Кіріспе
Американдық театр режиссері, хореограф және суретші Пинг Чонг (; 1946 жылы туған) – американдық заманауи театр режиссері, хореограф, бейне және инсталляция суретшісі. Торонтода туып, Манхэттеннің Чайнатаун ауданында өскен Чонг – пәнаралық театр өнерінің және оған медианың енгізілуінің авторы және алғашқы дамушысы. Чонг Азиялық американдық театр және Азиялық американдық өнер қозғалысының маңызды тұлғасы саналады.
Ping Chong (; born 1946) is an American contemporary theater director, choreographer, video and installation artist. Born in Toronto and raised in the Chinatown section of Manhattan, Chong is a creator of and an early pioneer in interdisciplinary theater work and the integration of media into it. Chong is considered a seminal figure in Asian American theater and the Asian American arts movement.
Еңбек жолы және шығармашылығы
Бастапқыда көркем суретші және кинорежиссер ретінде Көркем суретшілер мектебі мен Пратт институтында оқыған Чонг Мередит Монкпен би және орындаушылықты оқыды және 1971 жылы Монктың "The House" компаниясының мүшесі ретінде театрлық мансабын бастады. Чонг өзі де орындаушы, де әріптесі де болды. Оның бірігіп жасаған жұмыстарына "Саяхатнамалар сериясы: Париж 1972", "Шакон 1974" және "Венеция/Милан 1976" кіреді. Монкпен соңғы ынтымақтастығы 1983 жылы "Ойындар" болды, ол Берлиндегі Schaubühne-де, сол кездегі Батыс Германияда премьера болды. 1972 жылы Чонг өзінің алғашқы тәуелсіз театрлық жұмысы "Лазарь" шығармасын жасады. Бұл жұмыста театрдың бағыт-бағдары ретінде интердисциплинарлық тәсілге деген қызығушылығы айқын көрінеді. Оның тамыры бейнелеу өнерінде, кинода, биде және қытай операсында (оның атасы да, әкесі де режиссерлер мен либреттошылар болған). Чонгтың шығармашылығының басты тақырыбы – өзгешелік. Ақ емес иммигрант және ақтардың өнер әлемінде және қалада өскен суретші ретінде, бұл тақырыптың оның шығармашылығының орталық бөлігі болғаны таңқаларлық емес. "Лазарь", "Готэмдегі қорқыныш пен жеккөрушілік" (1975) және "Гумбольдт ағыны" (1977) сияқты ертедегі жұмыстарында өзгешелік тақырыбы Чонгтың бірінші буын иммигрант ретінде өскен қоғамнан алыстау сезімін көрсетті. Кейіннен бұл тақырып кеңейіп, материалдардың кең ауқымын қамтыды. Чонгтың көптеген жұмыстары отаршылдыққа, мәдениеттердің қақтығысына және/немесе мәдени әртүрлілік мәселелеріне қатысты, және олар жиі деректі және сұхбатқа негізделген материалдарды пайдаланады ("Жұмыссыз элементтер" сериясында). Ping Chong + Company (алғашқыда Фиджи театр компаниясы деп аталды) 1975 жылы құрылды. Компанияның миссиясы – "заманауи театр мен өнердің ұлттық және халықаралық деңгейдегі мағынасын зерттеу" және "заманауи әлемдегі тарих, нәсіл, өнер және технологияның қиылыстарын зерттейтін театр мен өнердің инновациялық көп салалы туындыларын жасау және көрсету". Компания Чонг пен оның әріптестерінің 100-ден астам туындысын жасап, әлемнің ірі театрларында, сахналық өнер орталықтарында және өнер фестивальдерінде көрсетті. Чонгтың эволюциясындағы маңызды жұмыстардың бірі – оның алғашқы онжылдықтағы "Гумбольдт ағыны" (1977). Бұл Чонгтың геосаяси және тарихи тақырыптарға деген қызығушылығын болжаған ертедегі жұмыс. Ол "Obie" сыйлығын алды. 1980 жылы Пинг Чонг шағын ансамбль құрды, және Джинни Хатчинс, Луиза Смит, Джон Флеминг және Брайан Халлас кіретін орындаушылар тобымен ол өзінің орындау стилін дамытты. "A. M./A. M.—The Articulated Man" (1981) Чонгтың хореографиялық, әдеби емес театр түрін дамытуға деген қызығушылығының толыққанды гүлденуін белгіледі. Бұл Пинг Чонгтың шығармашылығының екінші онжылдығы, үш ірі жұмысты қамтиды: "Nosferatu, A Symphony of Darkness" (1985) – Чонгтың өнерге деген белсенділікке ұмтылысын көрсететін аллегориялық жұмыс, одан кейін "Шведенборг періштелері" (1985) және "Жақсылық" (1986) – екі өте әртүрлі жұмыс, бірақ күшті физикалық әсерге толы. Екі жұмыс та Чонгтың өзгешелік мәселесімен өмір бойы айналысқандығын ерекше жолдармен көрсетеді. "Жақсылық" 1988 жылы АҚШ драматургінің сыйлығын алды. 1990 жылдар Пинг Чонгтың жұмысында маңызды өзгерістер мен жаңалықтар болды. Осы уақытта ол жаңа бағыттар мен ынтымақтастықты зерттеу үшін он жылдық ансамблін таратып жіберді. Алғашқы онжылдықтардың жұмыстары ойластырылса, Чонг жаңа туындыларды жазуда көбінесе серіктесімен бірлесіп белсенді рөл атқаратын. 1990 жылдан бастап "Шығыс/Батыс квартеті": "Дешима" (1990), "Чиноизери" (1996), "Азаптан кейін" (1997), "Пожаги" (1999) және 1992 жылы "Жарамсыз элементтер" сериясының басталуымен жұмыс поэтикалық деректі және тарихи тақырыптарға 180 градусқа бұрылды. Бұған ерекшелік ретінде "Куэйдан" (1998) басталатын қуыршақ театры жұмысы, ол негізінен Чонгтың бұрынғы аллегориялық жұмыстарына сілтеме жасайды. 1972 жылы "Лазарь" басталатын қуыршақ театрына Чонгтың қызығушылығы, "Куэйдан" (1998) жұмысында толыққанды көрініс тапты, ол Unima USA's Citation of Excellence in the Art of Puppetry сыйлығын алды, "Куэйданның" жалғасы "Обон: Жаңбыр мен Ай жарығы туралы әңгімелер" (2002) және "Катай: Қытайдың үш әңгімесі" (2005). "Куэйдан" және "Обон" екеуі де Лафкадио Херн жинаған және бейімдеген жапондық арбақ оқиғаларына негізделген. Кеннеди атындағы сахналық өнер орталығының тапсырысы бойынша "Катай" киносы Қытайда түсірілді, онда Қытай тарихының үш кезеңін зерттеу үшін үш өзара байланысты оқиға қолданылды: Тан дәуірі, екінші Қытай-жапон соғысы, екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон шабуылы және қазіргі Қытай. "Катай" NY Theatre Wire журналының 2005-2006 жылғы маусымының үздік 10 қойылымының бірі деп танылды және үш Henry Hewes сыйлығын алды. 1992 жылдан бері Чонг пен оның әріптестері "Жарамсыз элементтер" жобасында 70-тен астам жұмыс жасады, бұл нәсіл, мәдениет және жеке тұлғалардың өміріндегі сәйкес емес мәселелерді зерттейтін ауызша тарих театрының үздіксіз сериясы. Дамыту процесіне ұзақ мерзімді тұру және репетиция кезеңі кіреді, оның барысында Пинг Чонг және әріптестері жергілікті қоғамнан, әдетте актер емес, потенциалды қатысушылармен жан-жақты сұхбаттасады. Осы сұхбаттардың нәтижесінде қатысушылар ойнайтын сценарий жасалады, ол екі мәдениет арасында өмір сүретін адамдардың тарихи және жеке баяндамаларын қамтиды. Чонг бұл серияны "айтылған сөздерге арналған отырыс опералары" деп сипаттаған. Серияның соңғы туындыларының бірі – 2016 жылдан бастап көрсетіліп келе жатқан "Beyond Sacred: Muslim Identity Voices". "Beyond Sacred" – АҚШ-тағы мұсылман қауымдастықтарының әртүрлі тәжірибесін зерттейтін сұхбатқа негізделген театрлық қойылым. "Beyond Sacred" қойылымының бес актерлері көптеген жағынан ерекшеленеді, бірақ 9/11-ден кейінгі Нью-Йорк қаласында өмір сүргендерінің ортақ тәжірибесін бөліседі, исламофобия күшейген кезде. Олар – түрлі мұсылмандықтарды көрсететін жас жігіттер мен қыздар, ислам дініне кіргендер, мұсылман болып өскен, бірақ кейіннен діннен бас тартқандар, "мәдени" мұсылманмын деп санайтындар және күнделікті өмірде дінді сақтайтындар. Басты рөлдерде Тиффани Ясмин Абдельгани, Фердоус Дехкан, Кадин Херринг, Амир Хафаги және Маха Сейед ойнайды. 2014 жылы Чонг және драматург, режиссер және драматург Талвин Уилкс Мэриленд университетінің Театр, би және өнер зерттеу мектебінің студенттерімен бірлесіп "Collidescope: Adventures in Pre and Post Racial America" жұмысын жасады. Чонг бұл жұмыс туралы: "Трейвон Мартиннің өлтірілуіне, Джордан Дэвистің атылуына және қара нәсілді жігіттердің қарусыз қылмыстар үшін өлтірілуінің аяқталмайтын жағдайларына жауап ретінде біз Америкадағы нәсілдік зорлықтың, расизмнің және әлеуметтік теңсіздіктің тарихы мен психологиясын көрсететін Collidescope-ты жасадық". Кейінгі бейімдемелер Массачусетс университетінде және Уэйк Форест университетінде қойылды. Чонгтың өнімді мансабының кейбір аспектілері көлеңкеде қалды. Негізінен театр суретшісі болған Чонг, мүмкіндік болғанда бейне өнер, таза би және инсталляциялар жасады. Екі би жұмысы – "I Will Not be Sad In This World" (1991) және "Baldwin/NOW" (2016). Бейне жұмыстарына "I Will Not Be Sad In This World" (1992) бейне нұсқасы және "Plage Concrete" (1988) кіреді. Оның инсталляциялық жұмыстарының бірі – MIT-дің List Visual Arts Center-інің ашылу маусымында тапсырыс берілген "Kind Ness" (оның "Kind Ness" пьесасымен шатастырылмауы керек). Чонгтың инсталляциялық жұмысының тағы бір жарқын мысалы – Венеция биенналесі үшін жасалған "Testimonial".