Кіріспе

1939 жылғы Папа Пий XII-нің Summi Pontificatus энциклопедиясы – 1939 жылғы 20 қазанда жарияланған Папа Пий XII-нің энциклопедиясы. Энциклопедияның қосымша тақырыбы «адамзат қоғамының бірлігі туралы» деп аталады. Бұл Пий XII-нің алғашқы энциклопедиясы болды және оның паптық қызметінің бағытын белгілеуші деп есептелді. Ол сол кездегі негізгі қателіктерді, мысалы, расизм идеологиясын, мәдени басымдық танытуды және тоталитарлық мемлекетті сынап тұр. Сондай-ақ, ол Mystici corporis Christi (1943) сияқты келешек энциклопедиялық хаттар үшін теологиялық негізді қалайды. Энциклопедия Польшаның қирауына қайғы білдіріп, Молотов-Риббентроп келісімін айыптайды және тәуелсіз Польшаны қайта орнатуға шақырады.

Адамзат қоғамының бірлігі

Summi Pontificatus христиан дінінің барлық адамзатқа таралуын және нәсілдік алауыздық пен жоғары тұруға қарсы екенін көрсетеді. Нәсілдік айырмашылықтар жоқ, себебі адамзат біртұтас, өйткені "бір атадан (Адамнан) барлық ұлттар дүниежүзіне тарады". Қандай ғажайып көрініс, ол бізді Құдайдағы бастауының бірлігінде адамзатты ойға келтіреді. . оның табиғатының бірлігі, барлық адамдарда бірдей материалдық дене және рухани жаннан құралған; оның тікелей мақсаты мен әлемдегі миссиясының бірлігі; оның мекені, Жер, оның игіліктерін барлық адамдар, табиғи құқық бойынша, өмірді сақтау және дамыту үшін пайдалана алады; оның құдайлық мақсатының бірлігі: Құдайдың Өзі, оған барлығы ұмтылуға тиіс; осы мақсатқа жетудің құралдарының бірлігі; . Мәсіх арқылы барлық адам үшін жасалған құтқарудың бірлігі. Осы құдайлық ынтымақтастық және қайырымдылық заңы барлық адамдардың шын мәнінде бауырлар екенін қамтамасыз етеді, сонымен қатар адамдардың, мәдениеттердің және қоғамдардың алуан түрлілігін жоққа шығармайды.

Адам мен мәдениеттің әртүрлілігі

Summi Pontificatus жоғары және төмен мәдениеттердің болмайтынын, ал елдер арасындағы және ішіндегі дамудың әртүрлі деңгейлері адамзатты байытудың көзі екенін үйретеді. Елдер, өмір сүру шарттары мен мәдениеттерінің алуандығына байланысты дамудағы айырмашылықтарға қарамастан, адамзаттың бірлігін бұзуға емес, керісінше, өзінің ерекше дарындармен бөлісіп, өзара тауар алмасу арқылы оны байытуға және көркейтуге тағайындалған.

Бірлік және қайырымдылық

Ортақ тегі мен одан туындайтын теңдігіне байланысты, барлық адам үшін бірлік пен қайырымдылық міндетті. "Достық" немесе "әлеуметтік қайырымдылық" деп аталатын бірлік принципі – адам және христиандық бауырластықтың тікелей талабы. Бүгінде кең таралған қателік – біздің ортақ шығу тегіміз бен барлық адамдардың, ұлтына қарамастан, ақыл-ойының теңдігінен туындайтын адамдық бірлік пен қайырымдылық заңын елемеу. Бұл заң, Иса Мәсіхтің күнәлі адамзат үшін айқыштағы құрбандығы арқылы, әсем Әкесіне ұсынылған. Жалпыға ортақ қайырымдылық заңын ұмыту қақтығыстар мен соғыстарға алып келуі мүмкін. Тек қайырымдылық ғана халықтар арасындағы жеккөрушілікті басу, қызғаныш пен келіспеушілікті жою арқылы бейбітшілік құруға және нығайтуға болады.

Оның отбасылары мен білім беруіне қауіп төндіреді

"Сумми понтификатус" одан әрі мемлекеттік биліктің шексіздігі ұлттардың гүлденуіне, отбасы мен білімге қауіп келтіретінін көрсетеді. Бұдан әрі, мемлекеттің шексіз билігі қоғамның бастауыш және ең маңызды жасушасы – отбасы үшін қауіпті, себебі тоталитарлық жүйеде отбасы ұлттық биліктің тар шеңберінде қарастырылады. Бұл Шіркеудің үйретуіне қайшы, ол отбасының мемлекеттен бұрынғылыққа ие екенін білдіреді. Алайда, адам мен отбасының табиғаты бойынша мемлекеттен бұрын келгендігін және Жаратушы оларға билік пен құқықтар бергенін, сондай-ақ оларға даусыз табиғи қажеттіліктерге сәйкес келетін міндеттер мен жауапкершіліктерді жүктегенін естен шығармау керек. "Сумми понтификатус" мұндай жағдайда білім беру "саяси жетістікке жету үшін қажет деп есептелетін азаматтық қасиеттерді бір жақты дамытуға бағытталатын болады, ал қоғамға мәрттік, адамгершілік және құрмет сезімін сыйлайтын қасиеттер азаматтың мақтанышын кемсітуден сескеніп, аз дамытылады" деп санайды. Бұл "өте қысымды нәтижелерге" әкеледі. Энциклопедия білім берудің жастарды "жердегі отанына деген барлық қажетті мөлшердегі сүйіспеншілік, адалдық және қызмет көрсету сезімін дамытатын асыл патриотизмнің міндеттерін" орындауға дайындауы керектігін мойындайды, бірақ "жастардың көздерін және жүректерін көктегі отанға бағыттауды ұмытуы немесе одан да жаман, осыған қасаты түрде немқұрайлы қарауы әділетсіздік болар еді" деп қосады.

Польшаға неміс-орыс шабуылдары

Summi Pontificatus, бұрынғы Папалық энцикликтердің теологиялық және саяси емес сипатына сәйкес, нақты есімдерді немесе елдерді тікелей атамайды, себебі оның расизмге, нәсілдік сегрегацияға, үстемдікке және қанаушылыққа қарсы көптеген айыптаулары кең ауқымды және моральдық мәні бар. Бірақ Польшаның тағдыры осыдан ерекше. Энциклик Польшаға жасалған шабуыл мен оның оккупациясын нақты сынағандықтан Батыс Одақтастары тарапынан жоғары бағаланды, ал нацистік және кеңестік үкімшіліктен тыс польшалық босқындар да Папаның тәуелсіз Польша мемлекетін қайта құруға шақыруын қолдады. "Біздің қадірлі Польшамыз сияқты ұлттың сансыз адамдардың, тіпті соғысқа қатыспағандардың да қаны, қайғылы әнмен көтеріледі, себебі ол Шіркеуге адалдығымен, христиандық цивилизацияны қорғаудағы қызметімен тарихи жылнамаға өшпес әріптермен жазылған, бүкіл әлемнің жомарт және бауырластық сезіміне лайық, Мәриямның, Христиандардың Көмекшісінің күшті шаفاعтына сүйеніп, әділет және нағыз бейбітшілік принциптеріне сай қайта тірілу сағатын күтеді."

Салдарлар

Summi Pontificatus бірнеше иезуиттер өздерінің генералдарына дайындаған расизмге және антисемитизмге қарсы Humani generis unitas энцикликасының жобасының жалпы принциптерін қамтиды; бірақ бұл жобадан өзгеше, Summi Pontificatus еврейлерге қарсы жасалған зұлымдықтарға тікелей сілтеме жасамайды. Рим папасы XI Пий 1939 жылғы ақпанда қайтыс болғанда Humani generis unitas-ты өңдеп, түгелдей аяқтаған еді, ал оның ізбасары, Рим папасы XII Пий, кейін оны жарияламауды шешті. Мүмкін, оның себебі, жобаның кейбір бөлімдерінде еврейлерге немесе раввиндерге қарсы өткір тіл қолданылғандықтан, оны сенімді жандар дұрыс түсінбеуі немесе Остік державаларды қолдайтын бұқаралық ақпарат құралдары бұрмалауы мүмкін болды. 1995 жылы жоба жарияланғаннан кейін, Рим папасы XII Пий одан көп бөлігін жариялауы керек пе екені туралы пікірталас туды.

Халықаралық реакциялар

"Summi Pontificatus" -қа байланысты пікірлер күшейді. Кейбір нацистер бұл хаттың маңыздылығын азайтуға тырысса, Ватикандағы Германия елшісі Диего фон Берген: "Папа Пий бұл энциклопедиямен ең алдымен Үшінші рейхке соққы беруді мақсат етті", - деді. АҚШ Католик лигасы Гестапоның бұл энциклопедияны шабуыл деп қарастырғанын мәлімдеді. Германиямен соғысқан Ұлыбритания мен Франция биліктері оны құптады, ал француздар Германия үстінен көшірмелерін басып, әуе арқылы таратып жіберді. Германия бұл кітапты басып шығару мен таратуды тоқтатты, Гестапо оны оқыған немесе таратуға тырысқан адамдарды анықтауға бұйырды. "Нью-Йорк Таймс" 1939 жылғы 28 қазанда энциклопедияны "Папа өзінің бірінші энциклопедиясында диктаторларды, келісімдерді бұзушыларды және расизмді айыптайды" деген тақырыппен жариялады, онда: "Папа Пий XII өзінің бірінші энциклопедиясында тоталитаризмге және оның әлемге әкелген зұлымдықтарға қарсы күшті шабуыл жасады. Бұл энциклопедияда Германия, Гитлер мен Ұлттық Социализм Германиясы, кез келген елден немесе қозғалыстан артық айыпталады." Германия мен Польшадағы 61 миллион католикке олардың дін көшбасшысы "мемлекетке шексіз билік беру идеясының" оған ұнамайтынын жеткізді. "Мемлекетті соңғы нәрсе деп қарастырып, оған барлық нәрсені бағыну және бағындыру, елдің нағыз және тұрақты өркендеуіне зиян келтіретін сөзсіз", - делінген энциклопедияда. Рим Папасы тоталитарлық үкімет жүйесінің "халықтар заңдарының негізін жойып, күшін әлсірететіні, басқалардың құқықтарын бұзуға және келісім мен бейбіт қарым-қатынасқа кедергі келтіретінін" айтты.