрші шаруа қожалығынан аң аулап алған етті пісіруге жұмсағандықтан "Лас он үштік" деген лақап атқа ие болды. Американың жергілікті халықтарының стиліндегі "мохок" шашын қырып, бір-біріне соғыс суреттерін салған ер адамдардың суреттері бұл бөлімге халықтың қызығушылығын арттырды. Бұл идея МакНиске қатысты, ол жартылай чокто тайпасынан шыққан. Market Garden операциясынан кейін Парижден мерзімінен бұрын оралған МакНис, енді ешқандай ұрысқа түспеймін деп ойлап, "Жолбасшылар" (Pathfinders) құрамына ерікті болып кірді. Бұл – негізгі күштерге алдын ала бағыт көрсету немесе жабдықтау жүктемелерін жеткізу үшін жіберілген парашютистер еді. Бастапқы "Лас он үштіктің" аман қалған жартысы онымен бірге "Жолбасшылар" қатарына қосылды, Англияда соғыстың соңына дейін оқумен айналысады деп ойлады. Бірақ олардың таңғалысы, соғыстың ең қиын кезеңінде қоршауда қалған Бастонь қаласына парашютпен түсті. 80-90% қаза болуы мүмкін деген болжаммен, 20 "Жолбасшы" тек бір адамды жоғалтты. Олардың CRN 4 маягы 101-ші әуе десант дивизиясының қорғанысын жалғастыру үшін маңызды болған жабдықтау жүктемелерін басқаруға мүмкіндік берді.

Мүшелер

+Аты, Статусы ЕскертулерДжек Агню W. I. A, НормандияБастонь жолбасшысыДжейк МакНейсБастонь жолбасшысыДжон ДьюиБастонь жолбасшысыМакс МаевскиБастонь жолбасшысыУильям КоадБастонь жолбасшысыДжордж БаранW. I. A, НормандияРоланд "Френчи" Р. БарибоK. I. A, НормандияРоберт С. "Рагсмен" КонP. O. W, НормандияЧарльз "Мо" ДарнеллP. O. W, НормандияДжеймс Ф. "Пиккадилли Вилли" ГринP. O. W, НормандияДжеймс Е. "ЛаЛа" ЛичP. O. W, НормандияЧарльз "Триггер" ГаннP. O. W. БастоньДжон "Пипнатс" ХейлK. I. A, НормандияЛуи "ЛуЛип" ЛиппW. I. A, НормандияТомас "Ескі Адам" ЛонэрганМигель "Майк" МаркесЛейтенант Чарльз МелленK. I. A, НормандияФрэнк "Шорти" МихланБас штабқа ауыстырылдыЖон Х. "Динти" МорЖозеф "Джо" ОлескиевичK. I. A, ГолландияФрэнк ПалисХерб "Херби" ПирсЧарльз "Чак" ПлаудаДжордж "ГугГу" РадекаK. I. A, НормандияЭндрю "Энди" РасмуссенW. I. A, НормандияБринсли СтроупЖаттығу секірісінде жарақат алды, Шартуалға дейінКларенс УэрДжек "Хоукай" ВомерТом Янг
Тізімге 1943 жылғы бастапқы мүшелер және "Оверлорд" және "Маркет-Гарден" операциялары кезіндегі жаңа мүшелер кіреді. Джейк МакНейс пен Джек Агнюмен жасалған сұхбатты "Dirty Dozen" DVD-нің екі дискілік нұсқасында табуға болады. Джек Агню 2010 жылдың 8 сәуірінде 88 жасында қайтыс болды. Джейк МакНейс 2013 жылдың 21 қаңтарында 93 жасында қайтыс болды. Джек Вомер 2013 жылдың 28 желтоқсанында 96 жасында қайтыс болды.

Әдебиет және мәдени ықпал

101-ші әуе десанттық дивизиясы осы бөлім туралы баспасөз хабарламасын жариялады, бірақ соғыс тілшілері оқиғаны кеңейтіп айтты. Соғыс тілшісі Том Ходж осы десантшылар туралы алғашқы мақала жазды және 1944 жылдың 9 маусымында «Жұлдыздар мен жолақтар» журналында «Қылаңқы он үш» деген атты қолданды, мақаласы «Қылаңқы он үш отряды ешкіммен теңесе алмайды» деп аталды. Арч Уайтхаус «True» журналына мақала жазды, онда кейбір мифтер келтірілді, олар ақырында Э.М. Нейтансонның «Қылаңқы он екі» кітабына енді, ол 1967 жылы осы атпен фильмнің негізі болды. Уайтхаус бастапқы 12 мүшесінің шайқасқа түскенше суға түспеуге ант берген толыққанды индейлер екенін және олардың құрметін жеңу үшін жаңа лейтенант әрқайсысын жекпе-жекте жеңуі керек екенін мәлімдеді. Бұл жаңа мүшені қосу олардың атын «Қылаңқы он екі» деп өзгертті. Э.М. Нейтансонға досы, соғыс туралы деректі фильмдермен айналысқан Расс Мейер, өзін-өзі өлтіру миссиясына жіберілген сотталған тұтқындар туралы айтты, бірақ ол жинаған ақпаратты 1965 жылы жарық көрген романында пайдаланды, ол кейін 1967 жылы танымал фильмге айналды. Джон Агнюдің қызы Барбара Малони «American Valor Quarterly» журналына берген сұхбатында әкесі фильмнің 30 пайызы тарихи жағынан дұрыс деп санайтынын, соның ішінде офицерлердің тұтқындалуы көрсетілген көрініс бар екенін айтты. «Қылаңқы он екіден» айырмасы, «Қылаңқы он үш» сотталғандар емес, бірақ олар ішімдікке және ұрысқа бейім, көбінесе түрмеде уақыт өткізген адамдар еді. Ричард Э. Киллблейн Джейк МакНис нұсқасын «Қылаңқы он үш» (2003) кітабында, ал Стивен ДеВито Джек Уомер нұсқасын «Қылаңқы он үшпен күрес; Джек Уомердің Екінші дүниежүзілік соғыс тарихы – Рейнджер және десантшы» (2012) кітабында жазды. Киллблейн екі кітапты да бөлімнің толық тарихымен толықтырды, онда «Соғыс суретінде» барлық тірі қалған мүшелердің есептері келтірілген; «Қылаңқы он үш Нормандияға секірді» (2013). Джером Прейслер Бастоньға жасалған секіру туралы тарихты Екінші дүниежүзілік соғыстағы жол көрсетушілердің тарихында жазды. «Қылаңқы он үш» француз, швед және испан тілдеріне аударылды. Маурин Пикард Джейк МакНис және «Екінші дүниежүзілік соғыстың қарапайым батырлары» туралы тарауды 2016 жылы жарық көрген «Des Héros Ordinaires; Au coeur de la Seconde Guerre mondiale» кітабына енгізді. Константин Нсар Джейк МакНис пен Ричард Киллблейннің сұхбаттарымен «Қылаңқы он үш, желінің артындағы нақты оқиғалар» атты деректі фильмін жасады, ол 2006 жылы «Қылаңқы он екі» фильмінің DVD-сімен бірге шықты. «Соғыс суреті: Қылаңқы он үш Нормандияға секірді» кітабының мұқабасында Джоэл Исковицтің тапсырысымен салынған суреттің көшірмесі көрсетілген, онда Қылаңқы он үш Нормандияға секіруге дайындалып жатыр. Джорджия штатының Токоа қаласындағы Стивенс округінің Куррахи әскери мұражайы Джейк МакНистің қола бюстін тапсырды. Реал Демаретс Францияның Бреванд қаласында 3-ші батальонға, 506-шы парашютші жаяу әскер полкіне және Қылаңқы он үшке ескерткіш орнатты (олардың D күні миссиясы). Онда Қылаңқы он үштің тізе бүгіп отырған мүшесінің қола мүсіні бар.